X
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
یادداشت | احمد کوثری
اینجا میناب است؛ شهری که نامش با «مِیِ شهادت» و «آبِ معصومیت» گره خورده است. روایتی از یک کشف و شهود تمدنی در تقابل میان دنیای پلیدیها و دنیای پاکیها؛ جایی که مدرسه شجره طیبه به مقتلی برای رویاهای آمریکایی تبدیل شده و کودکانش، زودتر از همگان، فارغالتحصیل مکتبخانه حقانیت ایران شدهاند.
حضور محوری زنان در تجمعات و عرصههای مقاومت، فراتر از یک مشاهده ساده، نیازمند توصیف و تحلیلی مبتنی بر مبانی هویت اسلامی است. رضا طراوت در این یادداشت با نقد الگوهای غربی که میان «کار» و «زندگی» دوقطبی ایجاد کرده و منجر به مردوارهشدن یا ابزارانگاری زنان شدهاند، به تبیین «الگوی سوم» میپردازد؛ الگویی که در آن زن انقلابی ایرانی با حفظ اصالت انسانی و نقش زندگیسازی، در متن جنگ و بحرانهای اجتماعی، پیشرویی خود را در مسیر تمدنسازی اسلامی به اثبات میرساند.
یادداشت | احمد کوثری مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | عبدالله صفری مدیرگروه سیاستگذاری فرهنگی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | محمدجواد فلاح مدیر گروه مطالعات خانواده پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام
یادداشت | رضا طراوت پژوهشگر مکتب امام (ره)
به قلم: محمدجواد فلاح مدیرگروه مطالعات خانواده و تربیت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
به مناسبت فرارسیدن ماه محرمالحرام و ایام عزاداری سید و سالار شهیدان حضرت اباعبداللهالحسین علیهالسلام، مجموعهای از آثار منتشرشده توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام معرفی میشود؛ آثاری که هر یک از زاویهای به بازخوانی حادثه کربلا، فرهنگ عاشورا و امتداد اجتماعی آن در جامعه معاصر میپردازند.
بررسی سلسله نشستهای علمی همایش امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی؛ از عرفان فردی تا حکمرانی دینی، اقتصاد، فرهنگ و نظام تمدنی جمهوری اسلامی ایران.
نخستین همایش ملی «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (علیهالسلام) برگزار میشود.
هفدهمین جلد از مجموعه «گلشن ابرار» در حالی منتشر شده که این اثر، بیش از یک کار معمول در حوزه زندگینامهنویسی، بهعنوان بخشی از یک پروژه گسترده برای بازنمایی تاریخ نخبگان شیعه قابل خوانش است؛ پروژهای که تلاش دارد مسیر تداوم جریان علمی تشیع را از دل شخصیتها و دورههای مختلف تاریخی دنبال کند.
ششمین نشست علمی از همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها» با سخنرانی آیتالله محمدباقر تحریری، استاد اخلاق و تولیت مدرسه علمیه مروی، در قم برگزار شد.
پنجمین نشست از سلسله نشستهای همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها» با موضوع «نهادینهسازی عرفان در فرهنگ جامعه دینی» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) در قم برگزار شد.
هفتمین جلسه از سلسله نشستهای مجازی «جنگ و قرارگاه خانواده» با موضوع «تابآوری در خانواده در موقعیتهای بحرانی جنگی (نظامی، شناختی، فرهنگی و اقتصادی)» به همت کارگروه مطالعات خانواده پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد.
مراسم رونمایی از اثر ارزشمند و تازه پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) با عنوان «مکتب امام راحل و شهید» با حضور جمعی از عالیترین مقامات فرهنگی کشور، اندیشمندان و منظومهپژوهان انقلاب اسلامی برگزار گردید.
دستنگاشتههای حججاسلام والمسلمین محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، و عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در آیین رونمایی از کتاب «مکتب امام راحل و شهید» بر لوح یادمان این اثر ثبت شد.
در راستای تبیین نظاممند اندیشههای تمدنساز و تحلیل پیوستار فکری امامین انقلاب، مراسم رونمایی از اثر پژوهشی «مکتب امام راحل و شهید» با حضور مقامات ارشد فرهنگی و تبلیغی کشور، یکشنبه ۱۷ خردادماه در تهران برگزار میشود.
