X
حضور دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مراسم روز ملی عربستان در تهران، بهانهای شده است تا حجتالاسلام احمد کوثری، مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در یادداشتی، نسبت میان دیپلماسی، تقریب مذاهب و ملاحظات راهبردی جمهوری اسلامی را بررسی کند. نویسنده با اشاره به جایگاه مجمع تقریب و شرایط پرتنش منطقه، این پرسش را مطرح میکند که مرز میان تعامل دیپلماتیک و فاصله گرفتن از مبانی و اهداف تقریب کجاست.
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
حجتالاسلام والمسلمین علی تولایی، پژوهشگر و استاد عالی حوزه علمیه مشهد، در پانزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی»، با موضوع «عرفانِ سیاسی در ترازوی تاریخ؛ بازخوانی نسبت سیاست و سلوک از مدرسه نجف تا گام دوم انقلاب اسلامی»، بر ناسازگار نبودن عرفان حقیقی با فعالیتهای اجتماعی و سیاسی تأکید کرد.
سه شماره از فصلنامه «نامه جمهور» با محوریت اعتراض، زمینههای اجتماعی و زیستمحیطی آن، مسئله نابرابری و مطالبات کارگری، در نسخه الکترونیکی منتشر شده و از طریق سکوهای کتاب الکترونیکی در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است.
کتاب «تقاطع خیابان روزولت؛ تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد، رایزن اقتصادی ایالات متحده در ایران» نوشته سید حسین خاتمی سبزواری و حسین باقری، از سوی انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از مصاحبههای تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد را در بر میگیرد و به ثبت تجربهها و مشاهدات او از فعالیتهای اقتصادی و دیپلماتیک آمریکا در ایران دوره پهلوی دوم میپردازد.
کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، چهارمین نشست تخصصی خود را با موضوع «جایگاه قانون در ساختار نهادی حکمرانی فضای سایبری چین» برگزار میکند.
مراسم رونمایی از کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» با حضور جمعی از نویسندگان و پژوهشگران حوزوی در سالن جلسات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) قم برگزار شد.
چهاردهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «معنویتِ پیشبرنده؛ واکاوی امتداد اجتماعی عرفان در اندیشه تمدنی آیتالله خامنهای» و با سخنرانی دکتر احمد شاکرنژاد، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و مدیر سابق پژوهشکده اخلاق و معنویت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، برگزار شد.
پیام تبریک رهبر معظم انقلاب در پی قهرمانی تیم ملی کشتی آزاد زیر ۲۳ سال در مسابقات جهانی
سلسلهنشستهای علمی «رابطه پدر پسری در آیینه علم و دین» با محوریت بررسی چالشها، فرصتها، راهکارها و مهارتهای ارتباط پدر و پسر، از آبانماه ۱۴۰۵ از سر گرفته میشود.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از روایتها و خاطرات مرتبط با تبلیغ دینی در میان عشایر است که در کنار بازگویی تجربههای مبلغان در مناطق دوردست، به زندگی عشایری، فرهنگ بومی و جایگاه این مردمان در حفظ هویت و میراث فرهنگی ایران میپردازد.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، که از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شده است، روز دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ در آیینی با حضور جمعی از استادان و فعالان حوزه تبلیغ دینی رونمایی میشود.
کتاب «نظریه مقاومت؛ گفتمان عقلانیت در برابر اباحهگری» نوشته سید یحیی حسینی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با تبیین مبانی نظریه مقاومت و مقایسه آن با نظریه لیبرالدموکراسی، به بررسی تفاوتهای این دو گفتمان در موضوعاتی همچون آزادی، عقلانیت، جایگاه انسان، نسبت فرد و جامعه، توحید و حکمرانی میپردازد.
سیزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع نسبت عرفان با علوم دیگر و تعریف جدیدی از عرفان اسلامی برای مأموریت الهی تمدنی، با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین وکیلی، استاد حوزه علمیه مشهد، به صورت مجازی برگزار شد.
کتاب «هدیه شروع؛ تجربهنگاری مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین» نوشته خدیجه خدابنده، توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با بررسی تجربه شکلگیری، تداوم و پیشرفت یک مؤسسه خیریه فعال در حوزه ازدواج، به دنبال شناسایی سازوکارهای مؤثر در فعالیت تشکلهای مردمنهاد و ارائه الگویی برای ارتقای عملکرد این مجموعهها در زمینه تسهیل ازدواج و تحکیم بنیان خانواده است.
شمارههای دوازدهم و سیزدهم فصلنامه «نامهجمهور» با محوریت «اعتراض» منتشر شد. این دو شماره در مجموع ۷۶۰ صفحه، ابعاد تاریخی، اجتماعی، فکری، حقوقی و الهیاتی اعتراض در ایران را بررسی کرده و در ادامه، به مطالبات کارگری، تشکلیابی و نسبت اعتراض با احیای امر اجتماعی پرداختهاند.
کتاب «اشرافیت در عصر نبوی و علوی؛ بررسی اقدامات اشراف در عصر نبوی و علوی و سیره شناختی معصومین(ع) در تقابل با آنها» نوشته مهری خیری، توسط پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد.
کتاب «برای تغییر جهان؛ نظریه ایرانی مقاومت» نوشته سیدجواد طاهایی، با تمرکز بر ابعاد فلسفی، تاریخی و اجتماعی مفهوم مقاومت و نسبت آن با تاریخ و اندیشه ایرانی، بهتازگی توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) منتشر شد.
