X
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
در نخستین نشست از سلسلهنشستهای تخصصی «تبیین رابطه حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» که به همت گروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد، دکتر محمد محمدینیا به بررسی «رژیم حاکمیت در پلتفرمیشدن جامعه چین» پرداخت و ابعاد حقوقی و سیاسی حکمرانی در جامعه پلتفرمی چین را مورد بحث و بررسی قرار داد.
در ادامه سلسلهنشستهای «روایت کتاب» پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، نشست روایت و بررسی کتاب «تکوین حزبالله» روز دوشنبه ۶ مهرماه در کتابستان باران رضوی برگزار میشود.
حجتالاسلام والمسلمین دکتر عباسی، مدرس حوزه و دانشگاه و حجتالاسلام زینالعابدینی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، در یازدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با تأکید بر پیوند فقه، اخلاق و عرفان، بر ضرورت حضور تربیت عرفانی در عرصه اجتماعی و حکمرانی تأکید کردند.
نشست علمی «منطق راهبردی وحدت در قرآن؛ از همگرایی امت تا نفی بنیانهای تکفیر» به همت کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) و مؤسسه تخصصی سراج منیر برگزار میشود.
دهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «افزایش اضطراب و فرسودگی روانی در عرفانهای نوپدید در برابر عرفان حقیقی و توحیدی با نگاه حکمرانی تمدنی» با ارائه حجتالاسلام والمسلمین دکتر جعفریان، عضو گروه عرفان و مدیر گروه شیعهشناسی مجتمع حکمت و ادیان جامعهالمصطفی(ص)، برگزار شد.
نخستین نشست از سلسله نشستهای «روایت کتاب» با محوریت کتاب «پناه پدر» نوشته محمدجواد فلاح و با حضور نویسنده اثر برگزار شد. در این نشست، اهمیت رابطه پدر و دختر، آسیبهای ناشی از ضعف یا اختلال این رابطه و مهارتهایی که پدران برای تعامل با دختران در موقعیتهای مختلف به آن نیاز دارند، تشریح شد.
گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) نشست علمی «وحدت؛ راهکار مقابله با تکفیر و تحقق تمدن نوین اسلامی» را با حضور پژوهشگران و استادان حوزه و دانشگاه برگزار میکند.
نخستین شماره کتابمجله «آورد» با عنوان «موشک ایرانی» به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر به مدیرمسئولی و سردبیری امیر سعادتی منتشر و راهی بازار نشر شد.
در ادامه سلسلهنشستهای «روایت کتاب»، نشست معرفی و بررسی کتاب «پناه پدر؛ مهارتهای اخلاقی و عاطفی در رابطه پدر ـ دختری» با حضور نویسنده اثر برگزار میشود.
حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته وحدت با تبریک سالروز ولادت با سعادت حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی(ص) و حضرت امام جعفر صادق(ع)، برنامه بدخواهان و دشمنان اسلام را برجستهسازی اختلافات برای تضعیف امت اسلامی و تسلط بر آن خواندند و با اشاره به فرو افتادن نقابهای فریبنده از چهره جنایتکار آمریکا، اتحاد امت اسلامی و دفاع از یکدیگر در مقابل کفر و همافزایی در مسائل مختلف مادی و معنوی را ضروری برشمردند و خطاب به حکّام کشورهای اسلامی تأکید کردند: حاکمان جنایتکار امریکا و نظام جعلی صهیونی دشمنان قسم خورده اتحاد اسلامی و همه امت اسلام از جمله ملتهای غرب آسیا و شمال افریقا هستند، بنابراین دشمن واقعی خود را بشناسید و با نقشه آن مقابله کنید.
ایشان همچنین با اشاره به تحقق قابل قبول درسهای وحدتبخش مکتب اسلامی در ایران عزیز، مجدداً به آحاد ملت توصیه کردند به هیچوجه اجازه بروز هیچ اختلافی را در بین خود ندهند.
حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته دولت ضمن قدردانی از اقدامات شایسته دولت بویژه رئیسجمهور صادق و دلسوز که برغم همه محدودیتها و دسیسههای گوناگون دشمن آمریکایی-صهیونی و تشدید تحریمها و محاصرهها انجام شده است، بر لزوم تبیین و روایت «قدرت و قوت ایران» و برجسته سازی آن و پرهیز از هرگونه سخن «ناامید کننده وتضعیف کننده انگیزه های ملی وعمومی » و «دوگانه سازیهای موهوم» تاکید کردند: قاطعانه اعلام میکنم؛ ارتکاب هرآنچه به ضرر انسجام اجتماعی باشد،ممنوع است.
سلسله نشستهای تخصصی «تبیین نسبت حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» به همت کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، از نیمه دوم شهریورماه ۱۴۰۵ در قم و تهران برگزار میشود.
نهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «از گفتوگوی ادیان تا دیپلماسی معنوی؛ امکان بازسازی روابط جهان اسلام بر پایه عرفان و تصوف» با حضور حجتالاسلاموالمسلمین دکتر سیدمهدی علیزاده موسوی، استاد حوزه و دانشگاه، پژوهشگر حوزه کلام تطبیقی و نماینده مقام معظم رهبری در بنگلادش، برگزار شد.
