X
حضور دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مراسم روز ملی عربستان در تهران، بهانهای شده است تا حجتالاسلام احمد کوثری، مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در یادداشتی، نسبت میان دیپلماسی، تقریب مذاهب و ملاحظات راهبردی جمهوری اسلامی را بررسی کند. نویسنده با اشاره به جایگاه مجمع تقریب و شرایط پرتنش منطقه، این پرسش را مطرح میکند که مرز میان تعامل دیپلماتیک و فاصله گرفتن از مبانی و اهداف تقریب کجاست.
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
حجتالاسلام والمسلمین علی تولایی، پژوهشگر و استاد عالی حوزه علمیه مشهد، در پانزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی»، با موضوع «عرفانِ سیاسی در ترازوی تاریخ؛ بازخوانی نسبت سیاست و سلوک از مدرسه نجف تا گام دوم انقلاب اسلامی»، بر ناسازگار نبودن عرفان حقیقی با فعالیتهای اجتماعی و سیاسی تأکید کرد.
سه شماره از فصلنامه «نامه جمهور» با محوریت اعتراض، زمینههای اجتماعی و زیستمحیطی آن، مسئله نابرابری و مطالبات کارگری، در نسخه الکترونیکی منتشر شده و از طریق سکوهای کتاب الکترونیکی در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است.
کتاب «تقاطع خیابان روزولت؛ تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد، رایزن اقتصادی ایالات متحده در ایران» نوشته سید حسین خاتمی سبزواری و حسین باقری، از سوی انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از مصاحبههای تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد را در بر میگیرد و به ثبت تجربهها و مشاهدات او از فعالیتهای اقتصادی و دیپلماتیک آمریکا در ایران دوره پهلوی دوم میپردازد.
کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، چهارمین نشست تخصصی خود را با موضوع «جایگاه قانون در ساختار نهادی حکمرانی فضای سایبری چین» برگزار میکند.
مراسم رونمایی از کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» با حضور جمعی از نویسندگان و پژوهشگران حوزوی در سالن جلسات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) قم برگزار شد.
چهاردهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «معنویتِ پیشبرنده؛ واکاوی امتداد اجتماعی عرفان در اندیشه تمدنی آیتالله خامنهای» و با سخنرانی دکتر احمد شاکرنژاد، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و مدیر سابق پژوهشکده اخلاق و معنویت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، برگزار شد.
پیام تبریک رهبر معظم انقلاب در پی قهرمانی تیم ملی کشتی آزاد زیر ۲۳ سال در مسابقات جهانی
سلسلهنشستهای علمی «رابطه پدر پسری در آیینه علم و دین» با محوریت بررسی چالشها، فرصتها، راهکارها و مهارتهای ارتباط پدر و پسر، از آبانماه ۱۴۰۵ از سر گرفته میشود.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از روایتها و خاطرات مرتبط با تبلیغ دینی در میان عشایر است که در کنار بازگویی تجربههای مبلغان در مناطق دوردست، به زندگی عشایری، فرهنگ بومی و جایگاه این مردمان در حفظ هویت و میراث فرهنگی ایران میپردازد.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، که از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شده است، روز دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ در آیینی با حضور جمعی از استادان و فعالان حوزه تبلیغ دینی رونمایی میشود.
کتاب «نظریه مقاومت؛ گفتمان عقلانیت در برابر اباحهگری» نوشته سید یحیی حسینی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با تبیین مبانی نظریه مقاومت و مقایسه آن با نظریه لیبرالدموکراسی، به بررسی تفاوتهای این دو گفتمان در موضوعاتی همچون آزادی، عقلانیت، جایگاه انسان، نسبت فرد و جامعه، توحید و حکمرانی میپردازد.
سیزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع نسبت عرفان با علوم دیگر و تعریف جدیدی از عرفان اسلامی برای مأموریت الهی تمدنی، با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین وکیلی، استاد حوزه علمیه مشهد، به صورت مجازی برگزار شد.
