X
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
اینجا میناب است؛ شهری که نامش با «مِیِ شهادت» و «آبِ معصومیت» گره خورده است. روایتی از یک کشف و شهود تمدنی در تقابل میان دنیای پلیدیها و دنیای پاکیها؛ جایی که مدرسه شجره طیبه به مقتلی برای رویاهای آمریکایی تبدیل شده و کودکانش، زودتر از همگان، فارغالتحصیل مکتبخانه حقانیت ایران شدهاند.
حضور محوری زنان در تجمعات و عرصههای مقاومت، فراتر از یک مشاهده ساده، نیازمند توصیف و تحلیلی مبتنی بر مبانی هویت اسلامی است. رضا طراوت در این یادداشت با نقد الگوهای غربی که میان «کار» و «زندگی» دوقطبی ایجاد کرده و منجر به مردوارهشدن یا ابزارانگاری زنان شدهاند، به تبیین «الگوی سوم» میپردازد؛ الگویی که در آن زن انقلابی ایرانی با حفظ اصالت انسانی و نقش زندگیسازی، در متن جنگ و بحرانهای اجتماعی، پیشرویی خود را در مسیر تمدنسازی اسلامی به اثبات میرساند.
یادداشت | احمد کوثری مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | عبدالله صفری مدیرگروه سیاستگذاری فرهنگی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
نشست علمی یکروزه «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با هدف بررسی ظرفیتهای تمدنی راهپیمایی اربعین حسینی، نقش آن در بازتولید سرمایه اجتماعی جبهه مقاومت و واکاوی الزامات فرهنگی و سیاستگذاری این پدیده جهانی، در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد.
حجتالاسلام دکتر سیدمحمدحسین هاشمیان، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تبیین آیات ۱۳ تا ۱۵ سوره مبارکه شوری، اربعین حسینی را یکی از مهمترین تجلیهای قرآنی «اقامه دین»، تحقق وحدت امت و نجات انسان معاصر از حیرت معرفتی دانست و تأکید کرد که راهبرد اربعین، استمرار رسالت همه پیامبران الهی در تحقق تمدن توحیدی است.
حجتالاسلام والمسلمین محسن قنبریان، مدرس حوزههای علمیه، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تأکید بر اینکه خونخواهی در منظومه فکری اسلام صرفاً یک واکنش احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه نیازمند تبدیل شدن به یک فناوری اجتماعی است، گفت: هیأت و اربعین از مهمترین ظرفیتهای جامعه شیعی برای تبدیل خونخواهی به یک گفتمان عمومی، پایدار و تمدنساز به شمار میروند.
حجتالاسلام دکتر سیداحسان رفیعیعلوی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم و دانشیار گروه حقوق دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با موضوع «هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی» تأکید کرد: خونخواهی در منطق اسلام، صرفاً واکنشی احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه فناوری اجتماعیِ تحقق عدالت و اقامه قسط است و اگر بر پایه عقلانیت دینی سامان نیابد، میتواند به نقطه مقابل کارکرد حقیقی خود تبدیل شود.
ایرانمنش با تبیین انواع رویکردهای راهبردی به اربعین و بعثت امت، گفت: نوع نگاه ما به پدیدههای مردمی، اربعین و اقتضائات زمانه، فناوریهای مورد استفاده در مسیر تحقق اهداف انقلاب اسلامی و مسئله خونخواهی را تعیین میکند.
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه اربعین ظرفیت تبدیل رنج تاریخی کربلا به نیروی اجتماعی برای امروز را دارد، گفت: پیادهروی اربعین، منطق خونخواهی امام شهید را در جهان تشیع بازتولید میکند و انسان مقاوم و شبکه همبسته گفتمان مقاومت را شکل میدهد.
