به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام، در ابتدای این جلسه، سخنران با اشاره به جایگاه تربیتی پدران در خانواده، مسئولیتپذیری پسران را یکی از مسائل مهم و در عین حال مغفول خانوادههای امروز معرفی کرد و گفت کاهش این ویژگی در سالهای نوجوانی میتواند در آینده به ضعف در ایفای نقشهای همسری، پدری و مسئولیتهای اجتماعی منجر شود. به باور وی، بخش مهمی از این چالش به شیوههای تربیتی و نوع مواجهه والدین با فرزندان بازمیگردد.
وی خانواده را نخستین بستر اجتماعیشدن انسان دانست و توضیح داد که مفاهیمی همچون تعهد، نظم، گذشت، مسئولیت و پذیرش پیامد رفتار ابتدا در خانواده شکل میگیرد و سپس به عرصههای گستردهتر اجتماعی منتقل میشود. این روند در آموزههای اسلامی نیز قابل مشاهده است؛ جایی که مسئولیتپذیری از دایره خانواده آغاز شده و به مسئولیتهای اجتماعی گستردهتر میرسد.
در ادامه جلسه، سه الگوی رایج خانوادهها در مواجهه با مسئولیتپذیری پسران تشریح شد. در الگوی نخست، خانواده رویکردی انفعالی دارد و عملاً مسئولیتی به فرزند واگذار نمیشود؛ وضعیتی که سبب میشود نوجوان فرصت تمرین مسئولیت را از دست بدهد. در الگوی دوم، رویکرد افراطی حاکم است و مسئولیتهایی فراتر از توان یا سن فرزند به او تحمیل میشود که میتواند به فشار روانی، دلزدگی از مسئولیت و آسیبهای عاطفی بینجامد. الگوی سوم که بهعنوان رویکرد مطلوب معرفی شد، واگذاری مسئولیت متناسب با سن، توان و شرایط فرزند همراه با هدایت و حمایت والدین است.
سخنران همچنین به موانع شکلگیری مسئولیتپذیری در نوجوانان اشاره کرد و عواملی چون نگرانیهای اقتصادی خانواده، بیاعتمادی به توان فرزند، برچسبزنی، ناهماهنگی پدر و مادر در واگذاری مسئولیتها و ضعف مدیریت تربیتی را از جمله مهمترین این موانع دانست.
در بخش دیگری از جلسه، نقشهای کلیدی پدران در تقویت مسئولیتپذیری پسران مورد تأکید قرار گرفت. از جمله این نقشها میتوان به حمایت بدون کنترل افراطی، هدایت همراه با اعتماد، ایجاد فرصت رقابت سالم برای افزایش انگیزه و فراهمکردن امکان تجربه شکست اشاره کرد. به گفته وی، تجربه شکست در مسیر مسئولیتپذیری نهتنها آسیبزا نیست، بلکه زمینه رشد شخصیت، تابآوری و بلوغ اجتماعی نوجوان را فراهم میکند.
نمونههایی از مسئولیتهای قابل واگذاری به نوجوانان نیز مطرح شد؛ از انجام برخی امور روزمره خانه و مراقبت از خواهر یا برادر کوچکتر گرفته تا مدیریت بخشی از هزینههای شخصی، مشارکت در تصمیمهای خانوادگی و پذیرش پیامد انتخابهای فردی. این تجربیات عملی میتواند اعتمادبهنفس، مهارت تصمیمگیری و حس تعلق اجتماعی نوجوان را تقویت کند.
در پایان جلسه، با اشاره به داستان حضرت یوسف بر اهمیت اعتماد دوباره به فرزند پس از خطا تأکید شد. به باور سخنران، سرزنش افراطی یا سلب اعتماد میتواند فرآیند رشد شخصیت نوجوان را مختل کند، در حالی که اعتماد همراه با هدایت، امکان بازسازی شخصیت و افزایش مسئولیتپذیری را فراهم میآورد.
این جلسه در چارچوب سلسله برنامههای علمی حوزه خانواده برگزار شد و هدف آن تقویت آگاهی والدین، بهویژه پدران، نسبت به نقش تربیتی خود در شکلگیری شخصیت مسئول و متعادل نسل نوجوان عنوان شد.