کتاب «هدیه شروع؛ تجربهنگاری مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین» نوشته خدیجه خدابنده، توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با بررسی تجربه شکلگیری، تداوم و پیشرفت یک مؤسسه خیریه فعال در حوزه ازدواج، به دنبال شناسایی سازوکارهای مؤثر در فعالیت تشکلهای مردمنهاد و ارائه الگویی برای ارتقای عملکرد این مجموعهها در زمینه تسهیل ازدواج و تحکیم بنیان خانواده است.
شمارههای دوازدهم و سیزدهم فصلنامه «نامهجمهور» با محوریت «اعتراض» منتشر شد. این دو شماره در مجموع ۷۶۰ صفحه، ابعاد تاریخی، اجتماعی، فکری، حقوقی و الهیاتی اعتراض در ایران را بررسی کرده و در ادامه، به مطالبات کارگری، تشکلیابی و نسبت اعتراض با احیای امر اجتماعی پرداختهاند.
کتاب «اشرافیت در عصر نبوی و علوی؛ بررسی اقدامات اشراف در عصر نبوی و علوی و سیره شناختی معصومین(ع) در تقابل با آنها» نوشته مهری خیری، توسط پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد.
کتاب «برای تغییر جهان؛ نظریه ایرانی مقاومت» نوشته سیدجواد طاهایی، با تمرکز بر ابعاد فلسفی، تاریخی و اجتماعی مفهوم مقاومت و نسبت آن با تاریخ و اندیشه ایرانی، بهتازگی توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) منتشر شد.
یادداشت | محمد طلایی مدیر کارگروه سیره رهبران پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (علیهالسلام)
برای فهم درست مواقف شهید نصرالله (ره)، اولین گام درک پیچیدگیهای موقعیتی است که سید باید با لحاظ آنها و در تعامل با جمهوری اسلامی، حزبالله را اداره کرده و ارتقاء دهد. یکی از این نقاط مهم، برقراری توازن نسبت بین امر داخلی و خارجی توسط حزب، در جامعۀ عجیب و غریب لبنان بود.
الگوی ایرانی- اخوانی: اولویت امت است یا امالقری؟ از دوران مبارزات سیاسی در ایران، تدریجا دوگانۀ تقدم مسائل داخلی و مبارزه با استبداد یا پرداختن به چالش اسرائیل به عنوان امالمصائب منطقه و نمایندۀ استکبار در میانۀ جهان اسلام، شکل گرفت. از پاسخ امام (ره) به شیخ جواد مغنیه (ره) و شرح آلام لبنان که همه چیز را منوط به رفتن شاه کرده بود تا پاسخش به ابوعمار در ابتدای انقلاب که ما فعلا گرفتار مسائل خودمان هستیم، اولویت امور داخلی را اجمالا میشد فهمید. اما ماجرای بازگرداندن سپاهیان محمد (صلی الله علیه و آله) از سوریه و طرح گزارۀ استراتژیک «راه قدس از کربلا میگذرد»، نقطۀ اوج وضوح این اولویتبندی بود. این ماجرا، هرچند جزئیات تعیین کنندهای در چرایی الزام به بازگشت نظامیان ایرانی از دمشق توسط امام (ره) داشت، که کمتر به آنها پرداخته شد، اما در کنار تجربیات ناموفق واحد نهضتهای آزادیبخش در سالهای اول پیروزی انقلاب، به یک فهم نهادینهشده در بدنۀ نظام در دهۀ 70 منتهی گردید؛ ایران امالقری است و تضمین امنیتش از راه پرهیز از ورود در چالشها الزامی است. این جمعبندی هرچند به زعم نگارنده صحیح نیست و نظر امام و آقا با این غلظت نبوده است، اما به هر صورت تثبیت شد و با بیانات مختلفی از مسئولین نظام شواهدش رخ نمود.