حجتالاسلام والمسلمین سیدعلی موسوی با تأکید بر اینکه پیادهروی اربعین برای حفظ پویایی خود نیازمند بازتولید مستمر معناست، گفت: ظرفیتهای تأویلی این حرکت عظیم مردمی میتواند مفاهیم عاشورا، مقاومت و خونخواهی را متناسب با اقتضائات جنگ کنونی محور مقاومت به زبان هیئت، مرثیه، مداحی و دیگر نمادهای فرهنگی منتقل کرده و زمینه تداوم اثرگذاری اجتماعی و تمدنی اربعین را فراهم سازد.
هشتمین نشست تخصصی همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با حکمرانی جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها» با موضوع «ظرفیتهای عرفان اسلامی در پیشگیری و کاهش آسیبهای اجتماعی در سایه حکمرانی دینی و تمدنی» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام برگزار شد.
با مشارکت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام و برخی نهادهای حوزوی، نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی)» با حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه برگزار میشود.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهمترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل میکند.
کتاب «مکتب امام راحل و شهید؛ جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی» به قلم حسین بغدادی و گروهی از پژوهشگران حوزه علمیه قم با هدف تبیین منسجم منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی و ارائه نقشه راه تحقق تمدن نوین اسلامی، در ۵۸۶ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.
یادداشت | محمد طلایی مدیر کارگروه سیره رهبران پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (علیهالسلام)
برای فهم درست مواقف شهید نصرالله (ره)، اولین گام درک پیچیدگیهای موقعیتی است که سید باید با لحاظ آنها و در تعامل با جمهوری اسلامی، حزبالله را اداره کرده و ارتقاء دهد. یکی از این نقاط مهم، برقراری توازن نسبت بین امر داخلی و خارجی توسط حزب، در جامعۀ عجیب و غریب لبنان بود.
الگوی ایرانی- اخوانی: اولویت امت است یا امالقری؟ از دوران مبارزات سیاسی در ایران، تدریجا دوگانۀ تقدم مسائل داخلی و مبارزه با استبداد یا پرداختن به چالش اسرائیل به عنوان امالمصائب منطقه و نمایندۀ استکبار در میانۀ جهان اسلام، شکل گرفت. از پاسخ امام (ره) به شیخ جواد مغنیه (ره) و شرح آلام لبنان که همه چیز را منوط به رفتن شاه کرده بود تا پاسخش به ابوعمار در ابتدای انقلاب که ما فعلا گرفتار مسائل خودمان هستیم، اولویت امور داخلی را اجمالا میشد فهمید. اما ماجرای بازگرداندن سپاهیان محمد (صلی الله علیه و آله) از سوریه و طرح گزارۀ استراتژیک «راه قدس از کربلا میگذرد»، نقطۀ اوج وضوح این اولویتبندی بود. این ماجرا، هرچند جزئیات تعیین کنندهای در چرایی الزام به بازگشت نظامیان ایرانی از دمشق توسط امام (ره) داشت، که کمتر به آنها پرداخته شد، اما در کنار تجربیات ناموفق واحد نهضتهای آزادیبخش در سالهای اول پیروزی انقلاب، به یک فهم نهادینهشده در بدنۀ نظام در دهۀ 70 منتهی گردید؛ ایران امالقری است و تضمین امنیتش از راه پرهیز از ورود در چالشها الزامی است. این جمعبندی هرچند به زعم نگارنده صحیح نیست و نظر امام و آقا با این غلظت نبوده است، اما به هر صورت تثبیت شد و با بیانات مختلفی از مسئولین نظام شواهدش رخ نمود.
شبیه به همین تلقی را در میان اسلامگرایان سنی نیز شاهد بودیم. اخوان هرچند وارد نبرد نظامی با اسرائیل هم شد، یا حتی به سمت تشکیل یک جریان بینالملل و ایجاد شعب متعدد در جهان حرکت کرد، اما هدفگذاری واضحش اساساً ایجاد تغییر سیاسی داخلی در داخل مصر بود. شُعب این جنبش در سایر کشورها نیز کم و بیش همینگونه بودند. ملیگرایی اسلام سیاسی تا جایی رشد کرد که پس از چالشهای بیداری اسلامی، یکی از مؤلفههای اصلی بازتعریف اخوان در بسیاری از فروعش، حرکت به سمت تقدم امر ملی بر اُمّی شد.
