X
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
اینجا میناب است؛ شهری که نامش با «مِیِ شهادت» و «آبِ معصومیت» گره خورده است. روایتی از یک کشف و شهود تمدنی در تقابل میان دنیای پلیدیها و دنیای پاکیها؛ جایی که مدرسه شجره طیبه به مقتلی برای رویاهای آمریکایی تبدیل شده و کودکانش، زودتر از همگان، فارغالتحصیل مکتبخانه حقانیت ایران شدهاند.
حضور محوری زنان در تجمعات و عرصههای مقاومت، فراتر از یک مشاهده ساده، نیازمند توصیف و تحلیلی مبتنی بر مبانی هویت اسلامی است. رضا طراوت در این یادداشت با نقد الگوهای غربی که میان «کار» و «زندگی» دوقطبی ایجاد کرده و منجر به مردوارهشدن یا ابزارانگاری زنان شدهاند، به تبیین «الگوی سوم» میپردازد؛ الگویی که در آن زن انقلابی ایرانی با حفظ اصالت انسانی و نقش زندگیسازی، در متن جنگ و بحرانهای اجتماعی، پیشرویی خود را در مسیر تمدنسازی اسلامی به اثبات میرساند.
یادداشت | احمد کوثری مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | عبدالله صفری مدیرگروه سیاستگذاری فرهنگی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
نشست علمی یکروزه «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با هدف بررسی ظرفیتهای تمدنی راهپیمایی اربعین حسینی، نقش آن در بازتولید سرمایه اجتماعی جبهه مقاومت و واکاوی الزامات فرهنگی و سیاستگذاری این پدیده جهانی، در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد.
حجتالاسلام دکتر سیدمحمدحسین هاشمیان، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تبیین آیات ۱۳ تا ۱۵ سوره مبارکه شوری، اربعین حسینی را یکی از مهمترین تجلیهای قرآنی «اقامه دین»، تحقق وحدت امت و نجات انسان معاصر از حیرت معرفتی دانست و تأکید کرد که راهبرد اربعین، استمرار رسالت همه پیامبران الهی در تحقق تمدن توحیدی است.
حجتالاسلام والمسلمین محسن قنبریان، مدرس حوزههای علمیه، در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» با تأکید بر اینکه خونخواهی در منظومه فکری اسلام صرفاً یک واکنش احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه نیازمند تبدیل شدن به یک فناوری اجتماعی است، گفت: هیأت و اربعین از مهمترین ظرفیتهای جامعه شیعی برای تبدیل خونخواهی به یک گفتمان عمومی، پایدار و تمدنساز به شمار میروند.
حجتالاسلام دکتر سیداحسان رفیعیعلوی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم و دانشیار گروه حقوق دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی» با موضوع «هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی» تأکید کرد: خونخواهی در منطق اسلام، صرفاً واکنشی احساسی یا انتقامجویانه نیست، بلکه فناوری اجتماعیِ تحقق عدالت و اقامه قسط است و اگر بر پایه عقلانیت دینی سامان نیابد، میتواند به نقطه مقابل کارکرد حقیقی خود تبدیل شود.
ایرانمنش با تبیین انواع رویکردهای راهبردی به اربعین و بعثت امت، گفت: نوع نگاه ما به پدیدههای مردمی، اربعین و اقتضائات زمانه، فناوریهای مورد استفاده در مسیر تحقق اهداف انقلاب اسلامی و مسئله خونخواهی را تعیین میکند.
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه اربعین ظرفیت تبدیل رنج تاریخی کربلا به نیروی اجتماعی برای امروز را دارد، گفت: پیادهروی اربعین، منطق خونخواهی امام شهید را در جهان تشیع بازتولید میکند و انسان مقاوم و شبکه همبسته گفتمان مقاومت را شکل میدهد.
