X
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
در نخستین نشست از سلسلهنشستهای تخصصی «تبیین رابطه حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» که به همت گروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد، دکتر محمد محمدینیا به بررسی «رژیم حاکمیت در پلتفرمیشدن جامعه چین» پرداخت و ابعاد حقوقی و سیاسی حکمرانی در جامعه پلتفرمی چین را مورد بحث و بررسی قرار داد.
در ادامه سلسلهنشستهای «روایت کتاب» پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، نشست روایت و بررسی کتاب «تکوین حزبالله» روز دوشنبه ۶ مهرماه در کتابستان باران رضوی برگزار میشود.
حجتالاسلام والمسلمین دکتر عباسی، مدرس حوزه و دانشگاه و حجتالاسلام زینالعابدینی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، در یازدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با تأکید بر پیوند فقه، اخلاق و عرفان، بر ضرورت حضور تربیت عرفانی در عرصه اجتماعی و حکمرانی تأکید کردند.
نشست علمی «منطق راهبردی وحدت در قرآن؛ از همگرایی امت تا نفی بنیانهای تکفیر» به همت کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) و مؤسسه تخصصی سراج منیر برگزار میشود.
دهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «افزایش اضطراب و فرسودگی روانی در عرفانهای نوپدید در برابر عرفان حقیقی و توحیدی با نگاه حکمرانی تمدنی» با ارائه حجتالاسلام والمسلمین دکتر جعفریان، عضو گروه عرفان و مدیر گروه شیعهشناسی مجتمع حکمت و ادیان جامعهالمصطفی(ص)، برگزار شد.
نخستین نشست از سلسله نشستهای «روایت کتاب» با محوریت کتاب «پناه پدر» نوشته محمدجواد فلاح و با حضور نویسنده اثر برگزار شد. در این نشست، اهمیت رابطه پدر و دختر، آسیبهای ناشی از ضعف یا اختلال این رابطه و مهارتهایی که پدران برای تعامل با دختران در موقعیتهای مختلف به آن نیاز دارند، تشریح شد.
گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) نشست علمی «وحدت؛ راهکار مقابله با تکفیر و تحقق تمدن نوین اسلامی» را با حضور پژوهشگران و استادان حوزه و دانشگاه برگزار میکند.
نخستین شماره کتابمجله «آورد» با عنوان «موشک ایرانی» به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر به مدیرمسئولی و سردبیری امیر سعادتی منتشر و راهی بازار نشر شد.
در ادامه سلسلهنشستهای «روایت کتاب»، نشست معرفی و بررسی کتاب «پناه پدر؛ مهارتهای اخلاقی و عاطفی در رابطه پدر ـ دختری» با حضور نویسنده اثر برگزار میشود.
حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته وحدت با تبریک سالروز ولادت با سعادت حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی(ص) و حضرت امام جعفر صادق(ع)، برنامه بدخواهان و دشمنان اسلام را برجستهسازی اختلافات برای تضعیف امت اسلامی و تسلط بر آن خواندند و با اشاره به فرو افتادن نقابهای فریبنده از چهره جنایتکار آمریکا، اتحاد امت اسلامی و دفاع از یکدیگر در مقابل کفر و همافزایی در مسائل مختلف مادی و معنوی را ضروری برشمردند و خطاب به حکّام کشورهای اسلامی تأکید کردند: حاکمان جنایتکار امریکا و نظام جعلی صهیونی دشمنان قسم خورده اتحاد اسلامی و همه امت اسلام از جمله ملتهای غرب آسیا و شمال افریقا هستند، بنابراین دشمن واقعی خود را بشناسید و با نقشه آن مقابله کنید.
ایشان همچنین با اشاره به تحقق قابل قبول درسهای وحدتبخش مکتب اسلامی در ایران عزیز، مجدداً به آحاد ملت توصیه کردند به هیچوجه اجازه بروز هیچ اختلافی را در بین خود ندهند.
حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته دولت ضمن قدردانی از اقدامات شایسته دولت بویژه رئیسجمهور صادق و دلسوز که برغم همه محدودیتها و دسیسههای گوناگون دشمن آمریکایی-صهیونی و تشدید تحریمها و محاصرهها انجام شده است، بر لزوم تبیین و روایت «قدرت و قوت ایران» و برجسته سازی آن و پرهیز از هرگونه سخن «ناامید کننده وتضعیف کننده انگیزه های ملی وعمومی » و «دوگانه سازیهای موهوم» تاکید کردند: قاطعانه اعلام میکنم؛ ارتکاب هرآنچه به ضرر انسجام اجتماعی باشد،ممنوع است.