یادداشت | علیرضا مؤمن آرانی مدیر گروه تجربهنگاری پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام
مقدمه اول یک موضوع مورد بحثی در دانش تاریخ مطرح است که آنچه در تاریخ رخ میدهد، مبتنی بر تصادف و شانس است یا مبتنی بر یک روند و ساختار قابل استدلال. به عنوان مثال فلان جنگ بزرگ به دلیل یک اتفاق ساده شروع میشود یا ناشی از یکسری روندها در موضوعات مختلف است. اغلب افراد بر این عقیده هستند که وقایع تاریخی مهم، در یک روند شکل پیدا میکنند و وارد تاریخ میشوند و اتفاقات خاص فقط در حد بهانه قابل طرح هستند. لذا در مطالعات تاریخی برای فهم تحولات کلان به انواع و اقسام مختلفی از شواهد در حوزههای گوناگون ارجاع میدهند که نسبت مستقیمی با واقعهای که بعداً به وقوع پیوسته دارند و نشان میدهند که اگر در زمان قبل از واقعه، به این شواهد توجه میشد و بر اساس آن تدابیری اندیشیده میشد، ممکن بود که فلان واقعه تاریخی اتفاق نیفتد. اما عموما افرادی که در یک تاریخ خاص زندگی و فکر میکنند، توان خارج شدن از تاریخ خود را ندارند و لذا عموماً این موارد در بعد از واقعه قابل فهم میشوند.
مقدمه دوم عموما در حاکمیتهای محلی و منطقهای به علت زیست تاریخی خاص، امکان اعمال لایههایی از تبعیض و تفاوت به شکلهای مختلف میسر است، اما در سطح جهانی و وقتی که کل انسانها میخواهند تحت یک نظم و حاکمیت حقوقی قرار گیرند، دیگر به راحتی نمیتوان از نظم، قاعده یا منطقی حرف زد که در آن سطح، انسانها دوگانه یا چندگانه فهم شوند. در این سطح، انسانها، برابر هستند و باید با یک قاعده یا یک استاندارد آنها را فهمید و با آنها برخورد کرد. ضرورت این نوع مواجهه این است که هر گونه گفتوگو در رابطه با انسان، گفتوگو در رابطه با کل بشریت است و حیات انسانی در جهان، وابسته به فهم زندگی انسانی در آن است. در واقع در سطح جهانی، نمیتوان منقطع از نظم جهانی به نظم وضعیتهای منطقهای و محلی رسید و یا بالعکس، بلکه نظمهای منطقهای و محلی سازنده نظم جهانی است. در وضعیت نظم جهانیِ فراگیر است که نظمهای منطقهای و محلی در درون آن امکان حیات پیدا می کنند و بالعکس.
مقدمه سوم هر گونه فهم از نظم جهانی در واقع نشأت گرفته از فهم انسانی و بالتبع دانش انسانی معرف آن است. منطق نظم جهانی برای نظم دادن به زندگی انسانها بر روی زمین، فهمی از انسان دارد که این فهم، این توان و امکان را میسر و ممکن میکند که انسانها، نسبتهای یکسانی با موقعیتها و شرایط مشابه داشته باشند یا بتوانند این نسبتها را بگیرند. اگر این نسبتگیریها در فهم انسانی و دانش انسانی معرف آن، عمومی نباشند، عملا نمیتوان نظمی جهانی را سامان داد. دوگانهگی در استانداردها در مواجهه با موقعیتهای مشابه، در واقع نشاندهنده ناتوانی آن منطق و نظم در فهم انسان و بالتبع ساماندهی به جهان انسانی است.
مقدمه چهارم در شرایط حضور در یک تاریخ، فهم این دوگانهگیها به دلایل مختلف مشکل است. اما در شرایط خاص و بحرانی که توجهات و حساسیتها به عرصه عمل فعالین جهانی بیشتر میشود، این استانداردهای دوگانه بیشتر فهمیده میشود که منطق نظم دهنده به جهان انسانی، در معنای عام و عمومیاش، توان فهم جهانی ندارد و افق روشنی را برای آینده نمیسازد و عملا دارد مانند مابقی نظمهای محلی و منطقهای عمل میکند و به دنبال ایجاد شرایط تبعیضآمیز به نفع انسانهایی خاص است.
در این شرایط، نسبت گیری درونی (عاطفی و سپس شناختی) انسانها به این سمت سوق پیدا میکند که این منطق و نظم، صلاحیت بر تخت نشستن و تجویز و توصیف کردن برای انسان را ندارد. در واقع استانداردهای دوگانه در مواجهه با شرایط و موقعیتهای مشابه نشانه قدرت و قوت یک نظم معنایی در ساخت جهان نیست، بلکه نشانهای از ناتوانی آن منطق در تدبیر نظم جهان انسانی است. اگر نظمی در منطق خود دچار تناقص بود، چارهای غیر از آن ندارد که تناقص را نشان دهد، اگر بخواهد با استاندارد دوگانه برخورد نکند، نظم دچار افول و از هم پاشیدگی میشود و اگر بر اساس استاندارد دوگانه عمل کند، باز این نظم صلاحیت خود را در میان جوامع از دست میدهد.
با توجه به استاندارد دوگانه غرب در رابطه با اسرائیل، به نظر میرسد نظام جهانی در حال از دستدادن توانایی خود در نظمبخشی به جهان بوده با این توهم که این اقدامات در جهت تداوم تاریخی نظم مدرن لازم بوده است. باید در دهههای آینده منتظر تحولات عمیقتر و گستردهتر در فروپاشی این نظم بود. این مطلب میتواند نویدبخش دنیایی متفاوت و امکانات متفاوت بر مردمان تحت ستم جهان باشد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهمترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل میکند.
کتاب «مکتب امام راحل و شهید؛ جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی» به قلم حسین بغدادی و گروهی از پژوهشگران حوزه علمیه قم با هدف تبیین منسجم منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی و ارائه نقشه راه تحقق تمدن نوین اسلامی، در ۵۸۶ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.