X
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
اینجا میناب است؛ شهری که نامش با «مِیِ شهادت» و «آبِ معصومیت» گره خورده است. روایتی از یک کشف و شهود تمدنی در تقابل میان دنیای پلیدیها و دنیای پاکیها؛ جایی که مدرسه شجره طیبه به مقتلی برای رویاهای آمریکایی تبدیل شده و کودکانش، زودتر از همگان، فارغالتحصیل مکتبخانه حقانیت ایران شدهاند.
حضور محوری زنان در تجمعات و عرصههای مقاومت، فراتر از یک مشاهده ساده، نیازمند توصیف و تحلیلی مبتنی بر مبانی هویت اسلامی است. رضا طراوت در این یادداشت با نقد الگوهای غربی که میان «کار» و «زندگی» دوقطبی ایجاد کرده و منجر به مردوارهشدن یا ابزارانگاری زنان شدهاند، به تبیین «الگوی سوم» میپردازد؛ الگویی که در آن زن انقلابی ایرانی با حفظ اصالت انسانی و نقش زندگیسازی، در متن جنگ و بحرانهای اجتماعی، پیشرویی خود را در مسیر تمدنسازی اسلامی به اثبات میرساند.
یادداشت | احمد کوثری مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | عبدالله صفری مدیرگروه سیاستگذاری فرهنگی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
نشست علمی یکروزه «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با هدف بررسی ظرفیتهای تمدنی راهپیمایی اربعین حسینی، نقش آن در بازتولید سرمایه اجتماعی جبهه مقاومت و واکاوی الزامات فرهنگی و سیاستگذاری این پدیده جهانی، در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد.
حجتالاسلام دکتر سیدمحمدحسین هاشمیان، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تبیین آیات ۱۳ تا ۱۵ سوره مبارکه شوری، اربعین حسینی را یکی از مهمترین تجلیهای قرآنی «اقامه دین»، تحقق وحدت امت و نجات انسان معاصر از حیرت معرفتی دانست و تأکید کرد که راهبرد اربعین، استمرار رسالت همه پیامبران الهی در تحقق تمدن توحیدی است.
حجتالاسلام والمسلمین محسن قنبریان، مدرس حوزههای علمیه، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تأکید بر اینکه خونخواهی در منظومه فکری اسلام صرفاً یک واکنش احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه نیازمند تبدیل شدن به یک فناوری اجتماعی است، گفت: هیأت و اربعین از مهمترین ظرفیتهای جامعه شیعی برای تبدیل خونخواهی به یک گفتمان عمومی، پایدار و تمدنساز به شمار میروند.
حجتالاسلام دکتر سیداحسان رفیعیعلوی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم و دانشیار گروه حقوق دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با موضوع «هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی» تأکید کرد: خونخواهی در منطق اسلام، صرفاً واکنشی احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه فناوری اجتماعیِ تحقق عدالت و اقامه قسط است و اگر بر پایه عقلانیت دینی سامان نیابد، میتواند به نقطه مقابل کارکرد حقیقی خود تبدیل شود.
ایرانمنش با تبیین انواع رویکردهای راهبردی به اربعین و بعثت امت، گفت: نوع نگاه ما به پدیدههای مردمی، اربعین و اقتضائات زمانه، فناوریهای مورد استفاده در مسیر تحقق اهداف انقلاب اسلامی و مسئله خونخواهی را تعیین میکند.
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه اربعین ظرفیت تبدیل رنج تاریخی کربلا به نیروی اجتماعی برای امروز را دارد، گفت: پیادهروی اربعین، منطق خونخواهی امام شهید را در جهان تشیع بازتولید میکند و انسان مقاوم و شبکه همبسته گفتمان مقاومت را شکل میدهد.
حجتالاسلام والمسلمین سیدعلی موسوی با تأکید بر اینکه پیادهروی اربعین برای حفظ پویایی خود نیازمند بازتولید مستمر معناست، گفت: ظرفیتهای تأویلی این حرکت عظیم مردمی میتواند مفاهیم عاشورا، مقاومت و خونخواهی را متناسب با اقتضائات جنگ کنونی محور مقاومت به زبان هیئت، مرثیه، مداحی و دیگر نمادهای فرهنگی منتقل کرده و زمینه تداوم اثرگذاری اجتماعی و تمدنی اربعین را فراهم سازد.
هشتمین نشست تخصصی همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با حکمرانی جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها» با موضوع «ظرفیتهای عرفان اسلامی در پیشگیری و کاهش آسیبهای اجتماعی در سایه حکمرانی دینی و تمدنی» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام برگزار شد.
