پروژه تربیت اخلاقی ـ گروه اخلاق و عرفان

موضوع: تهیه بسته سیر مطالعاتی تربیت اسلامی کودک

معرفی طرح

در دوره حاکمیت نظام اسلامی، شاهد تولید حجم انبوهی از کتاب و مقاله در حوزة مسائل تربیتی و بخصوص تربیت کودک بوده‌ایم. همچنین کتاب‌های فراوانی از کشورهای غربی، ترجمه شده و مورد اقبال مردم و حتی طلاب  و فضلاء قرار گرفته است.
مجموع این مسائل، موجب شده است که اولا علاقه‌مندان به کتاب و مطالعه در انتخاب کتاب و به طریق اولی در تنظیم سیر مطالعاتی دچار سردرگمی گردند، و ثانیا در تشخیص کتاب‌هایی که با اهداف و مبانی اسلامی سازگار و موافق باشد دچار حیرت شوند.
از سویی، پس از بحث و بررسی‌های فراوان در جلسات کارشناسی تربیت اسلامی کودک،‌ به این نتیجه رسیدیم که ـ با توجه به تنوع و پیچیدگی مسائل کودکان در عصر حاضر ـ چاره‌ای جز یکسری مطالعات منظم برای مادران نمانده است و حتی شرکت در کلاس‌ها  و دوره‌های کارورزی هم باید پس از گذراندن این مطالعات باشد.
لذا طراحی سیر مطالعاتی توسط مرکزی معتبر و با اشراف کارشناسان مطلع، اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. با این مقدمات، تصمیم گرفتیم 10 کتاب را - که از غنای بیشتری برخوردار بوده و مقوم یکدیگرند- در دستور کار خود قرار دهیم.
مقصود ما از تربیت اسلامی، مفهومی اعم از تربیت دینی است و همه ابعاد تربیت را شامل است، لذا کتاب‌ها و مقالات انتخابی هم ـ با رعایت اولویت‌ها ـ ناظر به همه این حوزه‌ها خواهند بود.

اهداف طرح

 اهداف اصلی و فرعی
       الف) اهداف اصلی
                 - اعتماد سازی نسبت به برنامه تربیتی اسلام
                 -  انگیزش ودغدغه‌سازی
                 - ارائه یکسری تعالیم لازم در سطح
    مفاهیم
    تطبیقات مفاهیم
    مدل‌ها و برنامه‌های کاربردی  
               - شناسایی کمبودهای حوزه کتاب در زمینه تربیت کودک
           ب)‌ اهداف فرعی برای خیز به سوی دانش دینی «تعلیم و تربیت کودک»
                 - آسیب‌شناسی نظام تعلیم و تربیت اسلامی کودک
    در سطح خانواده‌ها
    در سطح نهادهای تعلیم و تربیت
                 - آسیب‌شناسی تولید علم در زمینه «تعلیم و تربیت اسلامی کودک»
                 - نیل به یک مدل کلان برای ارائه به نهادهای متولی این امر

ارائه معلومات کاربردی به همسران طلاب در جهت کمک به تربیت اسلامی فرزندان آنها
در مرور ابتدایی مشهودات خود از وضعیت تربیت کودک در زندگی طلاب، مسائل نگران کننده‌ای را به یاد می‌آوریم که نشان از کوتاهی غیر قابل توجیه مسئولان امر، در این رابطه است.
مقصود ما از نهادهای مسئول، تنها نهادهای فرهنگی نیست. بلکه پیش ازآنها نهادهای علمی و پژوهشی قرار دارند که باید طرح‌ها، الگوها و برنامه‌های قابل اجرا به نهادهای فرهنگی و خانواده‌ها ارائه نمایند.

علل این نابسامانی‌ها
در جلسات کارشناسی به این نتیجه رسیدیم که یکی از علل این نابسامانی‌ها در مسأله تربیت کودک، نبود معارف کاربردی و نظام‌مند و نداشتن مدل‌ها و الگوهای متناسب با عصر و جامعه حاضر است: «الناس اعداء یجهلون». جامعه ما تا حدودی شبیه میدان جنگی است که همة شرکت کنندگان، احکام و مسائل شرعی جهاد را می‌دانند ولی طرح، برنامه، استراتژی و نقشه‌ای برای حمله ندارند.
از دیگر علل این نابسامانی، فقدان بینش کافی توحیدی و نگاه مبنایی انسان‌شناختی و معرفتی در این زمینه است. همچنین نبود بستر مناسب و فرهنگ قابل تزریق جایگزین کار را برای ما دشوارتر می‌کند. بنابراین لازم است با تدوین سیر مطالعاتی مناسب برای رفع این کمبودها خیز برداریم و پس از بازخوردگیری لازم، مراحل دیگری را که لازم است آغاز نماییم.
     برخی از مشکلات پیش‌گفته همسران طلاب در زمینه تربیت کودک، عبارتند از:
    در حاشیه قرار گرفتن دغدغه‌ مادری و نیز تربیت اسلامی کودک و محور واقع شدن انگیزه‌های دیگری که بسیاری از آنها با تربیت فرزندان ناسازگار است؛
-    کمی انگیزه مطالعه درباره تربیت کودک؛
-    تفاسیر غیر اسلامی یا تطبیقات غیر اسلامی از «موفقیت در زندگی و تربیت فرزندان»؛
-    جلوه و بروز مادیگرایی، سکولاریزم و فرهنگ غربی در یک ماسک اسلامی و معقول؛
-    فقدان تدبیر مناسب در به کار بستن معارف تربیتی با نظر به مقتضیات زمان و مکان؛
-    عدم قدرت مانور در موقعیت‌های مختلف برای حفظ استراتژی ثابت و مشخص؛
-    عدم وجود دغدغه تربیت کودک به عنوان یک دغدغه اصلی و محوری و در قالب یک برنامة مستقل، منظم، طولانی مدت با جهت‌گیری روشن و چشم‌انداز و نظام خاص، برنامه، ریزبرنامة مشخص؛ آن هم در قالب یک اقدام و سیاست‌گذاری آگاهانه و هوشیارانه و غیر منفعل.
متاسفانه اقدامات تربیتی ما برخاسته از حساسیت‌های کور و دغدغه‌های جزئی و مقطعی است که به شکل موضع‌گیری‌های قهری، نیمه آگاهانه و گاه‌گاهی صورت می‌گیرد.
-    انفعال در مقابل کودکان و فرهنگ حاکم عصر