X
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
دهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «افزایش اضطراب و فرسودگی روانی در عرفانهای نوپدید در برابر عرفان حقیقی و توحیدی با نگاه حکمرانی تمدنی» با ارائه حجتالاسلام والمسلمین دکتر جعفریان، عضو گروه عرفان و مدیر گروه شیعهشناسی مجتمع حکمت و ادیان جامعهالمصطفی(ص)، برگزار شد.
نخستین نشست از سلسله نشستهای «روایت کتاب» با محوریت کتاب «پناه پدر» نوشته محمدجواد فلاح و با حضور نویسنده اثر برگزار شد. در این نشست، اهمیت رابطه پدر و دختر، آسیبهای ناشی از ضعف یا اختلال این رابطه و مهارتهایی که پدران برای تعامل با دختران در موقعیتهای مختلف به آن نیاز دارند، تشریح شد.
گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) نشست علمی «وحدت؛ راهکار مقابله با تکفیر و تحقق تمدن نوین اسلامی» را با حضور پژوهشگران و استادان حوزه و دانشگاه برگزار میکند.
نخستین شماره کتابمجله «آورد» با عنوان «موشک ایرانی» به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر به مدیرمسئولی و سردبیری امیر سعادتی منتشر و راهی بازار نشر شد.
در ادامه سلسلهنشستهای «روایت کتاب»، نشست معرفی و بررسی کتاب «پناه پدر؛ مهارتهای اخلاقی و عاطفی در رابطه پدر ـ دختری» با حضور نویسنده اثر برگزار میشود.
حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته وحدت با تبریک سالروز ولادت با سعادت حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی(ص) و حضرت امام جعفر صادق(ع)، برنامه بدخواهان و دشمنان اسلام را برجستهسازی اختلافات برای تضعیف امت اسلامی و تسلط بر آن خواندند و با اشاره به فرو افتادن نقابهای فریبنده از چهره جنایتکار آمریکا، اتحاد امت اسلامی و دفاع از یکدیگر در مقابل کفر و همافزایی در مسائل مختلف مادی و معنوی را ضروری برشمردند و خطاب به حکّام کشورهای اسلامی تأکید کردند: حاکمان جنایتکار امریکا و نظام جعلی صهیونی دشمنان قسم خورده اتحاد اسلامی و همه امت اسلام از جمله ملتهای غرب آسیا و شمال افریقا هستند، بنابراین دشمن واقعی خود را بشناسید و با نقشه آن مقابله کنید.
ایشان همچنین با اشاره به تحقق قابل قبول درسهای وحدتبخش مکتب اسلامی در ایران عزیز، مجدداً به آحاد ملت توصیه کردند به هیچوجه اجازه بروز هیچ اختلافی را در بین خود ندهند.
حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته دولت ضمن قدردانی از اقدامات شایسته دولت بویژه رئیسجمهور صادق و دلسوز که برغم همه محدودیتها و دسیسههای گوناگون دشمن آمریکایی-صهیونی و تشدید تحریمها و محاصرهها انجام شده است، بر لزوم تبیین و روایت «قدرت و قوت ایران» و برجسته سازی آن و پرهیز از هرگونه سخن «ناامید کننده وتضعیف کننده انگیزه های ملی وعمومی » و «دوگانه سازیهای موهوم» تاکید کردند: قاطعانه اعلام میکنم؛ ارتکاب هرآنچه به ضرر انسجام اجتماعی باشد،ممنوع است.
سلسله نشستهای تخصصی «تبیین نسبت حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» به همت کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، از نیمه دوم شهریورماه ۱۴۰۵ در قم و تهران برگزار میشود.
نهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «از گفتوگوی ادیان تا دیپلماسی معنوی؛ امکان بازسازی روابط جهان اسلام بر پایه عرفان و تصوف» با حضور حجتالاسلاموالمسلمین دکتر سیدمهدی علیزاده موسوی، استاد حوزه و دانشگاه، پژوهشگر حوزه کلام تطبیقی و نماینده مقام معظم رهبری در بنگلادش، برگزار شد.
