به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام، در ابتدای این نشست، دکتر فصیحی با اشاره به رویکرد بحث خود تصریح کرد: قصد ندارم مباحث نظری را مطرح کنم، بلکه میخواهم بهصورت تجربهنگارانه و بر اساس واقعیتهای عینی و زیستهای که در دو جامعه ایران و افغانستان داشتهام، سخن بگویم.
وی هدف اصلی این ارائه را توصیف فضای اجتماعی و خانوادگی افغانستان در ارتباط با فرآیند مرد شدن و شکلگیری هویت مردانگی عنوان کرد.
این استاد دانشگاه با تأکید بر مفهوم «فرآیند مرد شدن» گفت: وقتی از مرد شدن صحبت میکنیم، در واقع از شکلگیری هویت مردانه سخن میگوییم؛ هویتی که پیش از هر جای دیگر، درون خانواده ساخته میشود.
او افزود: البته خود خانواده هم در خلأ شکل نمیگیرد، بلکه در بستر ساختارهای کلان اجتماعی معنا پیدا میکند.
دکتر فصیحی با اشاره به وضعیت تاریخی و سیاسی افغانستان بیان کرد: افغانستان در دهههای اخیر همواره با بحرانهای سیاسی و اجتماعی مواجه بوده و دولتهای آن یا مشروعیت اجتماعی نداشتهاند یا نتوانستهاند نقش فراگیر ایفا کنند.
با این حال، وی تأکید کرد: در مقابل این ضعف نهادی، خانواده در افغانستان همچنان قدرتمند، محوری و تعیینکننده باقی مانده است.
به گفته او، نهتنها روابط درون خانه، بلکه بسیاری از تعاملات اجتماعی بیرون از خانه نیز بر اساس پیوندهای خانوادگی و خویشاوندی تنظیم میشود.
این پژوهشگر با اشاره به تجربه دهساله حضور خود در افغانستان اظهار داشت: با وجود آزادی گسترده رسانهای، نبود فیلترینگ و فعالیت بیش از ۱۲۰ شبکه تلویزیونی، میزان آسیبهای اجتماعی در مقایسه با ایران بهمراتب کمتر بود.
او علت این پدیده را چنین توضیح داد: خانوادهها در افغانستان مانند یک سپر اجتماعی عمل میکنند و بسیاری از مسائل و آسیبها را در درون خود مدیریت میکنند، پیش از آنکه به کودکان و نوجوانان سرایت کند.
دکتر فصیحی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: طلاق در جامعه افغانستان همچنان امری قبیح و ناپسند تلقی میشود و ازدواج بدون ملاحظات خانوادگی بسیار نادر است.
وی افزود: تا سالهای اخیر، حتی ثبت رسمی ازدواج و طلاق هم رایج نبود و اختلافات عمدتاً درون خانواده یا بافت محلی حلوفصل میشد.
به گفته او، این رویکرد نشاندهنده توان بالای خانواده در حل مسئله بهصورت درونزا است.
این استاد دانشگاه با اشاره به ساختار خانواده در افغانستان تصریح کرد: در افغانستان، خانواده گسترده همچنان غالب است و پیوند میان نسلها حفظ میشود.
او ادامه داد: حتی اگر فرزندان ازدواج کرده و جدا زندگی کنند، در تصمیمات مهم اقتصادی و خانوادگی، حرف آخر را پدر میزند و عملاً پدر، بانک خانواده محسوب میشود.
دکتر فصیحی با اشاره به تجربه شخصی خود گفت: سالهاست در ایران زندگی میکنم، شاغل هستم و خرج زندگیام را خودم میدهم، اما هرگز خودم را جدا از خانواده پدری نمیدانم.
او افزود: اگر پدرم نیاز مالی داشته باشد، بدون چونوچرا کمک میکنم؛ این روحیه هنوز در بسیاری از خانوادههای افغانستان زنده است.
وی در مقایسه با جامعه ایران خاطرنشان کرد: در ایران، بسیاری از کارکردهای خانواده به دولت و نهادها واگذار شده است؛ از مهدکودک و مدرسه گرفته تا خانه سالمندان.
به گفته او، این واگذاری تدریجی باعث کاهش حس مسئولیت عاطفی فرزندان در قبال خانواده میشود.
در پایان این نشست تأکید شد: فرآیند مرد شدن در افغانستان، بیش از هر چیز، محصول خانواده گسترده، مسئولیتپذیری زودهنگام و پیوند عمیق عاطفی است؛ نه محصول دولت، مدرسه یا رسانه.
این جلسه با تأکید بر نقش محوری پدر و خانواده در شکلدهی هویت مردانه و انتقال مسئولیت اجتماعی به پسران به کار خود پایان داد.