شبیه به همین تلقی را در میان اسلامگرایان سنی نیز شاهد بودیم. اخوان هرچند وارد نبرد نظامی با اسرائیل هم شد، یا حتی به سمت تشکیل یک جریان بینالملل و ایجاد شعب متعدد در جهان حرکت کرد، اما هدفگذاری واضحش اساساً ایجاد تغییر سیاسی داخلی در داخل مصر بود. شُعب این جنبش در سایر کشورها نیز کم و بیش همینگونه بودند. ملیگرایی اسلام سیاسی تا جایی رشد کرد که پس از چالشهای بیداری اسلامی، یکی از مؤلفههای اصلی بازتعریف اخوان در بسیاری از فروعش، حرکت به سمت تقدم امر ملی بر اُمّی شد.
موقف حزبالله در این میان حزبالله در نقطۀ خاصی ایستاده بود. مواجهۀ با چالشی منطقهای در همسایگی لبنان. مسئلۀ حزبالله نه مانند فلسطینیها کاملا در درون بود و نه مانند ایرانیها در فاصلهای نسبتا امن از مرزهایش. همسایۀ غاصب سرکشی که بیش از تجاوزهای معمول مرزی، چالشی برای کل منطقه و در همۀ ابعاد بود. گویا میدان کنش حزبالله در میانۀ یک درب نیمه باز قرار داشت. نسخۀ «ابتدا از داخل»ی که در انقلاب اسلامی ایران جواب داده بود، اینجا کار میکرد؟ در کشوری با وضعیت آشفتۀ سیاسی و اجتماعی، اقلیت تضییع شدۀ شیعی و یک چالش مستمر خارجی، حزبالله باید انتخاب میکرد که مسئله را از کدامین سو حل کند.
طوفان الاقصی؛ اتمام حجت استراتژی سید حسن این دوگانگی در طوفان الاقصی به اوج رسید. هجمه اینبار از سوی محور مقاومت آغاز شده بود. سید حسن برای ایستادن در برابر رژیم، از سویی باید محیط داخلی لبنان را اقناع و شرایط سیاسی پاشیده این کشور را مهیای چالشی خارجی میکرد و از سوی دیگر با تدبیر، چالشهای جبهة الاسناد را برای جامعۀ لبنانی به حداقل میرساند. سید در بیانات مکرری آثار و فواید درگیر شدن حزبالله در حمایت از غزه را برای مردم لبنان شرح میداد. پس از گذشت بیش از 4 دهه، پاسخ واضح است. انتخاب حزب اولا حل یک چالش فراملی از مسیر آماده کردن ظرفیتهای داخلی بود نه بالعکس! حزبالله، رکن اصلی محور مقاومت، گویا در مسیری خلاف انقلاب اسلامی قرار گرفته بود. هدف موسوی و نصرالله، اولا انقلاب در لبنان نبود و ثانیا مبارزه با کیان. قرار نبود اول از همه نظر قوی بشوند و سپس بروند بجنگند. حزبالله هرچند آثار بسیار پررنگ سیاسی اجتماعی در داخل لبنان داشت، اما اصالتا برای مبارزه با تهدید خارجی ایجاد شده بود و طرفه آن که از قِبل همین مبارزه نیز توانست به توفیقات داخلی فراوانی در لبنان دست یابد.
قدرت اجتماعی محصول مقابله با تهدید خارجی نحوه حرکت سید حسن نمونه موفقی از ایجاد قدرت اجتماعی در دل مقابله با چالش وجودی خارجی بود. نکته این بود که حزب این تهدید وجودی را با پوست و گوشت درک کرده و از قبل مقابلۀ با آن، اقتدار اجتماعی نیز میآفرید، کاری که علیرغم وحدت قلوب جامعۀ ایرانی در اثر جنگ اخیر، گفتمان انقلاب تاکنون توفیق کاملی در آن نیافته است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