X
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
اینجا میناب است؛ شهری که نامش با «مِیِ شهادت» و «آبِ معصومیت» گره خورده است. روایتی از یک کشف و شهود تمدنی در تقابل میان دنیای پلیدیها و دنیای پاکیها؛ جایی که مدرسه شجره طیبه به مقتلی برای رویاهای آمریکایی تبدیل شده و کودکانش، زودتر از همگان، فارغالتحصیل مکتبخانه حقانیت ایران شدهاند.
حضور محوری زنان در تجمعات و عرصههای مقاومت، فراتر از یک مشاهده ساده، نیازمند توصیف و تحلیلی مبتنی بر مبانی هویت اسلامی است. رضا طراوت در این یادداشت با نقد الگوهای غربی که میان «کار» و «زندگی» دوقطبی ایجاد کرده و منجر به مردوارهشدن یا ابزارانگاری زنان شدهاند، به تبیین «الگوی سوم» میپردازد؛ الگویی که در آن زن انقلابی ایرانی با حفظ اصالت انسانی و نقش زندگیسازی، در متن جنگ و بحرانهای اجتماعی، پیشرویی خود را در مسیر تمدنسازی اسلامی به اثبات میرساند.
یادداشت | احمد کوثری مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | عبدالله صفری مدیرگروه سیاستگذاری فرهنگی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
نشست علمی یکروزه «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با هدف بررسی ظرفیتهای تمدنی راهپیمایی اربعین حسینی، نقش آن در بازتولید سرمایه اجتماعی جبهه مقاومت و واکاوی الزامات فرهنگی و سیاستگذاری این پدیده جهانی، در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد.
حجتالاسلام دکتر سیدمحمدحسین هاشمیان، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تبیین آیات ۱۳ تا ۱۵ سوره مبارکه شوری، اربعین حسینی را یکی از مهمترین تجلیهای قرآنی «اقامه دین»، تحقق وحدت امت و نجات انسان معاصر از حیرت معرفتی دانست و تأکید کرد که راهبرد اربعین، استمرار رسالت همه پیامبران الهی در تحقق تمدن توحیدی است.
حجتالاسلام والمسلمین محسن قنبریان، مدرس حوزههای علمیه، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تأکید بر اینکه خونخواهی در منظومه فکری اسلام صرفاً یک واکنش احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه نیازمند تبدیل شدن به یک فناوری اجتماعی است، گفت: هیأت و اربعین از مهمترین ظرفیتهای جامعه شیعی برای تبدیل خونخواهی به یک گفتمان عمومی، پایدار و تمدنساز به شمار میروند.
حجتالاسلام دکتر سیداحسان رفیعیعلوی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم و دانشیار گروه حقوق دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با موضوع «هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی» تأکید کرد: خونخواهی در منطق اسلام، صرفاً واکنشی احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه فناوری اجتماعیِ تحقق عدالت و اقامه قسط است و اگر بر پایه عقلانیت دینی سامان نیابد، میتواند به نقطه مقابل کارکرد حقیقی خود تبدیل شود.
ایرانمنش با تبیین انواع رویکردهای راهبردی به اربعین و بعثت امت، گفت: نوع نگاه ما به پدیدههای مردمی، اربعین و اقتضائات زمانه، فناوریهای مورد استفاده در مسیر تحقق اهداف انقلاب اسلامی و مسئله خونخواهی را تعیین میکند.
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه اربعین ظرفیت تبدیل رنج تاریخی کربلا به نیروی اجتماعی برای امروز را دارد، گفت: پیادهروی اربعین، منطق خونخواهی امام شهید را در جهان تشیع بازتولید میکند و انسان مقاوم و شبکه همبسته گفتمان مقاومت را شکل میدهد.
حجتالاسلام والمسلمین سیدعلی موسوی با تأکید بر اینکه پیادهروی اربعین برای حفظ پویایی خود نیازمند بازتولید مستمر معناست، گفت: ظرفیتهای تأویلی این حرکت عظیم مردمی میتواند مفاهیم عاشورا، مقاومت و خونخواهی را متناسب با اقتضائات جنگ کنونی محور مقاومت به زبان هیئت، مرثیه، مداحی و دیگر نمادهای فرهنگی منتقل کرده و زمینه تداوم اثرگذاری اجتماعی و تمدنی اربعین را فراهم سازد.
هشتمین نشست تخصصی همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با حکمرانی جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها» با موضوع «ظرفیتهای عرفان اسلامی در پیشگیری و کاهش آسیبهای اجتماعی در سایه حکمرانی دینی و تمدنی» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام برگزار شد.
با مشارکت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام و برخی نهادهای حوزوی، نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی)» با حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه برگزار میشود.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهمترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل میکند.
کتاب «مکتب امام راحل و شهید؛ جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی» به قلم حسین بغدادی و گروهی از پژوهشگران حوزه علمیه قم با هدف تبیین منسجم منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی و ارائه نقشه راه تحقق تمدن نوین اسلامی، در ۵۸۶ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.