یادداشت | محمدجواد رضازاده پژوهشگر کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام
ادعای نفی هرگونه جهتمندی در فناوری، در دهههای اخیر به سکه رایج نهادهای آکادمیک و روشنفکری داخلی تبدیل شده است. گروهی که بر نهاد دانش استیلا یافتهاند، نه مبتنی بر قدرت استدلال، بلکه با اتکا به اهرمهای فشار خارجی، امکان مخالفت با این ادعا و طرح رویکردهای دیگر را از بین بردهاند. این اندیشه تلاش میکند با برجسته کردن نیازهای مشترک انسانی، پاسخ به این نیازها را نیز مشترک و یکسان قلمداد کند تا نتیجه بگیرد دانش کاربردی بشر (فناوری) که درصدد حل مسائل انسانی است، تنها یک جنس دارد و در الگوها و چارچوبهای متعدد تعریف نمیشود. نمونه این نیازهای عمومی، مواردی مانند گرسنگی، امنیت، عشق، آسایش، محبت و درمان هستند.
بازی آگاهانۀ غرب ریشه این ادعا را میتوان در نظریات مطرحشده در قرون معاصر توسط اندیشمندان غربی مشاهده کرد، با این تفاوت مهم که آنان خود واقف بودند که این مطلب، ادعایی بیش نیست و به آن اعتقادی نداشتند؛ درحالی که اندیشمندان داخلی، جزمگرایانه بر این ادعا پافشاری میکنند. «سیسموندو» تذکر میدهد که در آلمان میدانستند هیچ دیدگاهی در دانش و تکنولوژی، خالی از ارزش و رویکرد نیست، اما عمداً با این دیدگاه مخالفت کردند تا نهاد دانش در مقابل هجمهها پایدار بماند و درگیر اختلافات دامنهدار ایدئولوژیک و مذهبی نشود.
اهداف استعماری و فریب نخبگان در دولتهای استعمارگر نیز ایده بیجهتبودن فناوری ترویج میشد، اما آنان نیز به واقعیت امر آگاه بودند و در پی پنهانکردن آن برمیآمدند. برای آنان لازم بود ایدئولوژیک بودن دانش شکلگرفته در دانشگاههای خود را پنهان کنند تا فناوری تولیدشده را از اتهام جهتداری و ارزشمداری مبرا سازند. با این کار، مقاومتی در کشورهای دیگر با ارزشهای متفاوت در برابر فناوریهای تولیدشده ایجاد نمیشد و بازارهای جهانی به راحتی بر روی محصولات فناورانه گشوده میشدند. همچنین نخبگان با هرگونه اعتقاد و ارزشی، بدون عذاب وجدان، در خدمت دانشگاهها و آزمایشگاهها و شرکتهای فناوری غربی قرار میگرفتند. بالاتر از آن، رقبای بالقوه برای ساخت فناوری بر پایه اندیشههای متفاوت، دست از رقابت میکشیدند و همنوا با رقبای ایدئولوژیک خود، به همکاری با آنان پرداخته و به پیشبرد کلانپروژه استعماری آنان در حوزه فناوری کمک میرساندند؛ مشابه اتفاقی که در کشور ما محقق شد! اما «دم خروس» فریبکارانه بودن این ادعا بارها از پشت پرده بیرون زده است، به نحوی که مخالفت با جهتدار بودن فناوری، مایه شرمساری اندیشمندان منصف غربی شده است. معیارهای دوگانه آنان در گفتار و رفتار، فریبکاریشان را برملا میکند.
تجربه تاریخی رقابت شرق و غرب در گذشتهای نه چندان دور که اندیشه غربی، رقیبی قدرتمند به نام کمونیسم داشت، تفاوت این دو رویکرد در فناوری به وضوح قابل مشاهده بود. هنگامی که کشورهای بلوک شرق بر پایه اندیشه جمعگرایانه خود، در بحث حملونقل به توسعه و ارتقای قطار و اتوبوس میپرداختند، کشورهای بلوک غرب از کارخانههای تولید خودروهای شخصی حمایت میکردند که تجلی عینی اندیشه آنان در فناوری به حساب میآمد. در همان دوره، پاکسازیها و برخوردهای خشن و غیردموکراتیک با اساتید دانشگاه و فناوران مشغول به کار در کشورهای غربی به جرم گرایش به اندیشه مارکسیسم، رواج داشت و همین اتهام برای از دست دادن کرسی استادی یا لغو ویزای تحصیلی و کاری کافی بود. این روند در دهههای بعد نسبت به اندیشه معارض دیگری به نام اسلام نیز تکرار شد و موج پاکسازی اسلامگرایان نیز صورت گرفت تا محیط دانش و فناوری به صورت کامل در اختیار ایدئولوژی غربی قرار گیرد. حتی در تمام قرون معاصر پس از رنسانس، تلاش نهاد توسعهدهنده فناوری بر این بوده است که با گسترش اتوماسیون، هوشمندسازی و ماشینیکردن فرآیندها، عاملیت انسان را تا جای ممکن کاهش دهد تا ارزشها و جهتگیریهای او بر ساخت و بهرهبرداری از فناوری تأثیر نگذارد. به همین خاطر بود که از نقاشی به سمت عکاسی حرکت کردند تا برداشت از جهان خارج، بدون تأثیر ذهنیتها و گرایشها ثبت شود.
کنگره آمریکا و تیکتاک اما بهعنوان آخرین و فاجعهبارترین مصداق، میتوان جلسه استماع کنگره آمریکا با حضور مدیرعامل تیکتاک را نام برد. جایی که تمام نگرانی نمایندگان کنگره، معطوف به تأثیر ارزشهای کمونیستی سازندگان این پلتفرم بر الگوریتمها و در نهایت، محتوای شبکه اجتماعی بود. اتحاد نمایندگان احزاب متفاوت برای مقابله با فناوری جهتدار و شبکه اجتماعی دارای بار ارزشی معارض، تشت رسوایی را از بام فروانداخت و خط بطلانی بر تمام ادعاهای نظری و آکادمیک آنان کشید.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