حجتالاسلام والمسلمین سیدعلی موسوی با تأکید بر اینکه پیادهروی اربعین برای حفظ پویایی خود نیازمند بازتولید مستمر معناست، گفت: ظرفیتهای تأویلی این حرکت عظیم مردمی میتواند مفاهیم عاشورا، مقاومت و خونخواهی را متناسب با اقتضائات جنگ کنونی محور مقاومت به زبان هیئت، مرثیه، مداحی و دیگر نمادهای فرهنگی منتقل کرده و زمینه تداوم اثرگذاری اجتماعی و تمدنی اربعین را فراهم سازد.
هشتمین نشست تخصصی همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی و نسبت آن با حکمرانی جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها» با موضوع «ظرفیتهای عرفان اسلامی در پیشگیری و کاهش آسیبهای اجتماعی در سایه حکمرانی دینی و تمدنی» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام برگزار شد.
با مشارکت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام و برخی نهادهای حوزوی، نشست علمی «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت و خونخواهی)» با حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه برگزار میشود.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهمترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل میکند.
کتاب «مکتب امام راحل و شهید؛ جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی» به قلم حسین بغدادی و گروهی از پژوهشگران حوزه علمیه قم با هدف تبیین منسجم منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی و ارائه نقشه راه تحقق تمدن نوین اسلامی، در ۵۸۶ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.
حجاب آنچنان که از آن بر میآید یک مطلوبیّت و یک رفتار ساده و سطحی نیست که بتوان در دوران معاصر با یکی دو توصیۀ ساده از آن حراست نمود. باید عقبۀ نظری نیرومندی برای حراست از این پارۀ مؤثر زندگی متعالی و عفیفانه فراهم کرد.
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)، حجتالاسلام والمسلمین محمدرضا فلاح شیروانی مؤسس و مدیر اولین مجموعه آموزشی ویژه فارغ التحصیلان دانشگاه «حوزه علمیه معصومیه» در یادداشتی با عنوان «حجابگستری استوار» آورده است: اگر حجاب یک گلوگاه است و نقطۀ آغاز یک حراست بزرگ فرهنگی یا نقطۀ آغاز یک وادادگی گسترده و پهناور است، و دشمن نیز روی آن سرمایهگذاری مجدانه، مستمر، چندین ساله و چند جانبه نموده است، و اکنون تهدیدهای آن خود را بهتر از همیشه نشان داده است، پس باید «همهجوره» پشت آن را محکم کرد و با قدمهایی استوار و پیگیر دنبال آن را گرفت.
وی در ادامه یادداشت خود مینویسد: این پیگیری سطوح مختلفی دارد که یکی از آنها اصل «عقلانیّت حجاب» است. ما به حجاب چگونه نگاه میکنیم، چه تفسیری از آن داریم، چه جایگاهی به آن می دهیم، چه ربط و پیوندی بین آن و دیگر ارزشهای اسلامی زن یا زن و مرد قائل هستیم، چه آبشخورهایی برای انتخاب فردی یا اجتماعی حجاب قائلیم، اصل و فرع حجاب را چه می دانیم، چه تنوعی برای حجاب می بینیم، حجاب را یک حق می دانیم یا تکلیف، الزام به حجاب را درست می دانیم یا خیر، حجاب را در چه صورتی قابل صرف نظر کردن می بینیم، و ... دهها بحث این طوری از منظر فقهی و حقوقی و انسان شناختی و اخلاقی و تربیتی و سلوکی و فرهنگی و زیبایی شناختی و ... دربارۀ حجاب قابل طرح است.
برخی از این بحثها خیلی کلیدی است. برخی از این بحثها اساساً جلوه و هویّتی به «مسألۀ حجاب» میدهد که میتواند آن را برای قشر وسیع و متنوعی از مردم ایران جذاب و خواستنی نماید. عاقلۀ انقلاب، یعنی جامعۀ دلسوزی که به تحول ایران عزیز ما می اندیشد، نباید دربارۀ حجاب هیچ رکود و ضعف نظریای را بپذیرد و تنها به کارهای قانونی یا فرهنگی بسنده کند. اگر دنبال جوششهای بزرگی به نفع حجاب هستیم باید رسیدگی عقلی عمیقی به آن نموده باشیم. اگر این کار به صورت مُشبعی تاکنون صورت نگرفته است باید هیچ زمانی را برای این رسیدگی از دست ندهیم، بلکه تا می توانیم جبران کنیم.
