X
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
اینجا میناب است؛ شهری که نامش با «مِیِ شهادت» و «آبِ معصومیت» گره خورده است. روایتی از یک کشف و شهود تمدنی در تقابل میان دنیای پلیدیها و دنیای پاکیها؛ جایی که مدرسه شجره طیبه به مقتلی برای رویاهای آمریکایی تبدیل شده و کودکانش، زودتر از همگان، فارغالتحصیل مکتبخانه حقانیت ایران شدهاند.
حضور محوری زنان در تجمعات و عرصههای مقاومت، فراتر از یک مشاهده ساده، نیازمند توصیف و تحلیلی مبتنی بر مبانی هویت اسلامی است. رضا طراوت در این یادداشت با نقد الگوهای غربی که میان «کار» و «زندگی» دوقطبی ایجاد کرده و منجر به مردوارهشدن یا ابزارانگاری زنان شدهاند، به تبیین «الگوی سوم» میپردازد؛ الگویی که در آن زن انقلابی ایرانی با حفظ اصالت انسانی و نقش زندگیسازی، در متن جنگ و بحرانهای اجتماعی، پیشرویی خود را در مسیر تمدنسازی اسلامی به اثبات میرساند.
یادداشت | احمد کوثری مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | عبدالله صفری مدیرگروه سیاستگذاری فرهنگی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
نشست علمی یکروزه «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با هدف بررسی ظرفیتهای تمدنی راهپیمایی اربعین حسینی، نقش آن در بازتولید سرمایه اجتماعی جبهه مقاومت و واکاوی الزامات فرهنگی و سیاستگذاری این پدیده جهانی، در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد.
حجتالاسلام دکتر سیدمحمدحسین هاشمیان، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تبیین آیات ۱۳ تا ۱۵ سوره مبارکه شوری، اربعین حسینی را یکی از مهمترین تجلیهای قرآنی «اقامه دین»، تحقق وحدت امت و نجات انسان معاصر از حیرت معرفتی دانست و تأکید کرد که راهبرد اربعین، استمرار رسالت همه پیامبران الهی در تحقق تمدن توحیدی است.
حجتالاسلام والمسلمین محسن قنبریان، مدرس حوزههای علمیه، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تأکید بر اینکه خونخواهی در منظومه فکری اسلام صرفاً یک واکنش احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه نیازمند تبدیل شدن به یک فناوری اجتماعی است، گفت: هیأت و اربعین از مهمترین ظرفیتهای جامعه شیعی برای تبدیل خونخواهی به یک گفتمان عمومی، پایدار و تمدنساز به شمار میروند.
حجتالاسلام دکتر سیداحسان رفیعیعلوی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم و دانشیار گروه حقوق دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با موضوع «هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی» تأکید کرد: خونخواهی در منطق اسلام، صرفاً واکنشی احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه فناوری اجتماعیِ تحقق عدالت و اقامه قسط است و اگر بر پایه عقلانیت دینی سامان نیابد، میتواند به نقطه مقابل کارکرد حقیقی خود تبدیل شود.
ایرانمنش با تبیین انواع رویکردهای راهبردی به اربعین و بعثت امت، گفت: نوع نگاه ما به پدیدههای مردمی، اربعین و اقتضائات زمانه، فناوریهای مورد استفاده در مسیر تحقق اهداف انقلاب اسلامی و مسئله خونخواهی را تعیین میکند.
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه اربعین ظرفیت تبدیل رنج تاریخی کربلا به نیروی اجتماعی برای امروز را دارد، گفت: پیادهروی اربعین، منطق خونخواهی امام شهید را در جهان تشیع بازتولید میکند و انسان مقاوم و شبکه همبسته گفتمان مقاومت را شکل میدهد.
حجتالاسلام والمسلمین سیدعلی موسوی با تأکید بر اینکه پیادهروی اربعین برای حفظ پویایی خود نیازمند بازتولید مستمر معناست، گفت: ظرفیتهای تأویلی این حرکت عظیم مردمی میتواند مفاهیم عاشورا، مقاومت و خونخواهی را متناسب با اقتضائات جنگ کنونی محور مقاومت به زبان هیئت، مرثیه، مداحی و دیگر نمادهای فرهنگی منتقل کرده و زمینه تداوم اثرگذاری اجتماعی و تمدنی اربعین را فراهم سازد.
