X
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
اینجا میناب است؛ شهری که نامش با «مِیِ شهادت» و «آبِ معصومیت» گره خورده است. روایتی از یک کشف و شهود تمدنی در تقابل میان دنیای پلیدیها و دنیای پاکیها؛ جایی که مدرسه شجره طیبه به مقتلی برای رویاهای آمریکایی تبدیل شده و کودکانش، زودتر از همگان، فارغالتحصیل مکتبخانه حقانیت ایران شدهاند.
حضور محوری زنان در تجمعات و عرصههای مقاومت، فراتر از یک مشاهده ساده، نیازمند توصیف و تحلیلی مبتنی بر مبانی هویت اسلامی است. رضا طراوت در این یادداشت با نقد الگوهای غربی که میان «کار» و «زندگی» دوقطبی ایجاد کرده و منجر به مردوارهشدن یا ابزارانگاری زنان شدهاند، به تبیین «الگوی سوم» میپردازد؛ الگویی که در آن زن انقلابی ایرانی با حفظ اصالت انسانی و نقش زندگیسازی، در متن جنگ و بحرانهای اجتماعی، پیشرویی خود را در مسیر تمدنسازی اسلامی به اثبات میرساند.
یادداشت | احمد کوثری مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | عبدالله صفری مدیرگروه سیاستگذاری فرهنگی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
نشست علمی یکروزه «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با هدف بررسی ظرفیتهای تمدنی راهپیمایی اربعین حسینی، نقش آن در بازتولید سرمایه اجتماعی جبهه مقاومت و واکاوی الزامات فرهنگی و سیاستگذاری این پدیده جهانی، در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد.
حجتالاسلام دکتر سیدمحمدحسین هاشمیان، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تبیین آیات ۱۳ تا ۱۵ سوره مبارکه شوری، اربعین حسینی را یکی از مهمترین تجلیهای قرآنی «اقامه دین»، تحقق وحدت امت و نجات انسان معاصر از حیرت معرفتی دانست و تأکید کرد که راهبرد اربعین، استمرار رسالت همه پیامبران الهی در تحقق تمدن توحیدی است.
حجتالاسلام والمسلمین محسن قنبریان، مدرس حوزههای علمیه، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تأکید بر اینکه خونخواهی در منظومه فکری اسلام صرفاً یک واکنش احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه نیازمند تبدیل شدن به یک فناوری اجتماعی است، گفت: هیأت و اربعین از مهمترین ظرفیتهای جامعه شیعی برای تبدیل خونخواهی به یک گفتمان عمومی، پایدار و تمدنساز به شمار میروند.
حجتالاسلام دکتر سیداحسان رفیعیعلوی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم و دانشیار گروه حقوق دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با موضوع «هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی» تأکید کرد: خونخواهی در منطق اسلام، صرفاً واکنشی احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه فناوری اجتماعیِ تحقق عدالت و اقامه قسط است و اگر بر پایه عقلانیت دینی سامان نیابد، میتواند به نقطه مقابل کارکرد حقیقی خود تبدیل شود.
ایرانمنش با تبیین انواع رویکردهای راهبردی به اربعین و بعثت امت، گفت: نوع نگاه ما به پدیدههای مردمی، اربعین و اقتضائات زمانه، فناوریهای مورد استفاده در مسیر تحقق اهداف انقلاب اسلامی و مسئله خونخواهی را تعیین میکند.
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه اربعین ظرفیت تبدیل رنج تاریخی کربلا به نیروی اجتماعی برای امروز را دارد، گفت: پیادهروی اربعین، منطق خونخواهی امام شهید را در جهان تشیع بازتولید میکند و انسان مقاوم و شبکه همبسته گفتمان مقاومت را شکل میدهد.
حجتالاسلام والمسلمین سیدعلی موسوی با تأکید بر اینکه پیادهروی اربعین برای حفظ پویایی خود نیازمند بازتولید مستمر معناست، گفت: ظرفیتهای تأویلی این حرکت عظیم مردمی میتواند مفاهیم عاشورا، مقاومت و خونخواهی را متناسب با اقتضائات جنگ کنونی محور مقاومت به زبان هیئت، مرثیه، مداحی و دیگر نمادهای فرهنگی منتقل کرده و زمینه تداوم اثرگذاری اجتماعی و تمدنی اربعین را فراهم سازد.
هشتمین نشست تخصصی همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با حکمرانی جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها» با موضوع «ظرفیتهای عرفان اسلامی در پیشگیری و کاهش آسیبهای اجتماعی در سایه حکمرانی دینی و تمدنی» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام برگزار شد.
با مشارکت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام و برخی نهادهای حوزوی، نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی)» با حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه برگزار میشود.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهمترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل میکند.
کتاب «مکتب امام راحل و شهید؛ جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی» به قلم حسین بغدادی و گروهی از پژوهشگران حوزه علمیه قم با هدف تبیین منسجم منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی و ارائه نقشه راه تحقق تمدن نوین اسلامی، در ۵۸۶ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.