هر تمدنی از عقلانیّت تغذیه می کند و زندگی نوین شیعۀ ایرانی تنها و تنها تمدنسازی را هدف گرفته است، پس باید به عقلانیّتی نوین تکیه داشته باشد.
رهبر معظم انقلاب، بنای يک نظام و تمدّن اسلامی و يک تاريخ جديد را قضيه ای جدي دانسته و می فرمایند : «بايد همه احساس کنند که مسئوليت ايجاد تمدن اسلامی نوين بر دوش آنهاست»(23/ 7/ 1391) و معتقدند که تمدن سازی نوین از عقلانیّت نوین تغذیه می کند و انقلاب اسلامی ایران سخن و عقلانیّتی نوین به جهان امروز عرضه کرد. از نظر ایشان «عقلانیت یعنی نیروی خرد انسان را استخراج کردن و آن را بر تفکرات و اعمال انسان حاکم قرار دادن»، «برای تشکیل مدینه فاضله و امت واحده اسلامی و تمدن بزرگ اسلام، باید عقل را معیار و ملاک قرار بدهیم» البته می افزایند که «عقلانیت به معنای محافظهکاری، مسامحه و تساهل نیست» برای موفقیّت هر حرکت بزرگ اجتماعی پشتیبانی اندیشه را لازم میشمارند و میفرمایند: «یک نهضت بزرگ اگر بخواهد در میان مردم پا بگیرد؛ جا پیدا کند؛ با قبولِ نخبگان و زُبدگان جامعه مُواجه شود، باید حرف و سخن نو به صحنه بیاورد و داشته باشد. با شعار مردم را چهار صباح میشود در صحنه نگه داشت؛ اما مبارزۀ بنیانی را با صِرف شعارهای سطحی و پوک ـ که در دهان بعضیها میبینید ـ نمیتوان راه انداخت، بلکه برای آن مبارزه و در صحنه نگه داشتن مردم، فکر لازم است؛ برای پشتوانۀ حرکت عظیم مردمی، یک سد و تکیهگاه مستحکم فکری لازم است» و سرّ توفیقمندی حضرت امام را نیز دست یابی به یک اندیشه و عقلانیّت نیرومند می دانند : «امام بزرگوار نهضت ما توانست این تکیهگاه مستحکم فکری را از اسلام استخراج کند. پایههای عمدۀ این تفکر همان اصول اسلامی بود که بازشناسی و بازفهمی میشد، بدون اینکه مورد بیاعتنایی قرار گیرد.»(18/ 3/ 1382
حجاب آنچنان که از آن بر میآید یک مطلوبیّت و یک رفتار ساده و سطحی نیست که بتوان در دوران معاصر با یکی دو توصیۀ ساده از آن حراست نمود. باید عقبۀ نظری نیرومندی برای حراست از این پارۀ مؤثر زندگی متعالی و عفیفانه فراهم نمود. باید همۀ تلاشها و پرشها را ــ چه مثبت و چه منفی ــ تجمیع کرد و در آنها دمید تا ببالند و سطح عقلانیّت حجاب را حسابی بالا ببرند. در این شلوغیها به تمسخر ورودهای نظری نپردازیم و حال که هیجانی به نفع حجاب ایجاد شده از آن برای ارتقای سطح بحثهای نظری در این باب استفاده کنیم.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هفدهمین جلد از مجموعه «گلشن ابرار» در حالی منتشر شده که این اثر، بیش از یک کار معمول در حوزه زندگینامهنویسی، بهعنوان بخشی از یک پروژه گسترده برای بازنمایی تاریخ نخبگان شیعه قابل خوانش است؛ پروژهای که تلاش دارد مسیر تداوم جریان علمی تشیع را از دل شخصیتها و دورههای مختلف تاریخی دنبال کند.