هفته وحدت، فرصتی برای بازخوانی مشترکاتی است که مسلمانان را در کنار یکدیگر قرار میدهد و زمینه همدلی، همبستگی و همکاری میان آنان را فراهم میکند. این مناسبت، یادآور ضرورت تحکیم پیوندهای امت اسلامی و توجه به ارزشهایی است که میتواند دلهای مسلمانان را به یکدیگر نزدیکتر کند.
پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، «سند راهبردی تبلیغ دین» را همراه با مجموعهای از مستندات و مباحث پشتیبان تدوین کرده است؛ مجموعهای که با تمرکز بر تعریف و مفهومشناسی تبلیغ، بررسی ابعاد و ویژگیهای آن و توجه به مسائل و اقتضائات فعالیت تبلیغی، در پی فراهم کردن زمینهای برای شناخت دقیقتر وضعیت تبلیغ و ترسیم مسیر راهبردی آن است.
فرارسیدن سالروز رحلت جانسوز حضرت محمد مصطفی(ص)، شهادت مظلومانه سبط اکبر پیامبر گرامی اسلام، حضرت امام حسن مجتبی(ع)، و شهادت غریبانه هشتمین پیشوای معصوم، حضرت امام علی بن موسیالرضا(ع)، را به عموم مسلمانان و شیعیان جهان تسلیت عرض میکنیم.
معرفی جایگاه گروه فقه و ارتباطات
گروه فقه و حقوق زیر مجموعه گروه مطالعات اسلامی پژوهشکده باقرالعلوم(ع) است که در حال حاضر فقه و حقوق ارتباطات اولویت پژوهشی آن بوده و اعضای این گروه هم اکنون ممحّض در این موضوع هستند لکن در صورت نیاز و بنا بر تشخیص مسئولین پژوهشکده گروه فقه و حقوق قابلیت و امکان تحقیق و پژوهش در سایر زمینه های حقوقی را دارد.ارتباطات: هرگونه فعالیتی که از طریق نوشتار، گفتار، تصویر، صوت یا هر نشانه دیگر به اعلان و بیان عمومی رویدادها، داده ها، اندیشه ها، معارف، احساسات و عقاید کمک می کند.حقوق ارتباطات: بررسی کلیه قوانین و مقررات و قواعد حقوقی حاکم بر فعالیت های ارتباطاتی. اهمیت و ضرورت بحثاولویت پژوهشی موضوع " ارتباطات" از این جهت است که پیشرفت های خیره کننده تکنولوژی و فناوری های ارتباطاتی و اطلاعاتی در نیم قرن اخیر شرایطی را فراهم آورده که منجر به ظهور نوع جدیدی از جامعه انسانی شده که اصطلاحاً آن را جامعه اطلاعاتی می نامند. ظهور جامعه اطلاعاتی تأثیرات مهمی در حوزه های مختلف سیاسی، امنیتی، اقتصادی، تجاری، علمی، فرهنگی، اخلاقی، اجتماعی و سایر جنبه های زندگی فردی و اجتماعی داشته است، به گونه ای که کارکردهای فناوری ارتباطات و اطلاعات را در قلمروهای مختلف (نظیر دولت الکترونیک، تجارت الکترونیک، تبلیغات و آموزش الکترونیکی، بهداشت الکترونیک، قضاوت الکترونیک، کشاورزی الکترونیک و حتی اشتغال الکترونیکی) به خوبی می توان مشاهده نمود. از همین رو قرن حاضر را قرن ارتباطات نامیده اند.امروزه همه کشورها و دولت ها با توجه به زمینه های فرهنگی و اجتماعی، باورهای دینی و مذهبی و امکانات فنی و تجهیزاتی موجود سعی می کنند از امکانات و ابزارهای ارتباطاتی در جهت خدمات رسانی به شهروندان و تسهیل در اجرای امور اداری و روزمره و جلب رضایت مندی اتباع خود استفاده نمایند . از سوی دیگر بکارگیری ابزارهای ارتباطی در جهت انتقال، نشر و تبلیغ فرهنگ و ارزش های مورد قبول از اهداف عمده دولت ها است، تا جایی که امروزه امکانات ارتباطی و بویژه رسانه ها و وسایل ارتباط جمعی ابزار اصلی تهاجم فرهنگی غرب به شمار می آید.