با مشارکت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام و برخی نهادهای حوزوی، نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی)» با حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه برگزار میشود.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهمترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل میکند.
کتاب «مکتب امام راحل و شهید؛ جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی» به قلم حسین بغدادی و گروهی از پژوهشگران حوزه علمیه قم با هدف تبیین منسجم منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی و ارائه نقشه راه تحقق تمدن نوین اسلامی، در ۵۸۶ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.
در هر علمی خردمندان برای رفع پرسشها و دریافت پاسخ مناسب به دانشمندان و کارشناسان آن علم مراجعه میکنند و این روش در آموزههای دینی نیز مورد تأیید قرار گرفته و به آن سفارش شده است. در همین راستا ائمه(ع) اصحاب مورد اعتماد خود همانند يونسبن عبدالرحمن، ابان بن تغلب، ابوبصیر و زکریا بن آدم را برای پاسخگویی معرفی میکردند. در عصر کنونی به سبب گسترش علوم، پرسشهای فقهی، افزایش چشمگیری پیدا کرده است به گونهای که دستیابی به پاسخ آنها برای همه، ممکن نیست؛ از سویی دیگر وجود اصطلاحات و عبارات پیچیده فقهی در کتابهای مراجع عظام، بهرهمندی از آنها را برای طبقات مختلف جامعه، دشوار کرده است، به همین منظور گروه فقه پژوهشکده باقرالعلوم(ع) از سال ۱۳۸۸ به همت برخی از اساتید حوزه علمیه قم به منظور آسانسازی کتابهای فتوایی و فهم راحتتر مخاطبان مخصوصاً قشر جوان از مسائل شرعی تأسیس شد و با همت پژوهشگران و کارشناسان این گروه طی یک دهه فعالیت، بیشتر ابواب فقهی مبتلابه مکلفان به صورت روان و عاری از عبارات سنگین با نظر دوازده نفر از مراجع تقلید را برای استفاده عموم آماده کرده است. این کارگروه از ابتدای سال ۹۹ روند تازهای را شروع کرده که هدف از آن پاسخگویی به شبهات فقهی جوانان مؤمن انقلابی در حوزههای جدید است. همچنین گروه فقه به دنبال آمادهسازی فضای جامعه خصوصاً فضای حوزه علمیه برای ورود به مسائل جدید با صبغه سیاسی و انقلابی است. در همین راستا برای آشنایی بهتر مخاطبان گفتوگویی با حجتالاسلام محمد جوادیوالا، یکی از تدوینکنندگان کتاب دو جلدی «احکام روزه» انجام شده است که مشروح آن در ادامه ارائه میشود. در آغاز بهعنوان شروع گفتگو پس از معرفی خودتان درباره زندگی علمی و فرهنگی خود(یا گروه علمیتان) توضیح دهید.اینجانب محمد جوادیوالا، طلبه حوزه علمیه، مدرس سطح عالی حوزه علمیه قم و فارغالتحصیل کارشناسی ارشد مشاوره اسلامی، بیش از 10 سال است که به صورت تخصصی در زمینه احکام شرعی ابواب فقهی فعال هستم و در این زمینه کتابهایی به قلم من با همکاری برخی از پژوهشگران از جمله کتاب روزه، ثبوت هلال و زکات فطره به چاپ رسیده است. چرا این موضوع را برای پژوهش و نوشتن انتخاب کردید؟روزه از عبادات بسیار مهم در دین مبین اسلام و از ارکان اسلام قلمداد میشود و آثار مثبت فراوانی برای فرد و جامعه اسلامی دارد و از جهت دیگر منابع مفصل و درجه اول فتوایی، غالباً عربی بوده و برای عموم مردم و در برخی موارد حتی برای برخی مبلغان قابل فهم نیست و تعدد مراجع تقلید در عصر کنونی و اختلاف فتاوای آنها در برخی از مسائل، پیدا کردن نظر آن بزرگواران را برای مردم و حتی مبلغان سخت کرده است. از این رو کتاب «احکام روزه» از اولین بابهای فقهی بود که در پژوهشکده باقرالعلوم توسط کارشناسان آماده و چاپ شده تا مبلغان در سفرهای تبلیغی به ویژه در ماه رمضان که برای تبلیغ به اقصانقاط کشور اسلامی سفر میکنند راحتتر و با دقت بیشتری احکام روزه را برای مردم روزهدار بیان کنند. البته لازم به یادآوری است که علاوه بر احکام روزه، احکام ثبوت هلال و زکات فطره هم به صورت جدا و دستهبندی شده همراه کتاب روزه، چاپ و در اختیار مبلغان محترم قرار گرفته است. وجه تمایز و مزیتهای این کتاب با آثار مشابه آن چیست؟