X
حضور دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مراسم روز ملی عربستان در تهران، بهانهای شده است تا حجتالاسلام احمد کوثری، مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در یادداشتی، نسبت میان دیپلماسی، تقریب مذاهب و ملاحظات راهبردی جمهوری اسلامی را بررسی کند. نویسنده با اشاره به جایگاه مجمع تقریب و شرایط پرتنش منطقه، این پرسش را مطرح میکند که مرز میان تعامل دیپلماتیک و فاصله گرفتن از مبانی و اهداف تقریب کجاست.
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
کتاب «نظریه مقاومت؛ گفتمان عقلانیت در برابر اباحهگری» نوشته سید یحیی حسینی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با تبیین مبانی نظریه مقاومت و مقایسه آن با نظریه لیبرالدموکراسی، به بررسی تفاوتهای این دو گفتمان در موضوعاتی همچون آزادی، عقلانیت، جایگاه انسان، نسبت فرد و جامعه، توحید و حکمرانی میپردازد.
سیزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع نسبت عرفان با علوم دیگر و تعریف جدیدی از عرفان اسلامی برای مأموریت الهی تمدنی، با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین وکیلی، استاد حوزه علمیه مشهد، به صورت مجازی برگزار شد.
کتاب «هدیه شروع؛ تجربهنگاری مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین» نوشته خدیجه خدابنده، توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با بررسی تجربه شکلگیری، تداوم و پیشرفت یک مؤسسه خیریه فعال در حوزه ازدواج، به دنبال شناسایی سازوکارهای مؤثر در فعالیت تشکلهای مردمنهاد و ارائه الگویی برای ارتقای عملکرد این مجموعهها در زمینه تسهیل ازدواج و تحکیم بنیان خانواده است.
شمارههای دوازدهم و سیزدهم فصلنامه «نامهجمهور» با محوریت «اعتراض» منتشر شد. این دو شماره در مجموع ۷۶۰ صفحه، ابعاد تاریخی، اجتماعی، فکری، حقوقی و الهیاتی اعتراض در ایران را بررسی کرده و در ادامه، به مطالبات کارگری، تشکلیابی و نسبت اعتراض با احیای امر اجتماعی پرداختهاند.
کتاب «اشرافیت در عصر نبوی و علوی؛ بررسی اقدامات اشراف در عصر نبوی و علوی و سیره شناختی معصومین(ع) در تقابل با آنها» نوشته مهری خیری، توسط پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد.
کتاب «برای تغییر جهان؛ نظریه ایرانی مقاومت» نوشته سیدجواد طاهایی، با تمرکز بر ابعاد فلسفی، تاریخی و اجتماعی مفهوم مقاومت و نسبت آن با تاریخ و اندیشه ایرانی، بهتازگی توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) منتشر شد.
در نشست بررسی کتاب «تکوین حزبالله» سخنرانان درباره نقش شرایط اجتماعی و سیاسی لبنان، انقلاب اسلامی ایران و مبانی فکری در شکلگیری جنبش حزبالله دیدگاههای خود را مطرح کردند.
دوازدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «تجربههای عرفانی در مواجهه با چالشهای نوین علوم شناختی» با ارائه حجج اسلام دکتر آذریان و دکتر افشارپور، اعضای هیئت علمی جامعةالمصطفی العالمیه، و دبیری علمی دکتر حسن رضایی، پژوهشگر مؤسسه شناخت، برگزار شد.
در نخستین نشست از سلسلهنشستهای تخصصی «تبیین رابطه حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» که به همت گروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد، دکتر محمد محمدینیا به بررسی «رژیم حاکمیت در پلتفرمیشدن جامعه چین» پرداخت و ابعاد حقوقی و سیاسی حکمرانی در جامعه پلتفرمی چین را مورد بحث و بررسی قرار داد.
در ادامه سلسلهنشستهای «روایت کتاب» پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، نشست روایت و بررسی کتاب «تکوین حزبالله» روز دوشنبه ۶ مهرماه در کتابستان باران رضوی برگزار میشود.