در پنل بعدازظهر دکتر کلهر، جامعه شناس و پژوهشگر مطالعات سیاستی در سخنانی در مورد سیاست های مربوط به حجاب گفت:
” پرسش اساسی ما این است که سیاست مناسب برای حجاب چه سیاستی است؟ برای پاسخ به این سؤال به دو موضوع باید توجه کنیم: یکی جریان های اجتماعی که سیاستگذاری را مورد تأثیر قرار داده و پیش می برند و دوم تجریه تاریخی نزدیک به ۴۰ سال گذشته در ایران در مورد حجاب. براساس وضعیت نیروهای اجتماعی. چهار نیرو و جریان جدی، سیاستگذاری فرهنگی را تحت شعاع قرار می دهد: ابتدا ساختار نیروهای سیاسی و بدنه حاکمیت سیاسی، دوم مسأله نخبگان و ذهنیت حاکم بر آنها، سوم نیروهای مربوط به رسانه و جریان های شکل دهنده افکار عمومی و چهارم ذهنیت عمومی جامعه. چند دوره سیاستی را از اول انقلاب براساس این چهار نیرو می توانیم تقسیم بندی کنیم: دوره اول از سال ۵٧ تا ۵٩، دوره ای است که ساختار حکومت متشتت است، حجاب الزامی و اجباری در حاکمیت مطرح می شود اما اجرا نمی شود چون نیروهای سیاسی متضاد و حتی برخی نخبگان و متدینین در بدنه حاکمیت بصورت روشن با الزامی شدن حجاب مخالفت می کنند و ما تا سال ۵٩ نمی توانیم سیاست حجاب را به طور اجباری پیش ببریم. از سال ۵٩ تا ٧۴ ما شاهد یکدست شدن چهار نیروی گفته شده در جامعه و شاهد اجباری شدن حجاب به صورت قانونی هم هستیم. “
وی در مورد قانون حجب سخنانش را این طور ادامه داد:
“سه قانون در مورد حجاب تصویب شده؛ یکی به سال ۶٢ برمی گردد که حجاب در اماکن عمومی اجباری می شود، یکی هم در سال ۶۵ است که در مورد پوشش و پوشاک می باشد و سومین قانون مربوط به سال ۸۵ است که مربوط به مد و لباس است. تا سال ٧۶ یکدستی آرا در زمینه ی حجاب وجود دارد اما از آن سال به بعد دوره اجماع بین نیروهای اصلی تأثیرگذار در حجاب به پایان می رسد و حاکمیت دوگانه می شود، نخبگان متکثر شده و رسانه ها فعالیت های مختلف را تجربه کرده و بعد از سال ٧۶ ما شاهد تغییر نگرش ذهنی مردم در مورد حجاب هستیم. این وضعیت تا سال ۸٣ ادامه دارد و تغییری در سیاست ها مشاهده نمی شود. مهمترین نکته از سال ٧۴ تا ۸٣ روشن شدن دوگانگی حاکمیت در مورد مسأله ی حجاب است، یعنی بخشی از حاکمیت تلاش می کند حجاب اجباری را از طریق نیروهای انتظامی و قوه قضائیه پیش ببرد و بدنه ی اصلی دولت یعنی قوه مجریه مأموریت خود را آگاهی بخشی و توجه به ذهنیت مردم می داند. سال ۸۴ با تغییر دولت شاهد این هستیم که حاکمیت به سمت یکدستی سوق می یابد اما مسأله ی سه نیروی دیگر یعنی رسانه و نخبگان و مردم حل نمی شود و یکدستی حاکیمت هم تا سال ۸۶ تداوم دارد و سیاست گشت ارشاد از این سال به بعد ضعیف شده و افت و خیز زیادی دارد و شاهد اجرای این طرح در میادین و کلانشهرها هستیم، طوری که می بینیم امروزه صورتی از این طرح باقی مانده است. هم اکنون عدم انسجام فکری حاکمیت و نخبگان حتی در میان برخی افراد متدین در مورد حجاب حادتر شده و با پیدایش رسانه های جدید امکان مقاومت را به جریان های مردمی هم داده و براساس آخرین پیمایش ها در مورد اجباری و اختیاری بودن حجاب، وضعیت به سمت اختیاری بودن حجاب رفته است. “
این پژوهشگر مطالعات سیاستی و اجتماعی خاطرنشان کرد:
“حالا سه طرح مطرح می شود؛ اولین طرح این است که سیاست اجباری بودن حجاب به نحو آبرومندانه ای کنار گذاشته شود یعنی اختیاری کردن حجاب، طرح دوم سیاست فعلی اجباری بودن حجاب تداوم یابد. سومین طرح سیاست رادیکال است یعنی باید شدت عمل بیشتری نشان داده و برخورد های با بدحجابی را بیشتر کرد و می گویند علت عدم موفقیت ما عدم موثر بودن ابزارهایی چون گشت ارشاد بوده است. مسأله اینجاست که سیاست رها سازی حجاب نه آگاهانه است نه قابل توصیه اما رادیکال کردن آن نیز بنیاد عقلانی ندارد بنابراین وضعیت خاصی در سیاست پیش آمده که ترجیح می دهیم فعلا به جلو حرکت کنیم چون نمی دانیم چه اتفاقی خواهد افتاد و از طرفی پیامدهای سیاست های دیگر اساس اجتماعی و خانواده را تحت تاثیر قرار می دهد که هیچکدام قابل توصیه نیست . برای جمع بندی باید بگویم که جریان حرکت این چهار نیرو به نفع سیاستگذاری حجاب اجباری و به نفع خود هم حجاب هم نیست و حرکت و آینده متصور این چهار نیرو به وضعیت پیچیده تر و سخت تری خواهد رفت.”
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هفدهمین جلد از مجموعه «گلشن ابرار» در حالی منتشر شده که این اثر، بیش از یک کار معمول در حوزه زندگینامهنویسی، بهعنوان بخشی از یک پروژه گسترده برای بازنمایی تاریخ نخبگان شیعه قابل خوانش است؛ پروژهای که تلاش دارد مسیر تداوم جریان علمی تشیع را از دل شخصیتها و دورههای مختلف تاریخی دنبال کند.