X
حضور دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مراسم روز ملی عربستان در تهران، بهانهای شده است تا حجتالاسلام احمد کوثری، مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در یادداشتی، نسبت میان دیپلماسی، تقریب مذاهب و ملاحظات راهبردی جمهوری اسلامی را بررسی کند. نویسنده با اشاره به جایگاه مجمع تقریب و شرایط پرتنش منطقه، این پرسش را مطرح میکند که مرز میان تعامل دیپلماتیک و فاصله گرفتن از مبانی و اهداف تقریب کجاست.
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
پیام تبریک رهبر معظم انقلاب در پی قهرمانی تیم ملی کشتی آزاد زیر ۲۳ سال در مسابقات جهانی
سلسلهنشستهای علمی «رابطه پدر پسری در آیینه علم و دین» با محوریت بررسی چالشها، فرصتها، راهکارها و مهارتهای ارتباط پدر و پسر، از آبانماه ۱۴۰۵ از سر گرفته میشود.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از روایتها و خاطرات مرتبط با تبلیغ دینی در میان عشایر است که در کنار بازگویی تجربههای مبلغان در مناطق دوردست، به زندگی عشایری، فرهنگ بومی و جایگاه این مردمان در حفظ هویت و میراث فرهنگی ایران میپردازد.
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، که از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شده است، روز دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ در آیینی با حضور جمعی از استادان و فعالان حوزه تبلیغ دینی رونمایی میشود.
کتاب «نظریه مقاومت؛ گفتمان عقلانیت در برابر اباحهگری» نوشته سید یحیی حسینی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با تبیین مبانی نظریه مقاومت و مقایسه آن با نظریه لیبرالدموکراسی، به بررسی تفاوتهای این دو گفتمان در موضوعاتی همچون آزادی، عقلانیت، جایگاه انسان، نسبت فرد و جامعه، توحید و حکمرانی میپردازد.
سیزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع نسبت عرفان با علوم دیگر و تعریف جدیدی از عرفان اسلامی برای مأموریت الهی تمدنی، با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین وکیلی، استاد حوزه علمیه مشهد، به صورت مجازی برگزار شد.
کتاب «هدیه شروع؛ تجربهنگاری مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین» نوشته خدیجه خدابنده، توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با بررسی تجربه شکلگیری، تداوم و پیشرفت یک مؤسسه خیریه فعال در حوزه ازدواج، به دنبال شناسایی سازوکارهای مؤثر در فعالیت تشکلهای مردمنهاد و ارائه الگویی برای ارتقای عملکرد این مجموعهها در زمینه تسهیل ازدواج و تحکیم بنیان خانواده است.
شمارههای دوازدهم و سیزدهم فصلنامه «نامهجمهور» با محوریت «اعتراض» منتشر شد. این دو شماره در مجموع ۷۶۰ صفحه، ابعاد تاریخی، اجتماعی، فکری، حقوقی و الهیاتی اعتراض در ایران را بررسی کرده و در ادامه، به مطالبات کارگری، تشکلیابی و نسبت اعتراض با احیای امر اجتماعی پرداختهاند.
کتاب «اشرافیت در عصر نبوی و علوی؛ بررسی اقدامات اشراف در عصر نبوی و علوی و سیره شناختی معصومین(ع) در تقابل با آنها» نوشته مهری خیری، توسط پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد.
کتاب «برای تغییر جهان؛ نظریه ایرانی مقاومت» نوشته سیدجواد طاهایی، با تمرکز بر ابعاد فلسفی، تاریخی و اجتماعی مفهوم مقاومت و نسبت آن با تاریخ و اندیشه ایرانی، بهتازگی توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) منتشر شد.
در نشست بررسی کتاب «تکوین حزبالله» سخنرانان درباره نقش شرایط اجتماعی و سیاسی لبنان، انقلاب اسلامی ایران و مبانی فکری در شکلگیری جنبش حزبالله دیدگاههای خود را مطرح کردند.
دوازدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «تجربههای عرفانی در مواجهه با چالشهای نوین علوم شناختی» با ارائه حجج اسلام دکتر آذریان و دکتر افشارپور، اعضای هیئت علمی جامعةالمصطفی العالمیه، و دبیری علمی دکتر حسن رضایی، پژوهشگر مؤسسه شناخت، برگزار شد.
