X
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
در نخستین نشست از سلسلهنشستهای تخصصی «تبیین رابطه حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» که به همت گروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد، دکتر محمد محمدینیا به بررسی «رژیم حاکمیت در پلتفرمیشدن جامعه چین» پرداخت و ابعاد حقوقی و سیاسی حکمرانی در جامعه پلتفرمی چین را مورد بحث و بررسی قرار داد.
در ادامه سلسلهنشستهای «روایت کتاب» پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، نشست روایت و بررسی کتاب «تکوین حزبالله» روز دوشنبه ۶ مهرماه در کتابستان باران رضوی برگزار میشود.
حجتالاسلام والمسلمین دکتر عباسی، مدرس حوزه و دانشگاه و حجتالاسلام زینالعابدینی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، در یازدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با تأکید بر پیوند فقه، اخلاق و عرفان، بر ضرورت حضور تربیت عرفانی در عرصه اجتماعی و حکمرانی تأکید کردند.
نشست علمی «منطق راهبردی وحدت در قرآن؛ از همگرایی امت تا نفی بنیانهای تکفیر» به همت کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) و مؤسسه تخصصی سراج منیر برگزار میشود.
دهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «افزایش اضطراب و فرسودگی روانی در عرفانهای نوپدید در برابر عرفان حقیقی و توحیدی با نگاه حکمرانی تمدنی» با ارائه حجتالاسلام والمسلمین دکتر جعفریان، عضو گروه عرفان و مدیر گروه شیعهشناسی مجتمع حکمت و ادیان جامعهالمصطفی(ص)، برگزار شد.
نخستین نشست از سلسله نشستهای «روایت کتاب» با محوریت کتاب «پناه پدر» نوشته محمدجواد فلاح و با حضور نویسنده اثر برگزار شد. در این نشست، اهمیت رابطه پدر و دختر، آسیبهای ناشی از ضعف یا اختلال این رابطه و مهارتهایی که پدران برای تعامل با دختران در موقعیتهای مختلف به آن نیاز دارند، تشریح شد.
گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) نشست علمی «وحدت؛ راهکار مقابله با تکفیر و تحقق تمدن نوین اسلامی» را با حضور پژوهشگران و استادان حوزه و دانشگاه برگزار میکند.
نخستین شماره کتابمجله «آورد» با عنوان «موشک ایرانی» به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر به مدیرمسئولی و سردبیری امیر سعادتی منتشر و راهی بازار نشر شد.
در ادامه سلسلهنشستهای «روایت کتاب»، نشست معرفی و بررسی کتاب «پناه پدر؛ مهارتهای اخلاقی و عاطفی در رابطه پدر ـ دختری» با حضور نویسنده اثر برگزار میشود.
حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته وحدت با تبریک سالروز ولادت با سعادت حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی(ص) و حضرت امام جعفر صادق(ع)، برنامه بدخواهان و دشمنان اسلام را برجستهسازی اختلافات برای تضعیف امت اسلامی و تسلط بر آن خواندند و با اشاره به فرو افتادن نقابهای فریبنده از چهره جنایتکار آمریکا، اتحاد امت اسلامی و دفاع از یکدیگر در مقابل کفر و همافزایی در مسائل مختلف مادی و معنوی را ضروری برشمردند و خطاب به حکّام کشورهای اسلامی تأکید کردند: حاکمان جنایتکار امریکا و نظام جعلی صهیونی دشمنان قسم خورده اتحاد اسلامی و همه امت اسلام از جمله ملتهای غرب آسیا و شمال افریقا هستند، بنابراین دشمن واقعی خود را بشناسید و با نقشه آن مقابله کنید.
ایشان همچنین با اشاره به تحقق قابل قبول درسهای وحدتبخش مکتب اسلامی در ایران عزیز، مجدداً به آحاد ملت توصیه کردند به هیچوجه اجازه بروز هیچ اختلافی را در بین خود ندهند.
حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته دولت ضمن قدردانی از اقدامات شایسته دولت بویژه رئیسجمهور صادق و دلسوز که برغم همه محدودیتها و دسیسههای گوناگون دشمن آمریکایی-صهیونی و تشدید تحریمها و محاصرهها انجام شده است، بر لزوم تبیین و روایت «قدرت و قوت ایران» و برجسته سازی آن و پرهیز از هرگونه سخن «ناامید کننده وتضعیف کننده انگیزه های ملی وعمومی » و «دوگانه سازیهای موهوم» تاکید کردند: قاطعانه اعلام میکنم؛ ارتکاب هرآنچه به ضرر انسجام اجتماعی باشد،ممنوع است.
