X
حضور دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مراسم روز ملی عربستان در تهران، بهانهای شده است تا حجتالاسلام احمد کوثری، مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در یادداشتی، نسبت میان دیپلماسی، تقریب مذاهب و ملاحظات راهبردی جمهوری اسلامی را بررسی کند. نویسنده با اشاره به جایگاه مجمع تقریب و شرایط پرتنش منطقه، این پرسش را مطرح میکند که مرز میان تعامل دیپلماتیک و فاصله گرفتن از مبانی و اهداف تقریب کجاست.
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
کتاب «تقاطع خیابان روزولت؛ تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد، رایزن اقتصادی ایالات متحده در ایران» نوشته سید حسین خاتمی سبزواری و حسین باقری، از سوی انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از مصاحبههای تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد را در بر میگیرد و به ثبت تجربهها و مشاهدات او از فعالیتهای اقتصادی و دیپلماتیک آمریکا در ایران دوره پهلوی دوم میپردازد.
کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، چهارمین نشست تخصصی خود را با موضوع «جایگاه قانون در ساختار نهادی حکمرانی فضای سایبری چین» برگزار میکند.
مراسم رونمایی از کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» با حضور جمعی از نویسندگان و پژوهشگران حوزوی در سالن جلسات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) قم برگزار شد.
چهاردهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «معنویتِ پیشبرنده؛ واکاوی امتداد اجتماعی عرفان در اندیشه تمدنی آیتالله خامنهای» و با سخنرانی دکتر احمد شاکرنژاد، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و مدیر سابق پژوهشکده اخلاق و معنویت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، برگزار شد.
پیام تبریک رهبر معظم انقلاب در پی قهرمانی تیم ملی کشتی آزاد زیر ۲۳ سال در مسابقات جهانی
سلسلهنشستهای علمی «رابطه پدر پسری در آیینه علم و دین» با محوریت بررسی چالشها، فرصتها، راهکارها و مهارتهای ارتباط پدر و پسر، از آبانماه ۱۴۰۵ از سر گرفته میشود.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از روایتها و خاطرات مرتبط با تبلیغ دینی در میان عشایر است که در کنار بازگویی تجربههای مبلغان در مناطق دوردست، به زندگی عشایری، فرهنگ بومی و جایگاه این مردمان در حفظ هویت و میراث فرهنگی ایران میپردازد.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، که از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شده است، روز دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ در آیینی با حضور جمعی از استادان و فعالان حوزه تبلیغ دینی رونمایی میشود.
کتاب «نظریه مقاومت؛ گفتمان عقلانیت در برابر اباحهگری» نوشته سید یحیی حسینی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با تبیین مبانی نظریه مقاومت و مقایسه آن با نظریه لیبرالدموکراسی، به بررسی تفاوتهای این دو گفتمان در موضوعاتی همچون آزادی، عقلانیت، جایگاه انسان، نسبت فرد و جامعه، توحید و حکمرانی میپردازد.
سیزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع نسبت عرفان با علوم دیگر و تعریف جدیدی از عرفان اسلامی برای مأموریت الهی تمدنی، با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین وکیلی، استاد حوزه علمیه مشهد، به صورت مجازی برگزار شد.
کتاب «هدیه شروع؛ تجربهنگاری مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین» نوشته خدیجه خدابنده، توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با بررسی تجربه شکلگیری، تداوم و پیشرفت یک مؤسسه خیریه فعال در حوزه ازدواج، به دنبال شناسایی سازوکارهای مؤثر در فعالیت تشکلهای مردمنهاد و ارائه الگویی برای ارتقای عملکرد این مجموعهها در زمینه تسهیل ازدواج و تحکیم بنیان خانواده است.
شمارههای دوازدهم و سیزدهم فصلنامه «نامهجمهور» با محوریت «اعتراض» منتشر شد. این دو شماره در مجموع ۷۶۰ صفحه، ابعاد تاریخی، اجتماعی، فکری، حقوقی و الهیاتی اعتراض در ایران را بررسی کرده و در ادامه، به مطالبات کارگری، تشکلیابی و نسبت اعتراض با احیای امر اجتماعی پرداختهاند.
کتاب «اشرافیت در عصر نبوی و علوی؛ بررسی اقدامات اشراف در عصر نبوی و علوی و سیره شناختی معصومین(ع) در تقابل با آنها» نوشته مهری خیری، توسط پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد.
کتاب «برای تغییر جهان؛ نظریه ایرانی مقاومت» نوشته سیدجواد طاهایی، با تمرکز بر ابعاد فلسفی، تاریخی و اجتماعی مفهوم مقاومت و نسبت آن با تاریخ و اندیشه ایرانی، بهتازگی توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) منتشر شد.