ششمین جلسه از سلسله نشستهای مجازی «جنگ و قرارگاه خانواده» با موضوع «خانواده و نقش الهیات جنگ در پذیرش شرایط بحرانی جنگ (ابتلا، خیر و نعمت بودن جنگ، منشأ رشد و...)» به همت کارگروه مطالعات خانواده پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد.
پنجمین جلسه از سلسله نشستهای مجازی «جنگ و قرارگاه خانواده» با موضوع «شیوههای مدیریت هيجانات کودکان (استرس، ترس، ناامیدی، نگرانی) در شرایط جنگی در خانواده» با ارائه دکتر مبین صالحی و به همت کارگروه مطالعات خانواده پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد.
یادداشت | احمدکوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیهالسلام
آتشبسهای کوتاهمدت در شوک جنگها معمولاً تنها یک توقف نظامی نیستند؛ بلکه بازتنظیم ادراک عمومی، بازآرایی روایتها و بازتوزیع قدرت نمادین هستند. در اینگونه آتشبسها، نه تنها وضعیت میدانی بلکه تفسیر افکار عمومی جهانی، بازیگران منطقهای و تحلیلگران بینالمللی نیز مهم قلمداد میشوند. در ماجرای اخیر نیز بخش قابلتوجهی از تحلیلگران خارجی آتشبس دو هفتهای را نه نشانهای از توازن، بلکه نشانهای از دشواری آمریکا و اسرائیل در ادامه جنگ در همان سطح قبلی دانستهاند. این تفسیر، نه از منظر سیاسی، بلکه از منظر فرهنگ تحلیل امنیتی در غرب قابل فهم است؛ فرهنگی که «درخواست آتشبس ازجانب آمریکا و رژیم صهیونی در اوج درگیری» را غالباً نوعی پیام ضعف در قدرت استمرار عملیات میداند.
منطق «کاهش شدت» در مطالعات جنگ در ادبیات امنیتی غرب، یک اصل شناختهشده وجود دارد؛ وقتی طرفی که ابزار نظامی گستردهتری دارد و تقاضای آتشبس کوتاهمدت میدهد، برداشت مسلط این است که ادامه جنگ در همان شدت برایش پرهزینه شده است. بسیاری از تحلیلگران خارجی از جمله پژوهشگران اندیشکدههایی مثل اندیشکده بینالمللی بحران (ICG) این آتشبس را نه نشانه توافق نهایی، بلکه نشاندهنده نیاز آمریکا به توقف فشارها تعبیر کردهاند. در بسیاری از نوشتههای آنان دو نکته مشترک است؛ ۱ـ آمریکا از نظر لجستیکی قبلاً هم محدودیتی برای اعزام تجهیزات نداشت، بنابراین آتشبس «فرصت لجستیکی جدیدی» ایجاد نکرده است. ۲ـ توقف کامل درگیریها معمولاً زمانی رخ میدهد که طرف قدرتمندتر به این نتیجه برسد که ادامه مسیر هزینههایی پیشبینینشده ایجاد خواهد کرد.
تفاوت «بازسازی قدرت» و «بزرگنمایی رسانهای» در برخی تحلیلها بهویژه در رسانههای آمریکایی نزدیک به پنتاگون این ادعا مطرح شد که آتشبس به آمریکا فرصت اعزام نیرو و تجهیزات جدید میدهد. اما در تحلیلهای مستقلتر غربی، این ادعا بیشتر یک روایت رسانهای برای آرامسازی افکار عمومی داخلی ارزیابی شد. دلایل این گروه از تحلیلگران؛ ۱ـ آمریکا پیش از آتشبس هیچ محدودیت عملیاتی برای جابهجایی نیرو، تجهیزات یا ناوها نداشت. ۲ـ اگر ایالات متحده نیاز حیاتی به جبران ضعف داشت، افزایش نیرو را در همان زمان درگیری انجام میداد. ۳ـ پروتکلهای نظامی آمریکا بر «استمرار عملیات» تأکید دارند، نه بر «تجدید قوا از طریق توقف کامل جنگ». بنابراین در این نگاه، تصور اینکه آتشبس دو هفتهای «فرصت نظامی طلایی» در اختیار آمریکا قرار داده باشد، نمادین و رسانهای تلقی شده است، نه عملیاتی.
