X
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
در روزگاری که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی و اقتصادی، تمرکز خود را بر شکافهای درونی جامعه ایران قرار داده است، هر اختلاف —اگر موجّه و برخاسته از دغدغههای انقلابی باشد— میتواند به ابزاری در خدمت پروژه فرسایش انسجام ملی تبدیل شود. پیام اخیر رهبر انقلاب با برجستهسازی مفهوم «جانفدایی»، تلاشی است برای بازتعریف مرز میان «اختلافِ سازنده» و «تنازعِ ویرانگر»؛ مرزی که عبور از آن، زمین بازی را ناخواسته به سود دشمن تغییر میدهد.
در نخستین نشست از سلسلهنشستهای تخصصی «تبیین رابطه حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» که به همت گروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد، دکتر محمد محمدینیا به بررسی «رژیم حاکمیت در پلتفرمیشدن جامعه چین» پرداخت و ابعاد حقوقی و سیاسی حکمرانی در جامعه پلتفرمی چین را مورد بحث و بررسی قرار داد.
در ادامه سلسلهنشستهای «روایت کتاب» پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، نشست روایت و بررسی کتاب «تکوین حزبالله» روز دوشنبه ۶ مهرماه در کتابستان باران رضوی برگزار میشود.
حجتالاسلام والمسلمین دکتر عباسی، مدرس حوزه و دانشگاه و حجتالاسلام زینالعابدینی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، در یازدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با تأکید بر پیوند فقه، اخلاق و عرفان، بر ضرورت حضور تربیت عرفانی در عرصه اجتماعی و حکمرانی تأکید کردند.
نشست علمی «منطق راهبردی وحدت در قرآن؛ از همگرایی امت تا نفی بنیانهای تکفیر» به همت کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) و مؤسسه تخصصی سراج منیر برگزار میشود.
دهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «افزایش اضطراب و فرسودگی روانی در عرفانهای نوپدید در برابر عرفان حقیقی و توحیدی با نگاه حکمرانی تمدنی» با ارائه حجتالاسلام والمسلمین دکتر جعفریان، عضو گروه عرفان و مدیر گروه شیعهشناسی مجتمع حکمت و ادیان جامعهالمصطفی(ص)، برگزار شد.
نخستین نشست از سلسله نشستهای «روایت کتاب» با محوریت کتاب «پناه پدر» نوشته محمدجواد فلاح و با حضور نویسنده اثر برگزار شد. در این نشست، اهمیت رابطه پدر و دختر، آسیبهای ناشی از ضعف یا اختلال این رابطه و مهارتهایی که پدران برای تعامل با دختران در موقعیتهای مختلف به آن نیاز دارند، تشریح شد.
گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) نشست علمی «وحدت؛ راهکار مقابله با تکفیر و تحقق تمدن نوین اسلامی» را با حضور پژوهشگران و استادان حوزه و دانشگاه برگزار میکند.
نخستین شماره کتابمجله «آورد» با عنوان «موشک ایرانی» به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر به مدیرمسئولی و سردبیری امیر سعادتی منتشر و راهی بازار نشر شد.
در ادامه سلسلهنشستهای «روایت کتاب»، نشست معرفی و بررسی کتاب «پناه پدر؛ مهارتهای اخلاقی و عاطفی در رابطه پدر ـ دختری» با حضور نویسنده اثر برگزار میشود.
حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته وحدت با تبریک سالروز ولادت با سعادت حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی(ص) و حضرت امام جعفر صادق(ع)، برنامه بدخواهان و دشمنان اسلام را برجستهسازی اختلافات برای تضعیف امت اسلامی و تسلط بر آن خواندند و با اشاره به فرو افتادن نقابهای فریبنده از چهره جنایتکار آمریکا، اتحاد امت اسلامی و دفاع از یکدیگر در مقابل کفر و همافزایی در مسائل مختلف مادی و معنوی را ضروری برشمردند و خطاب به حکّام کشورهای اسلامی تأکید کردند: حاکمان جنایتکار امریکا و نظام جعلی صهیونی دشمنان قسم خورده اتحاد اسلامی و همه امت اسلام از جمله ملتهای غرب آسیا و شمال افریقا هستند، بنابراین دشمن واقعی خود را بشناسید و با نقشه آن مقابله کنید.
ایشان همچنین با اشاره به تحقق قابل قبول درسهای وحدتبخش مکتب اسلامی در ایران عزیز، مجدداً به آحاد ملت توصیه کردند به هیچوجه اجازه بروز هیچ اختلافی را در بین خود ندهند.
حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته دولت ضمن قدردانی از اقدامات شایسته دولت بویژه رئیسجمهور صادق و دلسوز که برغم همه محدودیتها و دسیسههای گوناگون دشمن آمریکایی-صهیونی و تشدید تحریمها و محاصرهها انجام شده است، بر لزوم تبیین و روایت «قدرت و قوت ایران» و برجسته سازی آن و پرهیز از هرگونه سخن «ناامید کننده وتضعیف کننده انگیزه های ملی وعمومی » و «دوگانه سازیهای موهوم» تاکید کردند: قاطعانه اعلام میکنم؛ ارتکاب هرآنچه به ضرر انسجام اجتماعی باشد،ممنوع است.
سلسله نشستهای تخصصی «تبیین نسبت حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» به همت کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، از نیمه دوم شهریورماه ۱۴۰۵ در قم و تهران برگزار میشود.
نهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «از گفتوگوی ادیان تا دیپلماسی معنوی؛ امکان بازسازی روابط جهان اسلام بر پایه عرفان و تصوف» با حضور حجتالاسلاموالمسلمین دکتر سیدمهدی علیزاده موسوی، استاد حوزه و دانشگاه، پژوهشگر حوزه کلام تطبیقی و نماینده مقام معظم رهبری در بنگلادش، برگزار شد.
«معرفی گروه اخلاق و عرفان»
معنويت را بايد نياز فطري بشر شمرد، همان ميثاق بلندي كه با قلم آفرينش بر سينة اشرف مخلوقات نوشته شده است. تاريخ نيز گواه ميل بيبرگشت بشريت به سوي باطن اين عالم بزرگ است. غريزة عرفاني بشر سرماية اصلي شكوفايي او و عامل محوري بيآراميها، سختپسنديها و حقيقتجوييهاي اوست.اديان الهي با پيامهاي بلند معنوي شناخته ميشوند. در نظر ما پيامبران قديسان عالمند و خبر از باطنيترين و روحانيترين عوالم هستي دارند. و همه در اين سخن مشتركند كه بياييد و همانطور كه خدا ميخواهد با او آشنا شويد و او را بهتر بشناسيد، با او انس بگیرید و درمان تمام بیقراریها و دردهای بشری خویش را از علاقۀ به او بخواهید. بيترديد اسلام نيز پيام معنوي عميقي دارد. دعوت آن اصيلترين نمونة دعوتهاي معنوي در جهان معاصر به شمار ميرود و حياط طيّبه و دارالسلامي كه به سوي آن ميخواند، بهشتي است كه در آن توحيد با احتشام تمام و قلمروي مطلق، به مدد سلسلة مشعشع ولايت، عقل را سيراب، دل را سرمست و گسترة زندگي را برخوردار از هويتي واحد و انسجام و تعادلي مثال زدني ميكند. عرفان اسلامي كانون معنويت متعالي آن و باطن شريعت شمرده ميشود. نگرشها و گرايشهاي پاك عرفاني در برابر شريعت مُعجز محمدي شگفتزده و مشعوف است. تجلي با شكوه معنويت ناب در «شريعت اسلامي» با جامعيت، كمال و نفوذي حيرتانگيز، كاملاً با منطق نيرومند عرفان اسلامي كه طاغوت و انداد الهي را در هر چهره و جايگاهي در سراسر مملكت الهي اعم از جانها و جوامع بشري منفور شمرده، نفي ميكند و رويكردي ظلمستيز، جامعهگرا و تمدنساز دارد؛ پذيرفتني، خواستني و عطية بزرگ الهي شمرده ميشود. در دامن اسلام معنويت ديني با معرفت متعالي ديني عاليترين و نهاييترين صيقل خود را خورده است و فرد اصيل و نابي پديد آورده است كه حضور حداكثري عرفان در تمام صحنههاي حيات بشر را تضمين ميكند. آنچه حاصل آمده عرفاني پيدا، پويا و جاودانه است كه ناظر به همة ابعاد نيازهاي انساني است، واقعيتپذير است، تحولزاست، و براي هر گرايش متعالي پاك سخني درخور و حياتبخش دارد.در گلستان انديشه و زندگي اسلامي، كتاب خدا، وجود مبارك نبيخاتم، سلسلة فخيم اصفياي محمدي و حضور نوراني امام زمان عجاللهتعالیفرجهالشریف سرماية عظيم و پشتوانههاي ابدي عرفان شمرده ميشود.