هشتمین نشست تخصصی همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با حکمرانی جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها» با موضوع «ظرفیتهای عرفان اسلامی در پیشگیری و کاهش آسیبهای اجتماعی در سایه حکمرانی دینی و تمدنی» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام برگزار شد.
با مشارکت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام و برخی نهادهای حوزوی، نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی)» با حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه برگزار میشود.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهمترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل میکند.
کتاب «مکتب امام راحل و شهید؛ جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی» به قلم حسین بغدادی و گروهی از پژوهشگران حوزه علمیه قم با هدف تبیین منسجم منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی و ارائه نقشه راه تحقق تمدن نوین اسلامی، در ۵۸۶ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.
طرح ها«الهیات کاربردی با رویکرد تمدنی»معرفی طرح :اگرچه سالها و قرنها شعار میدهیم که دین پاسخگوی نیازهای بشر است، اما با کمی درنگ در نقايص زندگي فردي و اجتماعي انسان، روشن ميشود که ظرفيت جامعيت دين و قدرت پاسخگويي آن به همهي نيازها هنوز احيا نشده است.انسان از تفسیر خویش از جهان هستی سخت متأثر است. به همین خاطر دین اسلام سعی دارد تفسیری توحیدی از کل هستی ارائه دهد. و در هر قلمروی که جهان بشری بل جهان هستی امتداد مییابد، حضور پراحتشام خداوند متعال را در آن ترسیم کند. بشر امروز چه بسا بیش از ادوار گذشته محتاج نگرشهای توحیدی در ساحتهای عینی زندگی خویش است. این نگاه را الهیات کاربردی مينامیم. اهدافهدف اصليتوليد الهيات کاربردي با رويکرد تمدنياهداف فرعي:1. ارتقاي سطح علمي جامعه در زمينهي الهيات کاربردي با رويکرد تمدني؛2. توليد علوم اسلامي توصيفي کاربردي منسجم و نظاممند؛3. تربيت پژوهشگر و ارتقاي سطح علمي و پژوهشي نيروي انساني در این حوزه؛4. طراحي راهکار کارآمد حل نيازهاي فردي و اجتماعي از متن دين اسلام؛5. ارائهي الگويي جديد در فهم و توليد الهيات کاربردي؛6. توسعهي افق ديد در جامعه نسبت به راهحلهاي نيازهاي مختلف انساني؛7. ارائهي طرح کاملي از نظام تمدن توحيدي اسلامي.ضرورت تحقيقانسان داراي محدوديتهايي است که با وجود آنها به تنهايي قادر به شناخت مسير سعادت خويش نيست، لذا خداوند منان، راه سعادت انسان را براي او مشخص کرده است. اين راه سعادت و کمال، همان دين است که انبياي الهي از آدم تا خاتم(ص)، پيامآور آن بودهاند.يکي از بارزترين مصاديق خاتميت و کمال دين اسلام، جامعيت آن است، به اين معنا که دين براي همهي نيازها و دغدغههاي انساني پاسخ دارد، چه نيازهاي موجود و چه نيازهايي که هنوز انسان دچار آنها نشده است.از طرفي، پاسخگويي دين اسلام صرفاً يک پاسخگويي پس از حدوث نياز نيست، بلکه از اين حد گذشته، قادر به اصلاح مشربها و ايجاد جريان نيز ميباشد. مديريت صحنهاي با اين وسعت حتماً بايد با ديدي کلي و رويکردي تمدني همراه باشد، چرا که جزئينگري در زمينهي توليد الهيات کاربردي سبب خواهد شد که دين اسلام صرفا پاسخگوي جريانهايي باشد که ديگر مشارب فکري به وجود آوردهاند و چه بسا بسیاری از این از مشارب برخواسته از نياز حقيقي انسان نباشد.