سلسله نشستهای تخصصی «تبیین نسبت حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» به همت کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، از نیمه دوم شهریورماه ۱۴۰۵ در قم و تهران برگزار میشود.
نهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «از گفتوگوی ادیان تا دیپلماسی معنوی؛ امکان بازسازی روابط جهان اسلام بر پایه عرفان و تصوف» با حضور حجتالاسلاموالمسلمین دکتر سیدمهدی علیزاده موسوی، استاد حوزه و دانشگاه، پژوهشگر حوزه کلام تطبیقی و نماینده مقام معظم رهبری در بنگلادش، برگزار شد.
اولاد، بزرگترین تعلقی است که انسان در دنیا دارد و اگر روزی بتوانی همچون حضرت ابراهیم (علیهالسلام) از تمام تعلقات دنیا و حتی فرزندت بگذری و از خود دنیاییات هجرت کنی، آن وقت است که ملاقات باخدا ممکن میشود!
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (علیهالسلام) به نقل از فارس، همه ما در جایگاه یک مسلمان بهخوبی میدانیم که حج از ارکان دین است و در اصطلاح شرع، سفری است به مکه مکرمه جهت زیارت خانه خدا در ماه ذی الحجه. حج، در لغت نیز به معنای قصد و آهنگ در جهت مقصود آمده اما اگر بخواهیم به زبانی ساده از این سفر معنوی با تمام اعمال و مناسکش حرف بزنیم، شاید «رسیدن به خدا و ملاقات با او» سادهترین مفهوم برای تعریف حج باشد. آرزویی که هر مسلمانی تمام عمر با عمل به واجبات و مستحبات، در جستوجوی آن است و حج، فرصت مغتنمی است برای تحقق این آرزوی دور و نزدیک؛ البته که کسب چنین معرفتی برای تمام حجاج مهیا نمیشود، مگر آنکه تمام مفاهیم و مناسک حج را بهدرستی درک کرده و غرق در آنها شود. به اعتقاد حجتالاسلام اسماعیل فلاحیان، کارشناس حج و پژوهشگر پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (علیهالسلام)؛ یکی از مهمترین فلسفههای حج، توجه به مفهوم حقیقی کوچ یا همان هجرت است که میتواند زمینه ملاقات باخدا را فراهم کند.
هجرتی که با همه هجرتها فرق دارد هجرت در اسلام از همان دوران پیامبر (صلی الله علیه و آله)، همواره بهعنوان اتفاقی مهم به شمار میرفته که درسها و دستاوردهای بزرگی در مسیر پیشرفت اسلام به همراه داشته است. درواقع روح هجرت بهقدری قابلاهمیت بوده که در رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) در حدیثی فرمودهاند: «ای مردم هجرت کنید و اسلام را محکم بگیرید، زیرا هجرت تا زمانی که جهاد برپاست، قطع نمیشود.» (کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال، همان). البته هجرت، مفهوم عمیقتر دیگری را هم در برمیگیرد که بعدی معنوی را شامل میشود. همانطور که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمودهاند: «مهاجر کسی است که از خطایا و گناهان هجرت کند.» (الاعلام الدین فی صفات المومنین)؛ درواقع با این تفاسیر است که فلسفه کوچ یا هجرت در هنگام حج بهخوبی مشخص میشود. در همین رابطه حجتالاسلام فلاحیان توضیح میدهد: «یکی از مطالب مهم دررابطهبا مناسک حج، مبحث کوچ است. ما در روایات و حتی آیات شریفه قرآن دیدهایم که از هجرت بسیار نامبرده و گفته میشود که انسان باید هجرت کند. هجرت دارای بعد ظاهری و مهمتر از آن، بعد باطنی است که انسان باید از خودش هجرت کند و سفر حج، شرایط این هجرت را مهیا میکند؛ حج، سفری است که امام باقر (علیهالسلام) در مورد آن فرموده: «برایآنکه انسان بداند حجش قبول شده و حج کاملی را انجام داده، باید در انتهای حج، در محضر امام قرار بگیرد و لقاء امام حاصل شود». درواقع باید بگوییم که این لقاء حاصل نمیشود، مگر اینکه انسان ریاضتها بکشد، بهاندازه کافی خودش را مهیا کند و بسیاری از مسائلی که انسان را به عالم مادی وصل میکند و مانع حرکت انسان میشود را از خود بزداید تا در نهایت ملاقات امام حاصل شود.»