موقف حزبالله در این میان حزبالله در نقطۀ خاصی ایستاده بود. مواجهۀ با چالشی منطقهای در همسایگی لبنان. مسئلۀ حزبالله نه مانند فلسطینیها کاملا در درون بود و نه مانند ایرانیها در فاصلهای نسبتا امن از مرزهایش. همسایۀ غاصب سرکشی که بیش از تجاوزهای معمول مرزی، چالشی برای کل منطقه و در همۀ ابعاد بود. گویا میدان کنش حزبالله در میانۀ یک درب نیمه باز قرار داشت. نسخۀ «ابتدا از داخل»ی که در انقلاب اسلامی ایران جواب داده بود، اینجا کار میکرد؟ در کشوری با وضعیت آشفتۀ سیاسی و اجتماعی، اقلیت تضییع شدۀ شیعی و یک چالش مستمر خارجی، حزبالله باید انتخاب میکرد که مسئله را از کدامین سو حل کند.
طوفان الاقصی؛ اتمام حجت استراتژی سید حسن این دوگانگی در طوفان الاقصی به اوج رسید. هجمه اینبار از سوی محور مقاومت آغاز شده بود. سید حسن برای ایستادن در برابر رژیم، از سویی باید محیط داخلی لبنان را اقناع و شرایط سیاسی پاشیده این کشور را مهیای چالشی خارجی میکرد و از سوی دیگر با تدبیر، چالشهای جبهة الاسناد را برای جامعۀ لبنانی به حداقل میرساند. سید در بیانات مکرری آثار و فواید درگیر شدن حزبالله در حمایت از غزه را برای مردم لبنان شرح میداد. پس از گذشت بیش از 4 دهه، پاسخ واضح است. انتخاب حزب اولا حل یک چالش فراملی از مسیر آماده کردن ظرفیتهای داخلی بود نه بالعکس! حزبالله، رکن اصلی محور مقاومت، گویا در مسیری خلاف انقلاب اسلامی قرار گرفته بود. هدف موسوی و نصرالله، اولا انقلاب در لبنان نبود و ثانیا مبارزه با کیان. قرار نبود اول از همه نظر قوی بشوند و سپس بروند بجنگند. حزبالله هرچند آثار بسیار پررنگ سیاسی اجتماعی در داخل لبنان داشت، اما اصالتا برای مبارزه با تهدید خارجی ایجاد شده بود و طرفه آن که از قِبل همین مبارزه نیز توانست به توفیقات داخلی فراوانی در لبنان دست یابد.
قدرت اجتماعی محصول مقابله با تهدید خارجی نحوه حرکت سید حسن نمونه موفقی از ایجاد قدرت اجتماعی در دل مقابله با چالش وجودی خارجی بود. نکته این بود که حزب این تهدید وجودی را با پوست و گوشت درک کرده و از قبل مقابلۀ با آن، اقتدار اجتماعی نیز میآفرید، کاری که علیرغم وحدت قلوب جامعۀ ایرانی در اثر جنگ اخیر، گفتمان انقلاب تاکنون توفیق کاملی در آن نیافته است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هفدهمین جلد از مجموعه «گلشن ابرار» در حالی منتشر شده که این اثر، بیش از یک کار معمول در حوزه زندگینامهنویسی، بهعنوان بخشی از یک پروژه گسترده برای بازنمایی تاریخ نخبگان شیعه قابل خوانش است؛ پروژهای که تلاش دارد مسیر تداوم جریان علمی تشیع را از دل شخصیتها و دورههای مختلف تاریخی دنبال کند.