سؤالات تحقيقتنوعي که در رشتههاي الهيات کاربردي وجود دارد، دامنهي کاربردي گستردهاي را ايجاد ميکند. تشخيص دقيق حوزههاي الهيات کاربردي و دستهبندي آنها تا حدود زيادي بستگي به طبقهبندي علوم دارد. از اين جهت در تمرکز بر روي رشتههاي خاصي از الهيات کاربردي، اولويت با مقولههايي است که ميزان تأثيرگذاري بيشتري در جريانسازي تفکر داشته باشند. نمونهاي از این مقولههاي اولويتدار عبارتاند از: تمدنپژوهي، علمشناسي، دينشناسي، الهيات تعليم، الهيات ارتباطات، الهيات سياست، الهيات اقتصاد، الهیات زيباييشناسي، الهیات مديريت و الهیات تربيت.روش و شيوهي تحقيقگروههاي پژوهشي فعاليت خود را در سه مرحلهي ايجاد طرح پژوهشي، تدوين سؤالات و پاسخگويي انجام ميدهند. محصولات گروههاي پژوهشي در شوراي پژوهشي به لحاظ مطابقت با روش گروه، بررسي ميشوند و سپس براي تعميق سطح علمي به شوراي علمي ارسال ميشود. در صورتي که روش محصولات يا سطح علمي آن مورد تأييد شوراي پژوهشي يا شوراي علمي نباشد، پژوهش اصلاح يا مجدداً انجام ميشود. شوراي پژوهشي ميتواند روش خود را با مطالعهي محصولات گروههاي پژوهشي ارتقا دهد. قلمرو تحقيقدر پژوهش الهيات کاربردي با رويکرد تمدني گونههاي مختلفي از پژوهش صورت ميپذيرد:* موضوعيابي يا نيازشناسي که در نتيجه، شناخت ساحتهاي کاربردي را به دنبال دارد؛* تمدنشناسي که به پژوهشگر کمک ميکند در مرحلهي موضوعيابي به حالت انفعال دچار نشده، با رويکردي جريانسازانه وارد عرصهي پژوهش شود؛* ظرفيتشناسي و پاسخگويي دين که توسط کارشناسان دينشناس با استخراج معارف از منابع دين صورت ميپذيرد؛* و روششناسي که روند مسير پژوهش را تحت قوانين کلي و مطالعه شده در مسير و چارچوبي واحد نگاه ميدارد. عوامل اجرايي تحقيقگروه الهيات کاربردي با رويکرد تمدني در قالب سه بخش فعاليت ميکند: شوراي علمي، شوراي پژوهشي و گروه پژوهشيشوراي علميشوراي علمي مسئوليت مشاورهي علمي و بررسي و ارتقاي کيفيت و عمق علمي پژوهش را بر عهده دارد. شوراي علمي متشکل از نمايندگان گروه پژوهشي و اساتيد متخصص و صاحبنظر در فن مربوطه است.شوراي پژوهشيشوراي پژوهشي مسئوليت تدوين سياستها و راهکارهاي کلي، تأمين علمي مباني پژوهش (مباني و فلسفهي الهيات کاربردي، روش پژوهش، روش تحقيقات کاربردي و مطالعات بين رشتهاي)، ادارهي پژوهش (ايجاد گروههاي پژوهشي، بازتعريف گروهها، تعريف تعامل گروهها)، تدوين آييننامهها و نظامنامهها و القاي روش واحد و منسجم به پژوهش را دارد. شوراي پژوهشي متشکل از مديران گروههاي پژوهشي ميباشد.گروه پژوهشيانجام اصل پژوهش به عهدهي گروه پژوهشي ميباشد. گروه پژوهشي فعاليت خود را در سه مرحلهي ايجاد طرح پژوهشي، طراحي سؤالات و پاسخدهي به انجام ميرساند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هفدهمین جلد از مجموعه «گلشن ابرار» در حالی منتشر شده که این اثر، بیش از یک کار معمول در حوزه زندگینامهنویسی، بهعنوان بخشی از یک پروژه گسترده برای بازنمایی تاریخ نخبگان شیعه قابل خوانش است؛ پروژهای که تلاش دارد مسیر تداوم جریان علمی تشیع را از دل شخصیتها و دورههای مختلف تاریخی دنبال کند.