حجتالاسلام فلاحیان ادامه میدهد: «لازم به توضیح است که ملاقات امام در اینجا بهظاهر لقاء الامام هست ولی در باطن همان آیه شریفه قرآن (فَمَنْ کانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً…آیه ۱۱۰ سوره کهف) است و این لقاء امام، رسیدن به خداست؛ یعنی اینکه انسان با تبعیت از امام، در جایگاه یک انسان کامل و تراز قرار میگیرد و یک انسان کامل، کسی است که هیچ وابستگی و هیچ تعلقی به عالم دنیا ندارد.»
ملاقات باخدا به شرطها و شرطها وقتی از هجرتی باطنی و عدم وابستگی به تمام تعلقات دنیا آن هم در واقعهای چون حج صحبت میان میآید، بیش از هر چیز واقعه قربان و روایت حضرت ابراهیم و اسماعیل (علیهالسلام) در ذهنها تداعی میشود. یعنی تسلیم محض و دلبریدن از فرزند که بیشک بزرگترین وابستگی هر انسانی در دنیا به شمار میرود. حجتالاسلام فلاحیان در تکمیل این توضیحات میگوید: «دقیقاً مفهوم عدم وابستگی به تمام تعلقات دنیا، در آن مناسکی که حضرت ابراهیم (علیهالسلام) قرار داشت، به زیبایی مشاهده میشود. اولاد، بزرگترین تعلقی است که انسان در دنیا دارد و برای اینکه این تعلق هم از بین برود، امر میشود به اینکه باید او را ذبح کنی و حضرت ابراهیم اطاعت میکند تا تمام تعلقات خودش به این دنیای فانی را از بین ببرد و برسد به آن جایی که فقط خدا را عبادت و ملاقات کند و انسان تا زمانی که این دنیا را از خودش جدا نکند به آن مقام نخواهد رسید. یکی از برکات فلسفه حج، همین چیزی است که گفتیم و اگر انسان به این مسئله توجه داشته باشد، بهواسطه حج میتواند دوری و دلکندن از دنیا و تعلقات دنیا را تمرین کرده و این سفر، سفری شود برای رسیدن به خداوند تبارکوتعالی.»
جایی که منیتها رنگ میبازند گرچه هریک از مناسک حج، فلسفه خاص خود را دارد اما در واقع هریک از این مناسک با اصل هجرت (هجرت از خود) همخوانی دارد و میتواند مقدمهای باشد برای تحولی بزرگ در وجود تمام کسانی که سفر حج را تجربه میکنند. چه بسا که این تحولات و تغییرات پس از بازگشت از حج در شماری از انسانها نمایان میشود و در شماری نیز اثر چندانی ندارد و حج صرفاً بهعنوان عبادتی واجب برای ادای دین پشت سر گذاشته میشود. کارشناس حج با تأکید بر اینکه دلکندن از تعلقات دنیا در تمامی حج و اعمال آن، ظهور و بروز دارد و میتواند انسانساز باشد، توضیح میدهد: «از لحظهای که انسان در مسجد شجره در یکی از میقاتها، تمام لباسهای خودش را در میآورد و اکتفا میکند به دو حوله و دو پارچه که میشود گفت هیچ بوی دنیایی درش نیست، میتوان دوری از تعلقات و منیتها را لمس کرد. جایی که همه انسانها فقط باید این دو لباس را بپوشند و دیگر، گدا و پادشاه و دارا و ندار، همه یکرنگ شده و با هم فرقی ندارند و این نشان از عظمتی است که در سفر حج وجود دارد و انسان باید منیتهای خود و اینکه من که هستم، چه بودم چه جایگاهی داشتم را از خودش دور کند، پس این سفر، شروع خوبی است برای انسان شدن ما، یعنی انسانی که کامل و تراز است.»
#حج #هجرت #اعمال_حج #فلسفه_حج
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهمترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل میکند.
کتاب «مکتب امام راحل و شهید؛ جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی» به قلم حسین بغدادی و گروهی از پژوهشگران حوزه علمیه قم با هدف تبیین منسجم منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی و ارائه نقشه راه تحقق تمدن نوین اسلامی، در ۵۸۶ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.