ميل عرفاني هميشه و همهجا فرهنگساز بوده است و عرفانِ ادب آموخته و فرهيختة اسلامي از قدرت فرهنگسازي و جريانآفريني بالا و بيهمتايي برخوردار است. بعثت يا رستاخيز بزرگ انساني ـ اجتماعي نيز در واقع همان نهضت معنوي نبوي است كه به تجلي اعظم الهي پديد آمد و سرچشمه و طليعة تحولي در جهان بشري گشت. امامت نيز در چهرههاي علوي، حسني، حسيني، ... و مهدوي نزد شيعه و غير شيعه هميشه با پيامهاي عميق و گرايشات قطعي معنوي شناخته شده است. از طرفي نيز اين نكته سخت عزيز و فرصتي گرانبهاست كه ولايت؛ يعني سرماية بزرگ شيعي، هميشه مورد تأكيد اصلي نگرشهاي متنوع عرفاني بوده است؛ بلكه عرفان بيولايت بيمعنا شمرده شده است.آيا اگر امروز رسول اين امت يا وصي او در ميان ما ظاهر بود بر چهره و زبان معنوي دين اصرار نميكرد؛ «زباني» كه با آن ياراي سخن گفتن با هر انساني در هر نقطة جغرافياي فرهنگي بشر حاصل ميآيد و «چهرهاي» كه اكنون مؤثرترين سپر ما در مقابله با فرهنگ تمامتخواه و مهاجمي است كه مسلح به سلاح فساد، مجهز به دستگاههاي تحقيقاتي نيرومند و مزين به جلوههاي تمدني جذاب و دلانگيز است؟شايد معضل عظيمتر و مؤثرتر جامعة امروز و فرداي ما عرفانهاي بديلِ بيمايه بلكه انحرافياي باشد كه جوانان را به خود مشغول ميكند و با چهرة موجه خود به تدريج از دايرة شريعت بيرون ميبرد. اگر توجه كنيم كه انقلاب عزيز اسلامي ايران هويت اصلي، دعوت نهايي و كانون قدرتش معنويت مترقي و ذوق زيباي محمدي است و ذائقة فرزندان خود را سالها با اين عطش آشنا كرده است قطعاً حفظ اين انقلاب و مقابله با پاسخهاي بدلي را بدون اشباع جامعه با فكر و فرهنگ غني عرفاني ممكن نخواهيم ديد.ما در همة لايهها و مراحل تمدنسازي اسلامي، مطلوبمان معنويتي است كه برخاسته از منابع اصيل اسلامي باشد و در اين ميان عالمان، فرهنگسازان و حاكمان هريك مسؤوليتي خاص خود دارند. فهم عرفاني اصيل، نوسازي معنوي و مديريت معنويتگرا سه ضلع مثلث مبارك تمدنسازي عرفاني است كه حتيالامكان هيچيك نبايد مغفول بيفتد يا غافل از ديگري و ناهماهنگ با آن به پيش براند.ما در عين حال نبايد از سرماية گرانسنگ سنت عرفاني فرهنگ اسلامي غافل شويم. بايد ظرفيتهاي اين تودة غني و پرسخن معرفتي براي رسيدن به مقصود بلندمان شناخته شود و تلاشهاي هزاران عالم رباني در طول تاريخ عرفان اسلامي به شايستگي ارج نهاده شود. اين مقاصد بلند در صورت سامانمندي، نيرومندي و گستردگي پژوهشهاي عرفاني شدني خواهد بود و اين همه نيز نيازمند كارهاي گروهي و استفاده از تواناييها و امكانات پژوهشي سازماني است.سند حاضر به مدد مطالعۀ دغدغههای برجستگان عرصههای فکر و فرهنگ عرفانی و رايزني با تعدادي از ایشان و صرف دقتهايی چند پديد آمده است تا مقدمة تأسيس گروهي پژوهشي براي پيگيري مقاصد دلسوزان علم و دين اين جامعه گردد. اميد كه هرآنچه گفته آمده به درستي جامة تحقق و عمل بپوشد و سهم و وظيفة ما از رسالت بزرگمان به خوبي استيفا شود.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحبامتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیهالسلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهمترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل میکند.
کتاب «مکتب امام راحل و شهید؛ جهانبینی، ایدئولوژی، استراتژی» به قلم حسین بغدادی و گروهی از پژوهشگران حوزه علمیه قم با هدف تبیین منسجم منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی و ارائه نقشه راه تحقق تمدن نوین اسلامی، در ۵۸۶ صفحه توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر و روانه بازار نشر شد.