سلسله نشستهای تخصصی «تبیین نسبت حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» به همت کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، از نیمه دوم شهریورماه ۱۴۰۵ در قم و تهران برگزار میشود.
نهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «از گفتوگوی ادیان تا دیپلماسی معنوی؛ امکان بازسازی روابط جهان اسلام بر پایه عرفان و تصوف» با حضور حجتالاسلاموالمسلمین دکتر سیدمهدی علیزاده موسوی، استاد حوزه و دانشگاه، پژوهشگر حوزه کلام تطبیقی و نماینده مقام معظم رهبری در بنگلادش، برگزار شد.
در هر علمی خردمندان برای رفع پرسشها و دریافت پاسخ مناسب به دانشمندان و کارشناسان آن علم مراجعه میکنند و این روش در آموزههای دینی نیز مورد تأیید قرار گرفته و به آن سفارش شده است. در همین راستا ائمه(ع) اصحاب مورد اعتماد خود همانند يونسبن عبدالرحمن، ابان بن تغلب، ابوبصیر و زکریا بن آدم را برای پاسخگویی معرفی میکردند. در عصر کنونی به سبب گسترش علوم، پرسشهای فقهی، افزایش چشمگیری پیدا کرده است به گونهای که دستیابی به پاسخ آنها برای همه، ممکن نیست؛ از سویی دیگر وجود اصطلاحات و عبارات پیچیده فقهی در کتابهای مراجع عظام، بهرهمندی از آنها را برای طبقات مختلف جامعه، دشوار کرده است، به همین منظور گروه فقه پژوهشکده باقرالعلوم(ع) از سال ۱۳۸۸ به همت برخی از اساتید حوزه علمیه قم به منظور آسانسازی کتابهای فتوایی و فهم راحتتر مخاطبان مخصوصاً قشر جوان از مسائل شرعی تأسیس شد و با همت پژوهشگران و کارشناسان این گروه طی یک دهه فعالیت، بیشتر ابواب فقهی مبتلابه مکلفان به صورت روان و عاری از عبارات سنگین با نظر دوازده نفر از مراجع تقلید را برای استفاده عموم آماده کرده است. این کارگروه از ابتدای سال ۹۹ روند تازهای را شروع کرده که هدف از آن پاسخگویی به شبهات فقهی جوانان مؤمن انقلابی در حوزههای جدید است. همچنین گروه فقه به دنبال آمادهسازی فضای جامعه خصوصاً فضای حوزه علمیه برای ورود به مسائل جدید با صبغه سیاسی و انقلابی است. در همین راستا برای آشنایی بهتر مخاطبان گفتوگویی با حجتالاسلام محمد جوادیوالا، یکی از تدوینکنندگان کتاب دو جلدی «احکام روزه» انجام شده است که مشروح آن در ادامه ارائه میشود. در آغاز بهعنوان شروع گفتگو پس از معرفی خودتان درباره زندگی علمی و فرهنگی خود(یا گروه علمیتان) توضیح دهید.اینجانب محمد جوادیوالا، طلبه حوزه علمیه، مدرس سطح عالی حوزه علمیه قم و فارغالتحصیل کارشناسی ارشد مشاوره اسلامی، بیش از 10 سال است که به صورت تخصصی در زمینه احکام شرعی ابواب فقهی فعال هستم و در این زمینه کتابهایی به قلم من با همکاری برخی از پژوهشگران از جمله کتاب روزه، ثبوت هلال و زکات فطره به چاپ رسیده است. چرا این موضوع را برای پژوهش و نوشتن انتخاب کردید؟روزه از عبادات بسیار مهم در دین مبین اسلام و از ارکان اسلام قلمداد میشود و آثار مثبت فراوانی برای فرد و جامعه اسلامی دارد و از جهت دیگر منابع مفصل و درجه اول فتوایی، غالباً عربی بوده و برای عموم مردم و در برخی موارد حتی برای برخی مبلغان قابل فهم نیست و تعدد مراجع تقلید در عصر کنونی و اختلاف فتاوای آنها در برخی از مسائل، پیدا کردن نظر آن بزرگواران را برای مردم و حتی مبلغان سخت کرده است. از این رو کتاب «احکام روزه» از اولین بابهای فقهی بود که در پژوهشکده باقرالعلوم توسط کارشناسان آماده و چاپ شده تا مبلغان در سفرهای تبلیغی به ویژه در ماه رمضان که برای تبلیغ به اقصانقاط کشور اسلامی سفر میکنند راحتتر و با دقت بیشتری احکام روزه را برای مردم روزهدار بیان کنند. البته لازم به یادآوری است که علاوه بر احکام روزه، احکام ثبوت هلال و زکات فطره هم به صورت جدا و دستهبندی شده همراه کتاب روزه، چاپ و در اختیار مبلغان محترم قرار گرفته است. وجه تمایز و مزیتهای این کتاب با آثار مشابه آن چیست؟