حجتالاسلام والمسلمین دکتر عباسی، مدرس حوزه و دانشگاه و حجتالاسلام زینالعابدینی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، در یازدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با تأکید بر پیوند فقه، اخلاق و عرفان، بر ضرورت حضور تربیت عرفانی در عرصه اجتماعی و حکمرانی تأکید کردند.
نشست علمی «منطق راهبردی وحدت در قرآن؛ از همگرایی امت تا نفی بنیانهای تکفیر» به همت کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) و مؤسسه تخصصی سراج منیر برگزار میشود.
دهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «افزایش اضطراب و فرسودگی روانی در عرفانهای نوپدید در برابر عرفان حقیقی و توحیدی با نگاه حکمرانی تمدنی» با ارائه حجتالاسلام والمسلمین دکتر جعفریان، عضو گروه عرفان و مدیر گروه شیعهشناسی مجتمع حکمت و ادیان جامعهالمصطفی(ص)، برگزار شد.
نخستین نشست از سلسله نشستهای «روایت کتاب» با محوریت کتاب «پناه پدر» نوشته محمدجواد فلاح و با حضور نویسنده اثر برگزار شد. در این نشست، اهمیت رابطه پدر و دختر، آسیبهای ناشی از ضعف یا اختلال این رابطه و مهارتهایی که پدران برای تعامل با دختران در موقعیتهای مختلف به آن نیاز دارند، تشریح شد.
به همت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام کتاب " شخصیت متعالی و سلامت روانی در پرتو خدا آگاهی" بر روی پیشخوان
دین داری و معنویت خواهی، یکی از مؤلفه های اساسی در زندگی بشری ست که امروزه یکی از ابعاد مهم انسانی در تأمین بهداشت و سلامت روانی شمرده می شود. اهمیت این مسئله تا حدی ست که سازمان بهداشت جهانی را بر آن داشته است تا در بیانیه های خود رسما اعلام کند که بدون توجه به این بعد انسانی، بهداشت روانی، به شکل صحیح و کامل تأمین نخواهد شد و سلامتی، بدون در نظر گرفتن سلامت معنوی، ناقص خواهد بود. حال، پرسش های اساسی چنین است: دین داری و معنویت خواهی چگونه سلامت روانی ما را تأمین می کند؟ سازو کار و نحوه اثر آن چگونه است؟ آیا اثر مذهب صرفا به نیروهای متافیزیکی آن وابسته است؟ و آیا تنها با ذکر گویی و به یاد خدا بودن (الا بذكر الله) آرامش روانی (تطمئن القلوب) پدیدار می شود؛ یا علاوه بر آن، فرایندهای پیچیده روانشناختی اتفاق می افتد تا سلامت روانی تحقق یابد؟ به نظر می رسد که پشت این اثربخشی، یک سری سازوکارهای بنیادی و عمیق تری باشد؛ بنابراین، باید به دنبال سازه ها و عوامل اختصاصی تری از دین داری، برای بررسی کارکردهای روان شناختی آن بود. گاه می بینیم که برای دین داری و باورها و مناسک مذهبی و به ویژه برای جهت گیری های مذهبی درونی، مطالعات روانشناختی و شخصیتی صورت می گیرد، اما سازوکارها و فرایندهای اثربخشی آن به خوبی تبیین نمی شود هرچند در این باره تلاش های ارزشمندی صورت گرفته، برخی از مفاهیم و سازه های روان شناختی و دینی نیز مطرح شده است؛ اما به نظر می آید در این میان حلقه های مفقود دیگری هم وجود دارند که برای کشف آنها به تحقيق و پردازش بیشتر در حوزه روان شناسی دینی، به ویژه با توجه به آموزه ها و منابع اسلامی، نیازمندیم. از این رو، با بررسی متون اسلامی (قرآن و حدیث) و آموزه های آن، به سازه های مهم به نام "خدا