یادداشت | علیرضا مؤمن آرانی مدیر گروه تجربهنگاری پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام
مقدمه اول یک موضوع مورد بحثی در دانش تاریخ مطرح است که آنچه در تاریخ رخ میدهد، مبتنی بر تصادف و شانس است یا مبتنی بر یک روند و ساختار قابل استدلال. به عنوان مثال فلان جنگ بزرگ به دلیل یک اتفاق ساده شروع میشود یا ناشی از یکسری روندها در موضوعات مختلف است. اغلب افراد بر این عقیده هستند که وقایع تاریخی مهم، در یک روند شکل پیدا میکنند و وارد تاریخ میشوند و اتفاقات خاص فقط در حد بهانه قابل طرح هستند. لذا در مطالعات تاریخی برای فهم تحولات کلان به انواع و اقسام مختلفی از شواهد در حوزههای گوناگون ارجاع میدهند که نسبت مستقیمی با واقعهای که بعداً به وقوع پیوسته دارند و نشان میدهند که اگر در زمان قبل از واقعه، به این شواهد توجه میشد و بر اساس آن تدابیری اندیشیده میشد، ممکن بود که فلان واقعه تاریخی اتفاق نیفتد. اما عموما افرادی که در یک تاریخ خاص زندگی و فکر میکنند، توان خارج شدن از تاریخ خود را ندارند و لذا عموماً این موارد در بعد از واقعه قابل فهم میشوند.
مقدمه دوم عموما در حاکمیتهای محلی و منطقهای به علت زیست تاریخی خاص، امکان اعمال لایههایی از تبعیض و تفاوت به شکلهای مختلف میسر است، اما در سطح جهانی و وقتی که کل انسانها میخواهند تحت یک نظم و حاکمیت حقوقی قرار گیرند، دیگر به راحتی نمیتوان از نظم، قاعده یا منطقی حرف زد که در آن سطح، انسانها دوگانه یا چندگانه فهم شوند. در این سطح، انسانها، برابر هستند و باید با یک قاعده یا یک استاندارد آنها را فهمید و با آنها برخورد کرد. ضرورت این نوع مواجهه این است که هر گونه گفتوگو در رابطه با انسان، گفتوگو در رابطه با کل بشریت است و حیات انسانی در جهان، وابسته به فهم زندگی انسانی در آن است. در واقع در سطح جهانی، نمیتوان منقطع از نظم جهانی به نظم وضعیتهای منطقهای و محلی رسید و یا بالعکس، بلکه نظمهای منطقهای و محلی سازنده نظم جهانی است. در وضعیت نظم جهانیِ فراگیر است که نظمهای منطقهای و محلی در درون آن امکان حیات پیدا می کنند و بالعکس.
مقدمه سوم هر گونه فهم از نظم جهانی در واقع نشأت گرفته از فهم انسانی و بالتبع دانش انسانی معرف آن است. منطق نظم جهانی برای نظم دادن به زندگی انسانها بر روی زمین، فهمی از انسان دارد که این فهم، این توان و امکان را میسر و ممکن میکند که انسانها، نسبتهای یکسانی با موقعیتها و شرایط مشابه داشته باشند یا بتوانند این نسبتها را بگیرند. اگر این نسبتگیریها در فهم انسانی و دانش انسانی معرف آن، عمومی نباشند، عملا نمیتوان نظمی جهانی را سامان داد. دوگانهگی در استانداردها در مواجهه با موقعیتهای مشابه، در واقع نشاندهنده ناتوانی آن منطق و نظم در فهم انسان و بالتبع ساماندهی به جهان انسانی است.
مقدمه چهارم در شرایط حضور در یک تاریخ، فهم این دوگانهگیها به دلایل مختلف مشکل است. اما در شرایط خاص و بحرانی که توجهات و حساسیتها به عرصه عمل فعالین جهانی بیشتر میشود، این استانداردهای دوگانه بیشتر فهمیده میشود که منطق نظم دهنده به جهان انسانی، در معنای عام و عمومیاش، توان فهم جهانی ندارد و افق روشنی را برای آینده نمیسازد و عملا دارد مانند مابقی نظمهای محلی و منطقهای عمل میکند و به دنبال ایجاد شرایط تبعیضآمیز به نفع انسانهایی خاص است.
در این شرایط، نسبت گیری درونی (عاطفی و سپس شناختی) انسانها به این سمت سوق پیدا میکند که این منطق و نظم، صلاحیت بر تخت نشستن و تجویز و توصیف کردن برای انسان را ندارد. در واقع استانداردهای دوگانه در مواجهه با شرایط و موقعیتهای مشابه نشانه قدرت و قوت یک نظم معنایی در ساخت جهان نیست، بلکه نشانهای از ناتوانی آن منطق در تدبیر نظم جهان انسانی است. اگر نظمی در منطق خود دچار تناقص بود، چارهای غیر از آن ندارد که تناقص را نشان دهد، اگر بخواهد با استاندارد دوگانه برخورد نکند، نظم دچار افول و از هم پاشیدگی میشود و اگر بر اساس استاندارد دوگانه عمل کند، باز این نظم صلاحیت خود را در میان جوامع از دست میدهد.
با توجه به استاندارد دوگانه غرب در رابطه با اسرائیل، به نظر میرسد نظام جهانی در حال از دستدادن توانایی خود در نظمبخشی به جهان بوده با این توهم که این اقدامات در جهت تداوم تاریخی نظم مدرن لازم بوده است. باید در دهههای آینده منتظر تحولات عمیقتر و گستردهتر در فروپاشی این نظم بود. این مطلب میتواند نویدبخش دنیایی متفاوت و امکانات متفاوت بر مردمان تحت ستم جهان باشد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هفدهمین جلد از مجموعه «گلشن ابرار» در حالی منتشر شده که این اثر، بیش از یک کار معمول در حوزه زندگینامهنویسی، بهعنوان بخشی از یک پروژه گسترده برای بازنمایی تاریخ نخبگان شیعه قابل خوانش است؛ پروژهای که تلاش دارد مسیر تداوم جریان علمی تشیع را از دل شخصیتها و دورههای مختلف تاریخی دنبال کند.