در نخستین نشست از سلسلهنشستهای تخصصی «تبیین رابطه حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» که به همت گروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد، دکتر محمد محمدینیا به بررسی «رژیم حاکمیت در پلتفرمیشدن جامعه چین» پرداخت و ابعاد حقوقی و سیاسی حکمرانی در جامعه پلتفرمی چین را مورد بحث و بررسی قرار داد.
در ادامه سلسلهنشستهای «روایت کتاب» پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، نشست روایت و بررسی کتاب «تکوین حزبالله» روز دوشنبه ۶ مهرماه در کتابستان باران رضوی برگزار میشود.
ابتدا دبیر نشست حجت الاسلام عبدالصمد جودتی خواستار دقت نظر بیش از پیش مولفین در اعمال نکات اصلاحی و تکمیلی اساتید ارزیاب جلسه شد.در ادامه جلسه نیز شرح حال چهار تن از شخصیتهای موثر از عالمان جهان تشیع یعنی: میرزا فیض الله تفرشی و میرزا ابراهیم محلاتی نوشته غلامرضا گلی زواره و شیخ محمدرضا کاشف الغطاء و شیخ محمدرضا آل یاسین کاظمی نوشته علی کرجی، مطرح و کلیات مقالات مورد استقبال ارزیابان محترم و حاضران در جلسه قرار گرفت و دو استاد ناظر نشست با دقت نظر نکات قابل توجهی را در راستای زیباتر شدن آثار مکتوب و اصلاح و تکمیل مقالات بیان فرمودند.استاد طبسی در این جلسه ضمن استماع دفاعیه نویسندگان مقالات ضمن ارزشمند دانستن مقالات ارائه شده، پژوهشگران را به دقت بیشتر در استفاده از القاب برای شخصیتهای علمی در متن مقالات توصیه نموده و خواستار رعایت بیشتر آئین نامه نگارش مقالات از سوی پژوهشگران شد. استاد باقری بیدهندی نیز در جهت غنای بیشتر محتوای ترجمه علما، حاضران در جلسه را به استفاده از منابع متقن و دست اول تشویق کرد.لازم به ذکر است در نشست های مجمع اهل قلم تا کنون حدود 71 مقاله از مقالات مجلدات 10 و 11 گلشن ابرار مورد ارزیابی و بحث و بررسی قرار گرفته است. در پایان نگاهي كوتاه به زندگی بعضی از عالمان مطرح در این مجمع صورت می گیرد: 1- میرزا ابزاهیم محلاتیسال 1266 هجری فرا رسیده بود، دو سال بود که از فرمانروایی ناصرالدین شاه قاجار (1313- 1264 هجری) می گذشت، میرزا ابراهیم در همان سال دیده به جهان گشود. در آغاز نوجوانی در بوستان با طراوت حوزه قدم نهاد و راهی در پیش گرفت که پدر و اجدادش رهروان موفق آن بودند. از همان آغاز همگام با تحصیل مقدماتی نزد پدر، برادر و برخی استادان حوزه شیراز، به تهذیب نفس و تزکیه درون توجه داشت و موفق گردید در مدت کوتاهی معارف مقدماتی و زیربنایی را فرا بگیرد. او که در شیراز مقدمات علوم حوزوی و مقداری از سطح را فرا گرفته بود، همراه برادر خود آخوند ملّا احمد راهی نجف اشرف گردید. در آن ایام یکی از حلقه های مهم درسی حوزه نجف به میرزا حبیب الله رشتی که از تربیت یافتگان مکتب صاحب جواهر و شیخ مرتضی انصاری بود، اختصاص داشت. در این محفل پرفیض، میرزا ابراهیم از بحث های اجتهادی که متکی بر پژوهش های پرمایه و ژرف کاوانه بود بهره مند گردید، بررسی های عمیق و همه جانبه استاد او را به خوبی اقناع می کرد. میرزا ابراهیم احساس مباهات می نمود که در این محفل نورانی را دانشوران و مراجع تاثیرگذاری چون شیخ فضل الله نوری، حاج آقا نور الله اصفهانی، شیخ عبدالله مازندرانی، سید محمد کاظم یزدی، آقا ضیاء الدین عراقی، میرزای نائینی، و آیت الله خالصی مانوس گردیده و با