به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) به نقل از ابنا، نشست خبری آیین افتتاحیه همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها» با حضور اساتید و پژوهشگران این حوزه در سالن جلسات خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا برگزار شد.
این رویداد علمی که به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی برگزار خواهد شد، در پاسخ به مطالبات و کارخواستههای مقام معظم رهبری طی سالهای اخیر طراحی شده تا ظرفیتهای نوین موضوعشناسی عرفان و بازآفرینی نقاط قوت آن در یک رویکرد تمدنی مورد واکاوی قرار گیرد.
هدف غایی این همایش، متناظرسازی دانش عرفان با حل مسائل جمهوری اسلامی و چالشها و تهدیدهای پیشرو در مسیر تمدنسازی است.
حجت الاسلام محمدحسین علیجانزاده دبیر اجرایی همایش در ابتدای این نشست به تشریح ابعاد اجرایی پروژه پرداخت و اظهار داشت که مطالعات این طرح از دو سال پیش در گروه اندیشه اجتماعی و عرفانی پژوهشکده آغاز شده است.
وی گفت که در این مسیر به دنبال پاسخ به این پرسش هستیم که آیا عرفان ظرفیت توسعه علمی بهعنوان یک دانش میانرشتهای برای حل چالشهای روز را دارد یا خیر.
وی تأکید کرد که این حرکت در راستای تحقق فرمایشات رهبر انقلاب در سال ۱۳۹۱ مبنی بر ایجاد امتداد برای حکمت و فلسفه مضاف صورت میگیرد.
علیجانزاده خاطرنشان کرد که تاکنون با بیش از ۱۸ استاد صاحبنظر در قم و تهران مصاحبههای عمیقی انجام و مجموع این نظریات در قالب یک ویژهنامه تدوین شده که به زودی منتشر خواهد شد.
عرفان؛ پشتوانه تمدنی و پیوند با حقیقت تشیع
حجتالاسلام والمسلمین سیدعلی موسوی ریاست پژوهشکده باقرالعلوم(ع) و رئیس همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران» در ادامه نشست با اشاره به تاریخچه این دانش در ایران تصریح کرد که عرفان در طول تاریخ کشور تحقق تمدنی ویژهای یافته و در ساحتهای هنر، معماری، ادبیات و زیست عمومی مردم جاری شده است.
وی با بیان این نکته که پدیده عظیم تشیع در دامن این میراث تمدنی توانست تعزیز شود و نتایج بینظیر خود را به جامعه هدیه دهد، افزود: زیستبوم ایران همواره مبدئیت خود را در حوزه تمدنی عرفان حفظ کرده و این امتداد به برکت انقلاب اسلامی و میراث اهلبیت(ع) عمق بیشتری یافته است.
موسوی افزود که در مرحله کنونی یعنی «دولت اسلامی»، باید نسبت میان عرفان و حکمرانی سنجیده شود تا مشخص گردد این دانش چه خدماتی میتواند به نوع مدیریت نظام ارائه دهد.
هشدار نسبت به جریانات انحرافی و ضرورت اهتمام علمی
رئیس همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران» همچنین به موضوع آفتهای این حوزه پرداخت و تأکید کرد که هر متاع ارزشمندی با خطر انحراف مواجه است. اگر این آفتها مورد مداقه قرار نگیرند، اصل سرمایه منحرف شده و مخاطراتی پدید میآید که منجر به بیمهری نسبت به این میراث عظیم میگردد.
رئیس پژوهشکده باقرالعلوم(ع) گفت که جریانات انحرافی باعث شدهاند برخی نسبت به این پشتوانه قدرتمند تمدنی برای حرکت بعدی انقلاب اسلامی بیتوجه باشند.
حجتالاسلام موسوی ابراز امیدواری کرد که این همایش با بهرهگیری از نفس قدسی امام راحل و هدایتهای مقام معظم رهبری، گامی بلند به سوی ظهور حضرت حجت (عج) بردارد.
«الهیات عملی» در مراکز علمی غرب و ضرورت بومیسازی این رویکرد در حوزه عرفان
در ادامه این نشست، حجتالاسلام والمسلمین دکتر حبیبالله بابایی، از اندیشمندان حوزه مطالعات تمدن و معاون پژوهش حوزههای علمیه خواهران، به تبیین ابعاد نظری امتداد اجتماعی عرفان پرداخت.
