X
حضور دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مراسم روز ملی عربستان در تهران، بهانهای شده است تا حجتالاسلام احمد کوثری، مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در یادداشتی، نسبت میان دیپلماسی، تقریب مذاهب و ملاحظات راهبردی جمهوری اسلامی را بررسی کند. نویسنده با اشاره به جایگاه مجمع تقریب و شرایط پرتنش منطقه، این پرسش را مطرح میکند که مرز میان تعامل دیپلماتیک و فاصله گرفتن از مبانی و اهداف تقریب کجاست.
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزشهای دینی میپردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید میکند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبلالله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزشهای دینی یا حق نقد و مطالبهگری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایشهای تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کمهزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخگویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونهگیری، عدم پاسخگویی و تفاوت گروههای حاضر و غایب در نمونه میتواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئلهای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد میکند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفتوگوی مستقیم با علمای اهلسنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصتهای جریانهای اسلامی، بر ضرورت عبور از همایشهای تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیبالله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمانهای اسلام، ایران و مقاومت روایت میکند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید بهعنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردمداری، سرمایهای ماندگار آفرید که بازتاب آن را میتوان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملتهای منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدانهای اجتماعی و سیاسی میپردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حقگو، شجاعت علمی و اخلاقی را بهمثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی میکند که در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار میسازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهنها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جانفدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهمترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه میدهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
حجتالاسلام دکتر مسعود آذربایجانی در سومین نشست از مرحله سوم سلسلهنشستهای علمی «رابطه پدر ـ پسری در آینه علم و دین»، با موضوع بررسی آموزههای نهجالبلاغه درباره وظایف پدر و پسر، به تبیین عوامل فاصله میان نسلها، ویژگیهای نسل جدید و راهکارهای تقویت ارتباط پدر و پسر پرداخت.
شانزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «هندسه تمدنی دعا و نیایش؛ معماری معنوی حکمرانی در امتداد اجتماعی عرفان» و با ارائه دکتر محمدرضا فریدونی، عرفانپژوه و عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلیسینا همدان و دبیری حجتالاسلام محمدحسین علیجانزاده روشن برگزار شد.
دومین جلسه از سلسلهنشستهای مرحله سوم «پدر_پسری» با موضوع «پدران و روابط دوستی پسران» با ارائه حجتالاسلام دکتر علی فاطمیپور و به همت کارگروه مطالعات خانواده پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم برگزار شد. این نشست با تمرکز بر شناخت روابط دوستی پسران، بررسی انگیزهها و انتظارات آنان از رفاقت و تبیین نقش تربیتی پدران، به ارائه راهکارهایی برای هدایت روابط دوستانه و پیشگیری از آسیبهای احتمالی آن پرداخت.
نشست تخصصی «از هویتگرایی دینی تا دینزدایی در جمهوری آذربایجان؛ با نگاهی به مسئله حجاب» با حضور و ارائه کارشناسانی از ایران و منطقه، در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد.
سعید احمدی، نویسنده کتاب «ایلسو»، در یادداشتی درباره این اثر، از زندگی عشایری، حضور مبلغان دینی در میان اقوام و عشایر ایران و اهمیت حفظ هویت فرهنگی سخن گفته است؛ کتابی که با تکیه بر خاطرات عالمان و مبلغان دینی، دریچهای به جهان زندگی عشایری میگشاید.
دومین جلسه از مرحله سوم سلسلهنشستهای علمی «رابطه پدر و پسری در آینه علم و دین» با موضوع «پدران و روابط دوستی پسران» پنجشنبه ۱۴ آبانماه ۱۴۰۵ برگزار میشود.
نخستین جلسه از مرحله سوم سلسلهنشستهای «پدر_پسری» با موضوع «بررسی الگوهای پدر پسری در قرآن کریم» با ارائه حجتالاسلام استاد حمید ملکی و به همت کارگروه مطالعات خانواده پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم برگزار شد.
نشست تخصصی «از هویتگرایی دینی تا دینزدایی در جمهوری آذربایجان؛ با نگاهی به مسئله حجاب» با حضور و ارائه کارشناسانی از ایران و منطقه، در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) برگزار میشود.
دومین نشست از سلسله نشستهای «تبیین نسبت حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» با موضوع «حکمرانی فضای مجازی در چین؛ ساختار نهادی، تجربه قانونگذاری و درسهایی برای ایران» با ارائه دکتر ابوالقاسم رجبی، پژوهشگر حوزه سیاستگذاری فناوری اطلاعات و ارتباطات برگزار شد.
رهبر انقلاب، «آمادگی رزمی هوشمندانه برای مقابلۀ پرقدرت با دشمنان» را از الزامات «بازدارندگی حداکثری» دانستند و مقرّر کردند هر سطح و نوعی از تهدید باید با پاسخ فوری و اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی روبهرو شود.