این کتاب و سایر کتابهای فقهی پژوهشکده باقرالعلوم دارای ویژگیهای زیر است: قالب کتاب به صورت پرسش و پاسخ است و این نوع قالب به گفته متخصصان بیان احکام، بهترین نوع بیان احکام بوده و باعث فهم بیشتر مخاطب میشود. تدوین درختواره فقهی برای همه بابهای فقهی که دسترسی مراجعهکننده به کتاب را برای پیدا کردن سؤال مورد نظر، آسانتر کرده و مراجعهکننده میتواند تمام مباحث مطرح شده را به صورت خلاصه در یک جا ببیند. سعی شده است تمامی مسائلی که محل ابتلاء مکلفان است آورده شود. برای همین سؤالات دربرگیرنده تمامی منابع فتوایی مراجع معظم تقلید و همچنین سایتهای آنان بوده و مسائل جدید هم که معمولاً در کتابهای فتوایی پیدا نمیشود را با استفتا از دفاتر و مراجعه به سایت رسمی مراجع معظم تقلید، آورده شده است. از این رو این کتاب از کاملترین کتابها در زمینه احکام شرعی روزه است. در پاسخ دادن به سؤالات، اولویت منابع فتوایی مراجع معظم تقلید رعایت شده است. به عنوان نمونه حضرت امام(ره) چهار منبع فتوایی دارند که عبارت است از تحریرالوسیله، رساله، حاشیه عروه و استفتائات. برای دستیابی به فتاوای حضرت امام(ره) ابتدا به تحریر که به گفته دفتر ایشان، اولویت اول مراجعه است، سپس به رساله و در مرحله بعد حاشیه عروه و در نهایت به استفتائات ایشان رجوع میشود. به خاطر اتقان کتاب، بعد از پاسخگویی دوستان، سؤالات و پاسخها مورد ارزیابی دقیق قرار میگیرد. ما در این مرحله به ارزیابی خودمان اکتفا نکردهایم و پاسخها توسط یکی از اساتید حوزه که به نظر مراجع عظام احاطه دارند مورد ارزیابی قرار میگیرد.
به نظر شما چه قشری از کتابهای شما مخصوصاً این اثر، بیشتر استقبال میکنند؟مخاطب اصلی این کتاب و همچنین سایر آثار فقهی پژوهشکده باقرالعلوم، در درجه اول مبلغان دینی و همچنین مراکز پاسخگویی به مسائل شرعی هستند و بعد از چاپ برخی از آثار ما، بازخورد خوبی از آن مراکز در این زمینه بهدست آمد اما در درجه دوم باتوجه به ویژگیهای این آثار، تمامی اقشار جامعه مخصوصاً جوانان با مراجعه به این کتاب میتوانند بخش وسیعی از پاسخ پرسشهای شرعی خود در موضوعات مختلف شرعی بهدست آورند. برای پیوند عمیقتر نسل جوان با معارف دینی چه کارهایی باید انجام شود؟با توجه به اینکه دین مبین اسلام مطابق با فطرت انسانها بوده و در صورتی که معارف دین به صورت صحیح به مردم مخصوصاً جوانان منتقل شود مورد پذیرش آنان واقع میشود، مهمترین وظیفه حوزههای دینی، انتقال صحیح معارف دینی به صورت جذاب و زیبا و با ابزارهای جدید و متناسب با ذائقه جوان امروزی به نسل جدید است. حضرت امام رضا(ع) در کلام زیبایی فرمودهاند: «إِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ کَلَامِنَا لَاتَّبَعُونَا»؛ (اگر زیباییهای کلام ما به مردم برسد مردم از ما تبعیت میکنند. البته باید توجه داشت که تخلق مبلغان دینی به اخلاق اسلامی در ارتباط مستقیم و چهره به چهره با نسل جوان، محبت و احترام به آنان و همچنین سادهزیستی مبلغین و چهرههای دینی که در ارتباط مستقیم با نسل جوان هستند نقش تعیینکنندهای در جذب آنان به معارف الهی دارد از این جهت است که امام صادق(ع) فرمودند: «کونوا دعاة الناس بغیر السنتکم»؛ (مردم را با عملتان و نه با زبانتان به نیکیها دعوت کنید).
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هفدهمین جلد از مجموعه «گلشن ابرار» در حالی منتشر شده که این اثر، بیش از یک کار معمول در حوزه زندگینامهنویسی، بهعنوان بخشی از یک پروژه گسترده برای بازنمایی تاریخ نخبگان شیعه قابل خوانش است؛ پروژهای که تلاش دارد مسیر تداوم جریان علمی تشیع را از دل شخصیتها و دورههای مختلف تاریخی دنبال کند.