X
حضور دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مراسم روز ملی عربستان در تهران، بهانه‌ای شده است تا حجت‌الاسلام احمد کوثری، مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در یادداشتی، نسبت میان دیپلماسی، تقریب مذاهب و ملاحظات راهبردی جمهوری اسلامی را بررسی کند. نویسنده با اشاره به جایگاه مجمع تقریب و شرایط پرتنش منطقه، این پرسش را مطرح می‌کند که مرز میان تعامل دیپلماتیک و فاصله گرفتن از مبانی و اهداف تقریب کجاست.
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزش‌های دینی می‌پردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید می‌کند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبل‌الله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزش‌های دینی یا حق نقد و مطالبه‌گری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایش‌های تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کم‌هزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخ‌گویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونه‌گیری، عدم پاسخ‌گویی و تفاوت گروه‌های حاضر و غایب در نمونه می‌تواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئله‌ای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد می‌کند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفت‌وگوی مستقیم با علمای اهل‌سنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصت‌های جریان‌های اسلامی، بر ضرورت عبور از همایش‌های تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیب‌الله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمان‌های اسلام، ایران و مقاومت روایت می‌کند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید به‌عنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردم‌داری، سرمایه‌ای ماندگار آفرید که بازتاب آن را می‌توان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملت‌های منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدان‌های اجتماعی و سیاسی می‌پردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حق‌گو، شجاعت علمی و اخلاقی را به‌مثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی می‌کند که در بزنگاه‌های تاریخی خود را آشکار می‌سازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهن‌ها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جان‌فدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهم‌ترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه می‌دهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
کتاب «نظریه مقاومت؛ گفتمان عقلانیت در برابر اباحه‌گری» نوشته سید یحیی حسینی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با تبیین مبانی نظریه مقاومت و مقایسه آن با نظریه لیبرال‌دموکراسی، به بررسی تفاوت‌های این دو گفتمان در موضوعاتی همچون آزادی، عقلانیت، جایگاه انسان، نسبت فرد و جامعه، توحید و حکمرانی می‌پردازد.
سیزدهمین نشست پیش‌همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع نسبت عرفان با علوم دیگر و تعریف جدیدی از عرفان اسلامی برای مأموریت الهی تمدنی، با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین وکیلی، استاد حوزه علمیه مشهد، به صورت مجازی برگزار شد.
کتاب «هدیه شروع؛ تجربه‌نگاری مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین» نوشته خدیجه خدابنده، توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با بررسی تجربه شکل‌گیری، تداوم و پیشرفت یک مؤسسه خیریه فعال در حوزه ازدواج، به دنبال شناسایی سازوکارهای مؤثر در فعالیت تشکل‌های مردم‌نهاد و ارائه الگویی برای ارتقای عملکرد این مجموعه‌ها در زمینه تسهیل ازدواج و تحکیم بنیان خانواده است.
شماره‌های دوازدهم و سیزدهم فصلنامه «نامه‌جمهور» با محوریت «اعتراض» منتشر شد. این دو شماره در مجموع ۷۶۰ صفحه، ابعاد تاریخی، اجتماعی، فکری، حقوقی و الهیاتی اعتراض در ایران را بررسی کرده و در ادامه، به مطالبات کارگری، تشکل‌یابی و نسبت اعتراض با احیای امر اجتماعی پرداخته‌اند.
کتاب «اشرافیت در عصر نبوی و علوی؛ بررسی اقدامات اشراف در عصر نبوی و علوی و سیره شناختی معصومین(ع) در تقابل با آنها» نوشته مهری خیری، توسط پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد.
کتاب «برای تغییر جهان؛ نظریه ایرانی مقاومت» نوشته سیدجواد طاهایی، با تمرکز بر ابعاد فلسفی، تاریخی و اجتماعی مفهوم مقاومت و نسبت آن با تاریخ و اندیشه ایرانی، به‌تازگی توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) منتشر شد.
در نشست بررسی کتاب «تکوین حزب‌الله» سخنرانان درباره نقش شرایط اجتماعی و سیاسی لبنان، انقلاب اسلامی ایران و مبانی فکری در شکل‌گیری جنبش حزب‌الله دیدگاه‌های خود را مطرح کردند.
دوازدهمین نشست پیش‌همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «تجربه‌های عرفانی در مواجهه با چالش‌های نوین علوم شناختی» با ارائه حجج اسلام دکتر آذریان و دکتر افشارپور، اعضای هیئت علمی جامعةالمصطفی العالمیه، و دبیری علمی دکتر حسن رضایی، پژوهشگر مؤسسه شناخت، برگزار شد.
در نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های تخصصی «تبیین رابطه حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» که به همت گروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد، دکتر محمد محمدی‌نیا به بررسی «رژیم حاکمیت در پلتفرمی‌شدن جامعه چین» پرداخت و ابعاد حقوقی و سیاسی حکمرانی در جامعه پلتفرمی چین را مورد بحث و بررسی قرار داد.
در ادامه سلسله‌نشست‌های «روایت کتاب» پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، نشست روایت و بررسی کتاب «تکوین حزب‌الله» روز دوشنبه ۶ مهرماه در کتابستان باران رضوی برگزار می‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر عباسی، مدرس حوزه و دانشگاه و حجت‌الاسلام زین‌العابدینی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، در یازدهمین نشست پیش‌همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با تأکید بر پیوند فقه، اخلاق و عرفان، بر ضرورت حضور تربیت عرفانی در عرصه اجتماعی و حکمرانی تأکید کردند.
نشست علمی «منطق راهبردی وحدت در قرآن؛ از همگرایی امت تا نفی بنیان‌های تکفیر» به همت کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) و مؤسسه تخصصی سراج منیر برگزار می‌شود.
دهمین نشست پیش‌همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «افزایش اضطراب و فرسودگی روانی در عرفان‌های نوپدید در برابر عرفان حقیقی و توحیدی با نگاه حکمرانی تمدنی» با ارائه حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر جعفریان، عضو گروه عرفان و مدیر گروه شیعه‌شناسی مجتمع حکمت و ادیان جامعه‌المصطفی(ص)، برگزار شد.
نخستین نشست از سلسله نشست‌های «روایت کتاب» با محوریت کتاب «پناه پدر» نوشته محمدجواد فلاح و با حضور نویسنده اثر برگزار شد. در این نشست، اهمیت رابطه پدر و دختر، آسیب‌های ناشی از ضعف یا اختلال این رابطه و مهارت‌هایی که پدران برای تعامل با دختران در موقعیت‌های مختلف به آن نیاز دارند، تشریح شد.
این کتاب شامل حکایاتی از زندگانی فقها و علماست که با بذل جان و مال خود از اسلام دفاع کرده، مسیر قرب الی الله را پیمودند؛ آنها به حق، بهترین الگو برای جامعه بشری کنونی هستند که در میان گرداب حوادث نمی‌توانند با فکر خود راه سعادت و کمال را تشخیص دهند. بى‌شک، الگوپذیرى از جمله مهم‌ترین و اثربخش‌ترین روش‌هاى تربیتی و دانش‌اندوزی به شمار مى‌رود و در حقیقت، هدف دین اسلام از توجه به مسلمانان به مطالعه و عمل به سیره ائمّه: و فقهای دین، این است که شیوه رفتار آنها را در زندگی عملی خود سرمشق قرار دهند.
به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی کتاب "رفتار های انسان ساز" بر روی پیشخوان
این کتاب شامل حکایاتی از زندگانی فقها و علماست که با بذل جان و مال خود از اسلام دفاع کرده، مسیر قرب الی الله را پیمودند؛ آنها به حق، بهترین الگو برای جامعه بشری کنونی هستند که در میان گرداب حوادث نمی‌توانند با فکر خود راه سعادت و کمال را تشخیص دهند. بى‌شک، الگوپذیرى از جمله مهم‌ترین و اثربخش‌ترین روش‌هاى تربیتی و دانش‌اندوزی به شمار مى‌رود و در حقیقت، هدف دین اسلام از توجه به مسلمانان به مطالعه و عمل به سیره ائمّه: و فقهای دین، این است که شیوه رفتار آنها را در زندگی عملی خود سرمشق قرار دهند. خداوند، تبارک و تعالی، با در نظر گرفتن غریزه الگوپذیری و نیاز فطری انسان به الگو، با بیان بیش از دو هزار آیه درباره داستان‌های انبیاء: بر اهمیت و تأثیر خواندن و شنیدن داستان‌ها و حکایت‌ها تأکید کرده است؛ خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: (قَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ)؛ قطعاً در بیان سرگذشت آنها درس عبرتی برای