به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)، تشکل‌های مردم‌نهاد و مراکز خیریه از جمله ظرفیت‌های اجتماعی برای پاسخ‌گویی به نیازهای عمومی و حمایت از گروه‌های مختلف جامعه به شمار می‌روند. این مجموعه‌ها با اتکا به مشارکت داوطلبانه مردم و فعالیت‌های عام‌المنفعه، در حوزه‌های متنوعی از جمله حمایت اجتماعی، کاهش آسیب‌ها و کمک به خانواده‌های نیازمند فعالیت می‌کنند. در بستر فرهنگ اسلامی نیز فعالیت‌های خیرخواهانه، افزون بر پاسخ‌گویی به نیازهای مادی و اجتماعی، می‌توانند زمینه‌ساز رشد معنوی و تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی باشند.
یکی از عرصه‌های فعالیت این مراکز، حمایت از جوانان در آستانه ازدواج است؛ به‌ویژه جوانانی که به دلیل مشکلات اقتصادی یا محرومیت از حمایت‌های خانوادگی، امکان تأمین هزینه‌های اولیه ازدواج را ندارند. مراکز خیریه فعال در این حوزه می‌توانند با شناسایی نیازمندان، ارائه کمک‌های مالی و فراهم‌کردن زمینه ازدواج آسان، بخشی از موانع اقتصادی پیش روی جوانان را کاهش دهند. همچنین، فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی در زمینه توانمندسازی، خودشناسی، مهارت‌های زندگی و انتخاب همسر می‌تواند به افزایش آگاهی جوانان و خانواده‌ها و تقویت بنیان خانواده کمک کند.
با وجود گسترش فعالیت مراکز خیریه در کشور، این مجموعه‌ها با چالش‌هایی در زمینه ساختار مدیریتی، نظارت، شفافیت مالی و هماهنگی فعالیت‌ها روبه‌رو هستند. نبود سازوکارهای منسجم برای نظارت بر عملکرد، تعدد مراجع صدور مجوز، موازی‌کاری و ضعف شفافیت در گردش مالی از جمله مسائلی است که می‌تواند کارآمدی این مراکز را کاهش دهد و مانع بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های آنها در پاسخ‌گویی به نیازهای اجتماعی شود. از این منظر، بررسی تجربه مؤسسات موفق و شناخت عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و استمرار فعالیت آنها می‌تواند به بهبود شیوه مدیریت و ارتقای کیفیت عملکرد تشکل‌های مردم‌نهاد کمک کند.
کتاب «هدیه شروع» با تمرکز بر تجربه مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین، در پی آن است که فرایندهای شکل‌گیری، تداوم و پیشرفت این مجموعه را بررسی و سازوکارهای فعالیت آن را تحلیل کند. محور اصلی پژوهش، دستیابی به الگویی کارآمد برای فعالیت خیریه‌های مردم‌نهاد است؛ الگویی که بتواند ضمن کمک به انسجام‌بخشی و ارتقای سطح کیفی عملکرد این تشکل‌ها، ظرفیت آنها را برای مشارکت در حل مسائل اجتماعی افزایش دهد.
در این چارچوب، تجربه مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین به‌عنوان موضوع مطالعه، امکان بررسی سازوکارهای اجرایی و مدیریتی یک مجموعه فعال در حوزه تسهیل ازدواج را فراهم می‌کند. هدف آن است که با شناخت فرایندهای فعالیت این مؤسسه، زمینه استفاده از تجربه‌های به‌دست‌آمده در دیگر مراکز خیریه فراهم شود و ظرفیت تشکل‌های مردمی برای مشارکت در ترویج ازدواج آسان، حمایت از جوانان و تحکیم بنیان خانواده افزایش یابد.
نویسنده در این پژوهش، موضوع فعالیت خیریه‌های مردم‌نهاد را در پیوند با ضرورت تقویت فرهنگ ازدواج آسان و اصیل ایرانی و اسلامی بررسی می‌کند. در این رویکرد، این مراکز می‌توانند در کنار سایر بخش‌های جامعه، با ایفای نقش حمایتی و اجرایی، به کاهش موانع ازدواج و فراهم‌شدن شرایط مناسب‌تر برای تشکیل خانواده کمک کنند. بر این اساس، تجربه‌نگاری فعالیت یک مؤسسه خیریه، علاوه بر ثبت و تحلیل تجربه‌های موجود، می‌تواند زمینه‌ای برای شناخت بهتر ظرفیت‌ها و چالش‌های این نوع فعالیت اجتماعی باشد.
کتاب «هدیه شروع» در پنج فصل تدوین شده است. فصل نخست به مفاهیم و کلیات اختصاص دارد و مسئله پژوهش و زمینه‌های موضوعی آن را بررسی می‌کند. در فصل دوم، مبانی نظری و چارچوب مفهومی پژوهش ارائه می‌شود. فصل سوم به روش‌شناسی تحقیق می‌پردازد و در فصل چهارم، یافته‌های پژوهش مطرح می‌شود. فصل پنجم نیز به نتیجه‌گیری و ارائه پیشنهادها اختصاص دارد.
کتاب «هدیه شروع؛ تجربه‌نگاری مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین» نوشته خدیجه خدابنده، در قطع رقعی، ۲۱۰ صفحه و شمارگان ۲۰۰ نسخه، توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) منتشر شده است.
پیوند تهیه اثر