تنگه هرمز؛ محور اصلی برداشت تحلیلگران خارجی در نگاه راهبردی بینالمللی، تنگه هرمز مهمترین متغیر ادراکی در این آتشبس تلقی شده است. دهها گزارش خارجی از جمله فایننشال تایمز، المانیتور، آسیا تایمز، لوموند و...بر این نکته تأکید کردهاند که ۱ـ ایران کنترل و ابتکار عمل در هرمز را در دوره درگیری حفظ کرده است. ۲ـ آتشبس موجب واگذاری هیچیک از اهرمهای ژئوپلیتیک ایران نشده است. ۳ـ حتی با آتشبس، «نامشخص بودن رفتار ایران در تنگه» خود یک ابزار بازدارندگی نرم به شمار میرود. در این تحلیلها حفظ وضع موجود در هرمز به معنی آن است که چیزی از دست نرفته، و از نگاه ادراکی، طرفی که ابزار حیاتی را حفظ میکند معمولاً بیشترین بهره ادراکی را از آتشبس میبرد.
منظر فرهنگی ـ ادراکی از منظر فرهنگی ـ اجتماعی، آتشبسها همیشه دو وجه دارند؛ وجه ظاهری (توقف درگیری) و وجه ادراکی (اینکه افکار عمومی جهانی توقف را چگونه معنا میکند) در این رخداد، برداشت بخش قابلتوجهی از تحلیلگران خارجی چنین بوده است؛ ۱ـ آمریکا و اسرائیل در موضعی قرار گرفتهاند که ادامه جنگ در همان شدت، هزینههای غیرقابل پیشبینی داشت. ۲ـ ایران در موضعی قرار گرفته که چیزی از دست نمیدهد و ابزارهای اصلی خود را حفظ میکند. ۳ـ راهبرد تهران در تثبیت کنترل خود بر هرمز، در نگاه تحلیلگران، حفظ اهرم فشار بدون واگذاری امتیاز ارزیابی شده است.
از نگاه طیف قابلتوجهی از تحلیلگران بینالمللی، آتشبس دو هفتهای؛ نه فرصتی جدید برای آمریکا جهت تجهیز نیروهاست، نه واگذاری امتیازی از سوی ایران. در مقابل، از آنجا که ایران ابزار راهبردی اصلی خود (تنگه هرمز) را حفظ کرده، امتیازی عملی واگذار نکرده و ساختار بازدارندگیاش تغییری نکرد، لذا این آتشبس بهمثابه تثبیت وضعیتی است که نسبت به مرحله قبل برای ایران کمهزینهتر و برای آمریکا و اسرائیل پرهزینهتر بوده است. و در نتیجه میتوان گفت که به احتمال زیاد آتشبس برای آمریکاییها پنجره خروج آبرومندانه از جنگ باشد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
شانزدهمین جلد کتاب «گلشن ابرار» با هدف پاسداشت میراث علمی نخبگان جهان تشیع و پاسخ به شبهات پیرامون غنای فرهنگی و تمدنی روحانیت، در ۷۱۲ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.
کتاب «تکوین حزبالله: ریشههای اجتماعی ـ سیاسی شکلگیری حزبالله لبنان» بهعنوان نخستین اثر از مجموعه «کتاب مقاومت»، توسط پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (علیهالسلام) روانه بازار نشر شد. این اثر که حاصل پژوهش تحلیلی در بازههای سرنوشتساز تاریخ لبنان است، به کالبدشکافی زمینههای فکری و اجتماعی ظهور مقاومت اسلامی میپردازد.
پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در آستانه انتشار یکی از راهبردیترین آثار پژوهشی خود در حوزه اندیشه انقلاب اسلامی، طرح پیشفروش ویژه کتاب «مکتب امام راحل و شهید (جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی)» را با تخفیف ۵۰ درصدی آغاز کرد.