مدیر پژوهشکده مطالعات تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با رد تصوراتی که عرفان را امری گوشهگیرانه و خانقاهی میدانند، اظهار داشت: مفاهیمی همچون توحید، ولایت، خلافت، محبت و جمال همگی دارای ابعاد ماهوی تمدنی هستند.
این پژوهشگر برجسته تصریح کرد که عرفان اسلامی با روایت اصیل امام خمینی(ره)، جهانی معنایی خلق کرده که راه وصل کردن آسمان به زمین و دین به زندگی است.
وی بر ضرورت جایابی اولویتهای زمانه در مطالعات عرفانی تأکید کرد و گفت: باید بدانیم عرفان در کجای زندگی انسان معاصر که دچار اضطراب و تنهایی گشته، اثربخش است.
دکتر بابایی با اشاره به جریان «الهیات عملی» در مراکز علمی غرب از جمله در انگلیس و آمریکا، خواستار بومیسازی این رویکرد در حوزه عرفان شد.
حجتالاسلام بابایی بیان کرد که در این مدل، مسائل از متن خیابان و جامعه استخراج شده و در آزمایشگاه الهیات بازتفسیر و تدبیر میشوند.
وی افزود: امروز حتی کلینیکهای الهیاتی برای حل مسائلی نظیر طلاق، خشونت و گسست نسلها وجود دارد.
دکتر بابایی از ظرفیت عرفان برای پاسخگویی مسئولانه به مسائل همنوع و جامعه سخن گفت و تأکید کرد که عرفان باید نسبت به محیط پیرامون خود پاسخگو باشد.
تبیین محورهای هفتگانه و جزئیات ارسال مقالات
در بخش پایانی این نشست حجتالاسلام علیجانزاده به تشریح محورهای اصلی همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها» به شرح ذیل پرداخت:
۱. چالشها و فرصتهای نظری: نسبت عرفان با مدرنیته و عقلانیت.
۲. نگاه فرهنگی: معنویت، جهانیشدن و مواجهه با سکولاریزاسیون.
۳. نگاه اجتماعی: سرمایه اجتماعی، اخلاق و عدالت اجتماعی در زیستبوم ایرانی.
۴. بازتعریف عرفان: چالشها و فرصتهای سیاسی و حکمرانی.
۵. ساحت تربیتی: ابعاد تربیتی عرفان.
۶. ابعاد اقتصادی و حقوقی: رابطه اخلاق بازار و عرفان (با نگاهی به آیینهای فتوت).
۷. آیندهپژوهی تمدنی: نگاه به آینده و مسائل امنیتی مرتبط.
دبیر اجرایی همایش خاطرنشان کرد که پنج کارگروه تخصصی شامل «عرفان و اجتماع»، «عرفان و سیاست»، «عرفان و هنر»، «عرفان و توسعه علوم» و «عرفان و گزارههای اقتصادی» برای بررسی این موضوعات تشکیل شده است.
علیجانزاده اعلام کرد که وبگاه رسمی همایش آماده دریافت مقالات پژوهشگران است و رایزنیها برای ثبت آثار در پایگاههای استنادی معتبر نظیر ISC و سیویلیکا انجام شده است.
طبق اعلام دبیر اجرایی این همایش، مهلت ارسال آثار تا ۳۰ مهرماه ۱۴۰۵ خواهد بود و دبیرخانه همایش در محل پژوهشکده باقرالعلوم(ع) واقع در مصلی قدس شهر قم (میدان مصلی) مستقر است.
رونمایی از پوستر و وبسایت همایش
در بخش پایانی این نشست، از پوستر و وبسایت همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» رونمایی شد.
اساتید حاضر در نشست با امضای پوستر همایش، رسماً فعالیتهای علمی این رویداد را کلید زدند.
برگزارکنندگان تأکید کردند که این همایش به دنبال پاسخهای شعاری نیست و میکوشد پارادایمهای علمی سلوک اجتماعی عارف را برای حل مسائل کلان نظام و تمدن اسلامی استخراج نماید.