به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام، در این نشست، حجتالاسلام والمسلمین دکتر علی فاطمیپور به ارائه تحلیلی میدانی، روانشناختی و اجتماعی از نقش نوجوانان در ناآرامیهای اخیر و جایگاه کلیدی پدران در مدیریت این شرایط پرداخت.
ضرورت تحلیل مسئولانه وقایع اجتماعی
دکتر فاطمیپور در مقدمه این نشست، بر لزوم تحلیل دقیق، عمیق و مسئولانه رخدادهای اجتماعی تأکید کرد و گفت: تحلیل صحیح زمانی ارزشمند است که به اقدام درست و مسئولانه منتهی شود، نه صرفاً قضاوت یا واکنش احساسی.
دادههای میدانی از ترکیب سنی و اقتصادی اغتشاشات
وی با استناد به دادههای معتبر میدانی، بهویژه در شهر قم، اعلام کرد: بر اساس بررسیها، ۴۳ درصد دستگیرشدگان زیر ۱۸ سال و ۴۵ درصد در بازه سنی ۱۸ تا ۲۵ سال قرار داشتهاند؛ آماری که نشان میدهد بخش عمده درگیرشدگان، نوجوانان و جوانان بودهاند و این الگو در سطح کشور نیز تکرار شده است.
به گفته وی، برخلاف تصور رایج، بررسی وضعیت اقتصادی این افراد نشان میدهد که اغلب آنان از وضعیت مالی متوسط یا مناسب برخوردار بودهاند و مسئله اصلی را نمیتوان صرفاً به فقر اقتصادی تقلیل داد.
ویژگیهای فرهنگی و ذهنی نوجوانان درگیر
استاد فاطمی پور، دو ویژگی مشترک را در میان نوجوانان ۱۴ تا ۲۵ سال برجسته دانست: گرایش گسترده به بازیهای آنلاین و فضای گیم و علاقه جدی به رمانهای خاص ادبی.
وی با اشاره به تأثیر برخی آثار ادبی پوچگرا و ضدسرمایهداری، از شکلگیری نوعی تناقض ذهنی و انقلابینمایی کاذب در ذهن نوجوانان سخن گفت که میتواند زمینهساز رفتارهای هیجانی و رادیکال شود.
رهبری مجازی و نقش نوجوانان در هدایت ناآرامیها
دکتر فاطمیپور با اشاره به نمونههای مستند، از رهبری مجازی برخی ناآرامیها توسط نوجوانان خبر داد و افزود: در مواردی، هدایت تجمعها، طراحی اقدامات و مدیریت فضا کاملاً بهصورت حرفهای و غیرحضوری انجام شده است؛ حتی توسط نوجوانانی که از خانوادههای مذهبی و شناختهشده بودهاند.
وی خشونتهای ثبتشده، از جمله حملات شدید، فیلمبرداری از صحنههای خشن و تغییر تصویر ذهنی نوجوان نسبت به مفاهیم «دشمن» و «قهرمان» را نشانه تحولی عمیق و نگرانکننده در لایههای شناختی و هیجانی نسل نوجوان دانست.
هدف دشمن؛ ایجاد وحشت، نه تغییر نظام
این تحلیلگر مسائل اجتماعی با رد فرضیه براندازی، تصریح کرد: شواهد امنیتی نشان میدهد هدف اصلی دشمن، کشتهسازی و فجیعسازی خشونت با هدف ایجاد رعب و تصویرسازی از پیروزی بوده است؛ راهبردی که شباهت زیادی به الگوی «پیروزی از طریق وحشت» در گروههای تروریستی دارد.
به گفته وی، نوجوان ذاتاً به سمت «جبهه پیروز» گرایش دارد و تصویری که از فروپاشی و پایان یک نظام به او القا شود، میتواند او را به مشارکت هیجانی و مخرب سوق دهد.
پدر؛ عنصر محوری در تصویرسازی ذهنی نوجوان
در بخش پایانی نشست، دکتر فاطمیپور نقش پدر را کلیدیترین عامل تربیتی در این میدان دانست و گفت: پدر با نوع تحلیل، گلایهها، روایت آینده و نگاه خود به جامعه، در حال ساخت تصویر ذهنی فرزند است.
وی هشدار داد: پدری که دائماً ناامیدی، سیاهی و بنبست را بازتولید میکند، ناخواسته ناتوانی و بیافقی را به نوجوان منتقل میسازد؛ در حالی که نوجوان بیش از استدلال، به تصویر، روایت و قدرت معنا نیاز دارد.
راهکارهای پیشنهادی برای پدران
در این نشست، راهکارهایی عملی از جمله:
- پذیرش همزمان کاستیها و پیشرفتها
- استفاده از روایت تصویری و داستانمحور از تاریخ و واقعیت
- تقویت قدرت تحلیل و چارچوب فکری نوجوان
- و تحکیم رابطه عاطفی پدر و پسر
بهعنوان محورهای اساسی نقشآفرینی پدران معرفی شد.
جمعبندی
در جمعبندی این نشست تأکید شد که نوجوان امروز، نوجوانی پرشور، عدالتخواه و حساس به مسائل اجتماعی است و اگر تصویر درست و واقعبینانهای از حال و آینده دریافت کند، میتواند بهجای کنشهای مخرب، به نقشآفرینی سازنده و تمدنی برسد. بر این اساس، رسالت پدر، تصویرسازی صادقانه از واقعیت موجود و افق روشن آینده است.