بدیهی است کشور ایران و دولت جمهوری اسلامی نیز با توجه به برخورداری از فرهنگ اصیل اسلامی و ایرانی ، امکان بهره گیری از امکانات ارتباطی جهت نشر و تبلیغ ارزش های اسلامی و انسانی و نیز پیام عدالت خواهانه انقلاب اسلامی را دارد که نیل به این هدف مهم از یک سوی نیازمند پیشرفت در زمینه های فنی و مهندسی تکنولوژی های ارتباطاتی است و از سوی دیگر ، هم زمان با سرمایه گذاری در ابعاد سخت افزاری ارتباطات ، مستلزم توجه به ابعاد نرم افزاری ارتباطات است . در همین راستا تهیه ، تدوین ، وضع و پیشنهاد قوانین و مقررات حقوقی متناسب با شرایط زمانی و مکانی و مبتنی بر مبانی فقهی و حقوقی نظام جمهوری اسلامی ضروری خواهد بود به گونه ای که امکان استفاده امن ، سازنده و غیر مخرب از تجهیزات و امکانات ارتباطی برای آحاد مردم و هم چنین توسعه کارکردهای فناوری ارتباطات بویژه در قلمرو دولت الکترونیک جهت خدمات رسانی آسان و بهینه به مردم فراهم گردد و در ضمن به نهادهای رسمی این امکان را بدهد که بتوانند با نظارت دائم ، دقیق و هدفمند بر امواج و محصولات وارداتی در جهت حفظ، توسعه و تحکیم ارزش های انسانی و اسلامی اقدام نمایند و هم چنین با تضمین حقوقی فعالیت ها و محصولات فرهنگی، امکان انجام مطمئن و سازنده فعالیت های ارتباطی تبلیغاتی توسط نهادهای آموزشی و پژوهشی را به نحو احسن فراهم نماید.با این وجود تاکنون در کشور ما آنگونه که بایسته است به حقوق ارتباطات توجهی نشده است و لذا ابعاد مختلف حقوق ارتباطات ناشناخته مانده و نیازمند کارهای پژوهشی جامع و گسترده ای است.فقدان سابقه پژوهشی و مطالعاتی در زمینه حقوق ارتباطات، گرچه خلآ پژوهشی بزرگی است، لکن در مقابل، اقدام پژوهشکده باقرالعلوم(ع) مبنی بر توجه جدی به این موضوع بکر پژوهشی، این امکان را فراهم می آورد که یافته های پژوهشی این پژوهشکده به عنوان اساس کارهای پژوهشی و آموزشی بعدی قرار گیرد و این خود فرصتی را فراهم می آورد که جریان پژوهشی مبتنی بر مبانی فقهی، ابتکار عمل در زمینه مطالعات حقوق ارتباطات را در دست گرفته و از قرار گرفتن در موضعی تدافعی و انفعالی در مقابل جریان پژوهشی مبتنی بر مبانی سکولار و غیر دینی اجتناب گردد. (مشکلی که متاسفانه در بسیاری از حوزه های علوم انسانی با آن مواجه هستیم)با عنایت به آنچه مختصراً در مورد اهمیت و ضرورت پژوهش پیرامون فقه و حقوق ارتباطات گفته شد ، گروه فقه و حقوق پژوهشکده باقرالعلوم (ع) مطالعه و پژوهش پیرامون فقه و حقوق ارتباطات را در اولویت کاری خود قرار داده و از آنجا که در حال حاضر فعالیت های تحقیقاتی این گروه صرفاً بر همین موضوع متمرکز شده است، فعلاً و تا پایان این پروژه تحت عنوان گروه فقه و حقوق ارتباطات نامیده شده و با این عنوان به فعالیت پژوهشی ادامه خواهد داد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهمترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل میکند.
کتاب «مکتب امام راحل و شهید؛ جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی» به قلم حسین بغدادی و گروهی از پژوهشگران حوزه علمیه قم با هدف تبیین منسجم منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی و ارائه نقشه راه تحقق تمدن نوین اسلامی، در ۵۸۶ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.