به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام، هانی ایرانمنش در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» که با حضور اساتید حوزه و دانشگاه روز شنبه در پژوهشکده باقرالعلوم علیهالسلام برگزار شد، به بررسی «انواع رویکردهای راهبردی به اربعین و بعثت امت و ظرفیت تحولی تمدنی برای خونخواهی» پرداخت.
وی با بیان اینکه رویکرد فناورانه از رویکرد راهبردی جداست، اظهار داشت: ما با سه پدیده مواجه هستیم که هرکدام راهبرهای خاص خود را دارند؛ پدیده نخست بعثت مردمی است که ناظر به حضورها و تجمعات مردمی است، پدیده دوم اربعین است که از همان زمانی که به یک پدیده پربسامد تبدیل شد، محل تنازع راهبردها بوده و پدیده سوم نیز زمانه است که باید دید در چه شرایط و اقتضائاتی قرار داریم.
ایرانمنش ادامه داد: در مواجهه با بعثت مردمی، چند رویکرد وجود دارد؛ یک رویکرد، نگاه تقلیلگرایانه است که تجمعات خیابانی را صرفاً با عدد و کمیت میسنجد و بدون توجه به عمق و آثار آن، این پدیده را تحلیل میکند.
وی افزود: رویکرد دیگر، توجه به کارکرد مثبت این پدیده برای وضعیت کنونی انقلاب اسلامی است؛ به این معنا که این حضور میتواند در وحدت و بیعت با رهبری جدید انقلاب و عبور از بحرانها و چالشهای پیشرو نقشآفرین باشد.
این پژوهشگر با اشاره به رویکرد تبدیل حضور به نقشآفرینی تصریح کرد: حضور مؤثر مردمی باید به نقشآفرینی مؤثر اجتماعی و تاریخی تبدیل شود؛ چراکه صرف حضور، هدف نهایی نیست، بلکه باید ظرفیتهای ایجادشده در مسیر تحقق اهداف بزرگتر به کار گرفته شود.
وی چهارمین رویکرد را رویکرد تمدنی و تحولی دانست و گفت: تاریخ نشان داده است که برخی پدیدههای اجتماعی در شرایط خاص میتوانند منشأ تحولات بزرگ شوند و زمینه شکلگیری صدها نهاد و جریان اثرگذار را فراهم کنند.
ایرانمنش در ادامه با اشاره به رویکردهای مختلف نسبت به اربعین اظهار داشت: اربعین نیز دارای راهبردها و برداشتهای متنوعی است؛ یک نگاه، رویکرد بسط آیینی است که بر حفظ و توسعه این پدیده، گسترش مخاطبان، افزایش دامنه زمانی و توسعه ابعاد آیینی و معنایی آن تأکید دارد.
وی افزود: رویکرد دیگر، نگاه به اربعین به عنوان یک محیط آیینی درونگراست که بر تقویت مراسمها و افزایش عمق معرفتی تأکید دارد؛ در مقابل، رویکرد برونگرا و کارکردگرا، نقش اجتماعی، سیاسی و تمدنی اربعین را مورد توجه قرار میدهد.
این پژوهشگر با اشاره به اهمیت نگاه راهبردی به اربعین گفت: رهبر شهید انقلاب تأکید داشتند که اربعین هر سال باید بتواند نقشه دشمن را به هم بریزد؛ بنابراین اربعین تنها یک مناسک فردی یا آیینی نیست، بلکه ظرفیت کنشگری در عرصههای بزرگ اجتماعی و تاریخی را دارد.
وی ادامه داد: یک نگاه دیگر، اربعین را سنتی تاریخی و پدیدهای برخاسته از بیداری اسلامی در زمانه حاضر میداند و انتخاب هرکدام از این رویکردها در نوع سندنگاری، سیاستگذاری و برنامهریزی درباره اربعین اثرگذار خواهد بود.
ایرانمنش با اشاره به شرایط کنونی جهان اسلام و جبهه مقاومت گفت: ما در یک جنگ وجودی تمامعیار میان محور مقاومت و محور شرارت قرار داریم که پس از طوفانالاقصی وارد مرحلهای جدید و طولانیمدت شده است؛ نوع رویکرد ما به این زمانه، فناوری مورد استفاده ما را تغییر میدهد و در مسئله خونخواهی نیز اثرگذار خواهد بود.
وی با بیان اینکه خونخواهی در نسبت میان بعثت امت، اربعین و زمانه کنونی میتواند با نگاههای مختلفی تحلیل شود، اظهار داشت: یک نگاه، نگاه نهادوارگی است که به دنبال ایجاد ساختارهای مشخص است؛ نگاه دیگر، نگاه تخصصی و نظامی به مسئله خونخواهی است؛ اما در نگاه نهضتی، همه خونخواهان دارای مسئولیت و وظیفه هستند.
این پژوهشگر خاطرنشان کرد: در برخی نگاهها، مسئله خونخواهی صرفاً به مطالبهگری محدود میشود، اما در نگاه نهضتی، هر فرد و جریان مؤمن باید خود را در تحقق این آرمان مسئول بداند.
وی با اشاره به مسئله شکلگیری هستههای مقاومت گفت: در زمینه شکلگیری هستههای مقاومت به عنوان فناوری صدور انقلاب اسلامی، به میزان مطلوب موفق نبودهایم، اما اربعین پنجره جدیدی پیش روی ما گشوده است و میتواند زمینه شکلگیری هستههای مقاومت اجتماعی و فرهنگی را فراهم کند.
ایرانمنش در پایان با تأکید بر اینکه اربعین منطق «کثرت در عین اخوت» را پیش روی ما قرار میدهد، گفت: گاهی تصور میکنیم برای رسیدن به وحدت باید به سمت یکسانسازی حرکت کنیم، اما اربعین به ما میآموزد که میتوان در عین تفاوتها و تکثرها، به وحدتی عمیق و برادری مشترک دست یافت.