این کتاب و سایر کتابهای فقهی پژوهشکده باقرالعلوم دارای ویژگیهای زیر است: قالب کتاب به صورت پرسش و پاسخ است و این نوع قالب به گفته متخصصان بیان احکام، بهترین نوع بیان احکام بوده و باعث فهم بیشتر مخاطب میشود. تدوین درختواره فقهی برای همه بابهای فقهی که دسترسی مراجعهکننده به کتاب را برای پیدا کردن سؤال مورد نظر، آسانتر کرده و مراجعهکننده میتواند تمام مباحث مطرح شده را به صورت خلاصه در یک جا ببیند. سعی شده است تمامی مسائلی که محل ابتلاء مکلفان است آورده شود. برای همین سؤالات دربرگیرنده تمامی منابع فتوایی مراجع معظم تقلید و همچنین سایتهای آنان بوده و مسائل جدید هم که معمولاً در کتابهای فتوایی پیدا نمیشود را با استفتا از دفاتر و مراجعه به سایت رسمی مراجع معظم تقلید، آورده شده است. از این رو این کتاب از کاملترین کتابها در زمینه احکام شرعی روزه است. در پاسخ دادن به سؤالات، اولویت منابع فتوایی مراجع معظم تقلید رعایت شده است. به عنوان نمونه حضرت امام(ره) چهار منبع فتوایی دارند که عبارت است از تحریرالوسیله، رساله، حاشیه عروه و استفتائات. برای دستیابی به فتاوای حضرت امام(ره) ابتدا به تحریر که به گفته دفتر ایشان، اولویت اول مراجعه است، سپس به رساله و در مرحله بعد حاشیه عروه و در نهایت به استفتائات ایشان رجوع میشود. به خاطر اتقان کتاب، بعد از پاسخگویی دوستان، سؤالات و پاسخها مورد ارزیابی دقیق قرار میگیرد. ما در این مرحله به ارزیابی خودمان اکتفا نکردهایم و پاسخها توسط یکی از اساتید حوزه که به نظر مراجع عظام احاطه دارند مورد ارزیابی قرار میگیرد.
به نظر شما چه قشری از کتابهای شما مخصوصاً این اثر، بیشتر استقبال میکنند؟مخاطب اصلی این کتاب و همچنین سایر آثار فقهی پژوهشکده باقرالعلوم، در درجه اول مبلغان دینی و همچنین مراکز پاسخگویی به مسائل شرعی هستند و بعد از چاپ برخی از آثار ما، بازخورد خوبی از آن مراکز در این زمینه بهدست آمد اما در درجه دوم باتوجه به ویژگیهای این آثار، تمامی اقشار جامعه مخصوصاً جوانان با مراجعه به این کتاب میتوانند بخش وسیعی از پاسخ پرسشهای شرعی خود در موضوعات مختلف شرعی بهدست آورند. برای پیوند عمیقتر نسل جوان با معارف دینی چه کارهایی باید انجام شود؟با توجه به اینکه دین مبین اسلام مطابق با فطرت انسانها بوده و در صورتی که معارف دین به صورت صحیح به مردم مخصوصاً جوانان منتقل شود مورد پذیرش آنان واقع میشود، مهمترین وظیفه حوزههای دینی، انتقال صحیح معارف دینی به صورت جذاب و زیبا و با ابزارهای جدید و متناسب با ذائقه جوان امروزی به نسل جدید است. حضرت امام رضا(ع) در کلام زیبایی فرمودهاند: «إِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ کَلَامِنَا لَاتَّبَعُونَا»؛ (اگر زیباییهای کلام ما به مردم برسد مردم از ما تبعیت میکنند. البته باید توجه داشت که تخلق مبلغان دینی به اخلاق اسلامی در ارتباط مستقیم و چهره به چهره با نسل جوان، محبت و احترام به آنان و همچنین سادهزیستی مبلغین و چهرههای دینی که در ارتباط مستقیم با نسل جوان هستند نقش تعیینکنندهای در جذب آنان به معارف الهی دارد از این جهت است که امام صادق(ع) فرمودند: «کونوا دعاة الناس بغیر السنتکم»؛ (مردم را با عملتان و نه با زبانتان به نیکیها دعوت کنید).
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهمترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل میکند.
کتاب «مکتب امام راحل و شهید؛ جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی» به قلم حسین بغدادی و گروهی از پژوهشگران حوزه علمیه قم با هدف تبیین منسجم منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی و ارائه نقشه راه تحقق تمدن نوین اسلامی، در ۵۸۶ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.