برخی از این فضلا مباحثه های جدی ولی در عین حال با برکت و دل نشین داشته است. شاگردان مکتب علمی وی عبارتند از:1-آقا ضیاء الدین عراقی (اراکی) 2-سید نورالدین ابی طالب شیرازی 3-سید مهدی فرزند سید صالح موسوی قزوینی کاظمی معروف به سید مهدی کشوان کاظمی 4-سید باقر هندی فرزند سید محمد فرزند سید هاشم هندی نجفی 5-حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی 6-سید ابوطالب شیرازی 7-شیخ محمّد کاظم شیرازی 8-شیخ علی شیرازی 9-شیخ محسن شیرازی 10-شیخ محمدرضا ثامنی با وجود آن که اغلب ایام زندگی این عالم عامل به تحصیل، تدریس، مرجعیت، زعامت، تبلیغات و حضور در عرصه های سیاسی و اجتماعی سپری گردید، به تالیف و نگارش توجه داشت و آثاری به شرح ذیل از خود به یادگار نهاد:1-حاشیه بر بخش استصحاب رسائل شیخ انصاری 2-درر الافکار فی صلح حق الخیار 3-حاشیه بر النخبه آیت الله حاج محمد ابراهیم کرباسی 4-حواشی بر منهج الرشاد شیخ جعفر شوشتری 5-اجوبه المسایل المتفرقه 6-رساله ای علیه فرقه شیخیه 7-رساله الردّ علی الحاج کریم خانی 8-رساله ای در رد دفاعیات پسر کریم خانی 9-التقریرات فی المهمّ من مباحث فقه الاصول من تقریر بحث استاده آیت الله مجدد شیرازی.سرانجام نسیم ارجعی در مزرعه وجودش وزیدن گرفت و در 24 صفر 1336 هجری مطابق 17 آذرماه 1296 ش به سوی سرای ابدی پرکشید و میهمان قدسیان و عرشیان گردید.2- شیخ محمد رضا کاشف الغطاءعالم بزرگوار شیخ محمد رضا کاشف الغطا در سال 1238ق در نجف اشرف دیده به جهان مادی گشود. تحصیلات علوم دینی را در زادگاهش نجف اشرف آغاز نمود و سال ها نزد استادان حوزه علمیه آن دیار به شاگردی پرداخت تا به درجه بلند اجتهاد دست.برخی از استادان وی که بیشترین نقش را در شکلگیری شخصیت علمی و معنوی ایشان داشته اند عبارتند از:1. حسن کاشف الغطاء 2. محمد حسن نجفی متوفای 1266ق معروف به صاحب جواهر 3. ابراهیم قُفطان 4. موسی خمایسی 5. شیخ احمد دجیلی.دانشمند والامقام شیخ محمد رضا کاشف الغطاء از مدرسان بزرگ حوزه علمیه نجف اشرف و کربلا به شمار می آمد. وی هر روز در مدرسه کاشف الغطاء حاضر می شد و عالمان و جویندگان علوم دینی بسیاری در محضر وی حاضر می شدند و از خرمن پربار علوم و کمالات وی خوشه های هدایت می چیدند. برخی از آن ها عبارتند از:1. عبد الحسن شیخ راضی 2. عبد الرضا طفیلی سهلانی 3. محمد عُنُوز 4. احمد مشهدی 5. جواد محی الدین نجفی 6. شیخ صالح کاشف الغطاء 7. شیخ علی حیدرجایگاه علمی، مقام مرجعیت و منتسب بودن به خاندانی با فضیلت و پر افتخار، سبب شد تا حاکمان و والیان، جناب شیخ محمد رضا کاشف الغطاء، را بشناسند و برای او احترامی ویژه در نظر داشته باشند و از وی حرف شنوی داشته باشند؛ ناصر الدین شاه قاجاری که در سال 1287ق به قصد زیارت عتبات عالیات عازم عراق شد، در کربلا با ایشان دیدار نمود.سرانجام او در ماه رجب سال 1297ق برای استراحت در قریه ای از قریه های شهر حله به نام البصیره به سر می برد. عصر یکی از روزها درد شدیدی بر وی عارض شد و نزدیک صبح فردا هنگام فجر، جان به جان آفرین تسلیم نمود و به دیدار معبود خویش شتافت. پیکرش در روز بیست و پنجم همان ماه به نجف اشرف منتقل شد و پس از تشییع از سوی مردم و عالمان در مقبره خانوادگی کاشف الغطاء، به خاک سپرده شد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