آگاهی" می رسیم که با سازماندهی و سازوکار خاص خود، در شخصیت و در نتیجه روان آدمی تأثیری عمیق بر جای می گذارد. در این کتاب، با عبور از مفاهیم و سازه هایی چون خداپنداشت (مفهوم خدا)، خدا انگاره (تصور از خدا)" و دلبستگی به خدا که در پیشینه پژوهش های روان شناختی صورت گرفته، در این حوزه یافت می شود، «سازه خدا آگاهی» را در حوزه روان شناسی اسلامی مطرح می کنیم. پس در ابتدا به واکاوی مفهومی خدا آگاهی پرداخته و جایگاه آن در مقام یک سازه روانشناختی، در سازمان روانی و ساختار وجودی انسان شناسایی و سپس رشد،تحول یافتگی و تعالی شخصیت انسان در پرتو خدا آگاهی را بررسی کرده، به تبیین نقش خدا آگاهی در سلامت روانی می پردازیم. این کتاب شامل پنج فصل است. فصل اول این کتاب با موضوع «واکاوی مفهومی خدا آگاهی» ریز موضوعاتی نظیر تحلیل مفهومی خدا آگاهی، ارتباط ازلی با خدا، بازگشت پذیری به اصل خویش، درد جدایی و اشتیاق به بازگشت، اصل بازگشت پذیری، از مبدأ تا معاد، شدت نزدیکی و پیوند صمیمی با خدا، حضور قیومی خدا و پیوستگی دائمی به او، ذکرِ توجه آفرین و هشیار ساز، از خداشناسی تا خدا آگاهی و... مطرح شده است. در این فصل می خوانیم که خدا آگاهی، مفهومی است نو در گستره روانشناسی دینی که ابعاد و گستره سازه ای آن با واکاوی مفهوم شناختی واژگان سازنده خداگاهی و تحلیل مفهومی سازه های تشکیل دهنده آن و توصیف هم گرایی و تمیز واگرایانه آن با مفاهیم پیرامونی، روشن می شود. از نظر ما خدا آگاهی یعنی شناخت، توجه و احساس حضور خدا، پیوستگی و تعلق به او ئ تداوم بخشی به ارتباط وجودی و ناگسستنی با خدا.
در فصل دوم این اثر با عنوان «جایگاه خدا آگاهی در سازمان روانی انسان» به موضوعاتی از جمله بعد معنوی وجود انسان، دلایل ارتباط وجودی و درون مایة خدایی در روان ناهشیار، فطرت الهی و سرشت توحیدی انسان، علل دین گریزی برخی از افراد، بیداری وجدان و امید به ناجی، اصالت حس دینی و مذهبی، منشأ دین داری و حس مذهبی، فقر ذاتی انسان، نیاز به محبت و دل بستگی به خدا و... پرداخته شده است.
«تحول یافتگی و تعالی شخصیت در پرتو خدا آگاهی» عنوان فصل سوم این کتاب است که در آن شخصیت متفاوت و سالم تر افراد مذهبی، رشد و تحول شخصیت، شکل گیری، سازمان یابی و ساختار خود، فرایند توحید یافتگی و تحقق خویشتن، شخصیت رشدیافته در پرتو خدا آگاهی، ساحت ها و انواع خودآگاهی و... مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
عنوان فصل چهارم «نقش خدا آگاهی در سلامت روانی» است که سلامت روانی زیرِ چتر خدا آگاهی، تعادل و سازش یافتگی روانی، احساس ایمنی و اطمینان، زیربنای آرامش روانی، سلامت معنوی، نیروی فزایندة زندگی و بازیابی معنای زندگی از جمله ریزموضوعات آن به شمار می رود.
تحلیل مسیر روان شناختی خدا آگاهی تا سلامت روانی عنوان آخرین فصل این کتاب است که گزاره های پژوهشی و جامعة آماری و روش نمونه گیری در خصوص موضوع اثر در آن تشریح شده است. این کتاب در 248 صفحه به قلم حجت الاسلام مسعود نور علیزاده میانجی نگاشته و توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم به زیور تبع آراسته شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