صاحبان اندیشه هست. بر این اساس، برای هدایت بشر، نمونه‌هایی از جنس آدمیان را در پیش چشم آنان قرار داده، در وصف آنان فراوان سخن گفته است؛ خداوند در آیه دیگری از قرآن کریم می‌فرماید: (فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ یتَفَکَّرُونَ)؛ این داستان‌ها را برای مردم بازگو کن، شاید بیندیشند و بیدار شوند. خداوند نمونه‌های عینی حاضر زندگی انسان‌ها را نیز الگو شمرده، از هر فرصتی برای توجه دادن انسان‌ها به آنان استفاده کرده است تا آنجا که برای نگاه به چهره آنان و حتی برای نگاه به در خانه آنان ارزش قائل شده، ثواب در نظر گرفته است. از امام علی(ع) نقل شده که پیامبر اسلام فرمودند: النَّظَرُ إِلَى وَجْهِ الْعَالِمِ حُبّاً لَهُ عِبَادَةٌ؛ نگاه به چهره عالم، به سبب علاقه و محبت، عبادت است. تقلید، زمانی آثار مثبت را در پی دارد که از نمونه‌های شایسته، در عرصه اخلاق، معنویت، سیاست و جهاد الگوبرداری شود و این الگوبرداری و ارتباط مقلدان با الگوها به سبب عظمتی باشد که برای آن الگو قائل‌اند. این عظمت آنان را وا‌می‌دارد تا هم در مسیر الگو، حرکت و ارزش‌هایی را که او کسب کرده، به دست آورند و هم با تقویت جنبه فکری که از آن ارزش‌ها سرچشمه می‌گیرد، به دفاع از آنها برخیزند. این موضوع با عنوان «اسوه حسنه» یا «نمونه نیک و شایسته» مطرح می‌شود و در کلام خداوند سبحان دربارة آن چنین آمده است: ( لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ) ؛ قطعاً برای شما در [اقتدا به] رسول خدا(ص)سرمشقی نیکوست. سیمای نیکوی اسوه انسان را به خود جذب می‌کند و پس از آن، انسان از وی سرمشق گرفته، سعی می‌کند رفتار آن شخص را در شخصیت خود نیز نهادینه کند. در حدیثی از امام علی(ع) آمده است: «إذا لم تکن حلیما فتحلّم»؛ اگر بردبار نیستی، شبیه بردباران باش؛ یعنی از بردباران سرمشق بگیر؛ زیرا کمتر اتفاق افتاده که کسی خود را به قومی همانند کند و به آنان نپیوندد. از جهت دیگر، الگوبرداری، در صورت مثبت بودن الگو، شیوه‌ای مطمئن و مهم برای پیوند دادن مردم به ارزش‌های مطلوبی است که ابتدا با آن ارزش‌ها رابطه‌ای ندارند و با دیدن نمونه‌های عملی این ارزش‌ها با آنها ارتباط برقرار می‌کنند. با ارائة این نمونه‌ها می‌توان مردم را از امور منفی، دور و به‌سوی ارزش‌های فکری و معنوی هدایت کرد. تقلید مثبت، حتی اگر بر پایه فکر محکمی استوار نباشد، به‌تدریج در شخصیت انسان نهادینه می‌شود؛ چنانکه گفته‌شده، گاه خلق و خوی اکتسابی، بر طبیعت افراد چیره می‌شود؛ اما مهم این است که انسان خویشتن را چنان عادت دهد که رفتارهای او از اندیشه‌اش سرچشمه بگیرد و نه اینکه منشأ آن تقلید صرف باشد. کتاب "رفتار های انسان ساز"، حکایاتی از زندگانی فقها و علماست که با بذل جان و مال خود از اسلام دفاع کرده، مسیر قرب الی الله را پیمودند؛ آنها به حق، بهترین الگو برای جامعه بشری کنونی هستند که در میان گرداب حوادث نمی‌توانند با فکر خود راه سعادت و کمال را تشخیص دهند؛ پس باید از این چراغ‌های هدایت برای روشن کردن راه خویش استفاده کنند. این کتاب در دو جلد به نویسندگی داود مهرابی رزوه توسط پژوهشکده باقرالعلوم(ع) به زیور تبع آراسته شده است. در جلد اول کتاب به شرح‌حال زندگی بزرگانی همچون: خلیل فراهیدی، ابن ابوسهل نوبختی، جعفربن محمد قولویه، شیخ صدوق، محمد بن جنید اسکافی، ابن شعبه حرانی، کوشیار دیلمی، ابن مسکویه، شیخ مفید، سید رضی سید مرتضی، قطب راوندی سید بن طاووس محقق حلی و .... و در جلد دوم نیز به شرح حال بزرگانی همچون علامه طباطبایی، آقابزرگ تهرانی، سردار کابلی و غیره پرداخته است. در این دوجلد کتاب، شرح حال بالغ بر 300 تن از این بزرگان آمده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