در نشست بررسی کتاب «تکوین حزبالله» سخنرانان درباره نقش شرایط اجتماعی و سیاسی لبنان، انقلاب اسلامی ایران و مبانی فکری در شکلگیری جنبش حزبالله دیدگاههای خود را مطرح کردند.
پیشگفتار: شهادت رئیس مذهب جعفری، حضرت امام جعفر صادق (علیهالسلام)، فرصتی است برای بازخوانی میراثی که نه تنها تشیع، بلکه هویت علمی جهان اسلام مدیون آن است. ایشان در دورانی که تلاطم قدرت میان بنیامیه و بنیعباس، نظام سیاسی را با شکاف مواجه کرده بود، با هوشمندی راهبردی، بزرگترین «انقلاب علمی تاریخ اسلام» را رقم زدند.
۱. شناسنامه و حیات طیبه در یک نگاه پیشوای ششم شیعیان، در ۱۷ ربیعالاول سال ۸۳ هجری در مدینه چشم به جهان گشودند. حیات ایشان آمیزهای از معنویت، تولید علم و کادرسازی برای آینده جهان اسلام بود. سرانجام پس از سالها مجاهدت در مسیر تبیین معارف ناب الهی، در ۲۵ شوال سال ۱۴۸ هجری به دستور منصور عباسی مسموم شده و در قبرستان بقیع، در کنار پدران بزرگوارشان به خاک سپرده شدند.
۲. هیمنه علمی؛ مرجعیت مطلق در نگاه فریقین عظمت علمی امام صادق (علیهالسلام) چنان بود که حتی پیشوایان مذاهب دیگر نیز خود را وامدار دانش ایشان میدانستند. - ابوحنیفه (پیشوای حنفیان) در توصیف صراحت علمی ایشان میگوید: «ما رأیتُ افقهَ من جعفر بن محمد؛ فقیهتر از جعفر بن محمد ندیدم.» - مالک بن انس (پیشوای مالکیان) نیز اعتراف میکند: «چشمی ندیده و گوشی نشنیده و بر قلب بشری خطور نکرده است، کسی که در فضل و دانش و عبادت، برتر از جعفر بن محمد باشد.» تربیت بیش از ۴۰۰۰ شاگرد در رشتههای مختلف از فقه و کلام تا جابر بن حیان در علوم تجربی، نشانی از نگاه جامع ایشان به مقوله علم است.
۳. جهاد تمدنساز؛ استراتژی تقابل با طاغوت برخلاف تصورات سطحی، قیام امام صادق (علیهالسلام) تنها محدود به کرسیهای درس نبود. ایشان با استفاده از خلأ قدرت در دوران انتقال خلافت، یک شبکه تشکیلاتی گسترده بنا کردند. اهمیت «جهاد فرهنگی» ایشان در تثبیت عقاید حقه و صیانت از مرزهای فکری اسلام، کمتر از قیام خونین سیدالشهداء (علیهالسلام) در کربلا نیست؛ چرا که اگر کربلا خونبهای دین بود، مکتب جعفری، تبیینکننده و استمراردهنده آن آرمانهاست.
۴. واکاوی ادوار سهگانه حیات امام (علیهالسلام) حیات پربرکت ایشان را میتوان در سه بخش راهبردی تحلیل کرد: 1. دوران تعلیم و تعلم: در محضر پدر گرامیشان امام باقر (ع) و جد مطهرشان امام سجاد (ع) که زیربنای معرفتی مکتب ریخته شد. 2. دوران شکوفایی (۱۱۴ تا ۱۴۰ هـ): دوران طلایی تأسیس دانشگاه بزرگ بقیع و تربیت کادرهای علمی نخبگانی. 3. دوران اختناق (۱۴۰ تا ۱۴۸ هـ): دوران تشدید بازداشتهای خانگی و مبارزه پنهان با دستگاه استبدادی منصور عباسی.
منابع تخصصی جهت مطالعه و پژوهش بیشتر: علاقهمندان و پژوهشگران گرامی میتوانند برای واکاوی دقیقتر سیره سیاسی و علمی امام صادق (ع)، به مقالات تخصصی زیر در کتابخانه دیجیتال پژوهشکده باقرالعلوم (ع) مراجعه نمایند:
سیره سیاسی و اجتماعی امام صادق (ع) تحلیل ادوار زندگی رئیس مکتب شیعه میراث روایی و شاگردان برتر مدرسه جعفری
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