پنجمین نشست از سلسله نشستهای تخصصی «تبیین نسبت حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» با موضوع «انفال و سکوی حکمرانی مردمی» شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ در پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار میشود.
حجتالاسلام والمسلمین علی تولایی، پژوهشگر و استاد عالی حوزه علمیه مشهد، در پانزدهمین نشست پیشهمایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی»، با موضوع «عرفانِ سیاسی در ترازوی تاریخ؛ بازخوانی نسبت سیاست و سلوک از مدرسه نجف تا گام دوم انقلاب اسلامی»، بر ناسازگار نبودن عرفان حقیقی با فعالیتهای اجتماعی و سیاسی تأکید کرد.
سه شماره از فصلنامه «نامه جمهور» با محوریت اعتراض، زمینههای اجتماعی و زیستمحیطی آن، مسئله نابرابری و مطالبات کارگری، در نسخه الکترونیکی منتشر شده و از طریق سکوهای کتاب الکترونیکی در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است.
کتاب «تقاطع خیابان روزولت؛ تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد، رایزن اقتصادی ایالات متحده در ایران» نوشته سید حسین خاتمی سبزواری و حسین باقری، از سوی انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از مصاحبههای تاریخ شفاهی ویلیام لهفلد را در بر میگیرد و به ثبت تجربهها و مشاهدات او از فعالیتهای اقتصادی و دیپلماتیک آمریکا در ایران دوره پهلوی دوم میپردازد.
کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، چهارمین نشست تخصصی خود را با موضوع «جایگاه قانون در ساختار نهادی حکمرانی فضای سایبری چین» برگزار میکند.
مراسم رونمایی از کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» با حضور جمعی از نویسندگان و پژوهشگران حوزوی در سالن جلسات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) قم برگزار شد.
ه گزارش مدیریت ارتباطات و روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی، نشست "دولت تاویل گر رویای اجتماعی" با ارائه آقای دکتر محمد حسین طاهری در تاریخ یکشنبه 14شهریور 1400 در سالن جلسات پژوهشکده باقرالعلوم بر گزار گردید. در این نشست آقای دکتر محمد حسین طاهری مباحث خود را در دو بخش، "چیستی رؤیای اجتماعی ایرانیان" و "نحوه تحقق آن توسط دولت مطلوب"، مورد بررسی قرار دادند.
به همت پژوهشکده باقرالعلوم نشست "دولت تاویل گر رویای اجتماعی" برگزار شد به گزارش مدیریت ارتباطات و روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی، نشست "دولت تاویل گر رویای اجتماعی" با ارائه آقای دکتر محمد حسین طاهری در تاریخ یکشنبه 14شهریور 1400 در سالن جلسات پژوهشکده باقرالعلوم بر گزار گردید. در این نشست آقای دکتر محمد حسین طاهری مباحث خود را در دو بخش، "چیستی رؤیای اجتماعی ایرانیان" و "نحوه تحقق آن توسط دولت مطلوب"، مورد بررسی قرار دادند. برای بحث از رؤیای اجتماعی میتوان از سه گرایش مطالعاتی نام برد، یک منظر علوم اجتماعی است که می توان رویای اجتماعی را مد نظر و مطالعه قرار داد، منظر دیگر با رویکرد آینده پژوهشی است که بحث رویا در این زمینه مطالعاتی الان شاید بیشتر شناخته می شود که نوعی آینده نگاری هم در پی دارد. و زمینه مطالعاتی سوم از منظر علوم سیاسی است که در سه ساحت: فلسفه سیاسی ، نظریه سیاسی و حکمرانی می توان با رویای اجتماعی مواجهه داشت. وی افزود آنچه مد نظر ماست بحث از منظر فلسفه و نظریه سیاسی است که در آن جایگاه دولت در تحقق رویای اجتماعی را مورد کنکاش علمی قرار می دهیم. دانش سیاسی که صبغه دانش هنجاری دارد در باره ترسیم و تحقق یک زندگی خوب بحث می کند و نظریه های سیاسی به عنوان بازوی عملیاتی و معادلاتی برای فلسفه سیاسی عمل می کنند و آن باید و نباید را به سمت پیاده سازی و تحقق عینی سوق می دهند، لذا از رویای اجتماعی اینجا می توان بحث نمود. در منطق درونی اندیشه های سیاسی هم معمولا از سه مرحله: وضع موجود، وضع مطلوب و شرایط انتقال از وضع موجود به وضع مطلوب بحث میشود. در اینجا هم وضع مطلوبی که اندیشمندان ترسیم می نمایند برخواسته از مطالعه و رجوع به عالم خیال و ساحت مثالی جامعه و پرداختن به این مساله است که چگونه میتوان از نابسندگیهای زندگی در وضع موجود عبور کرد و برای این عبور نیاز به تصویری است که لاجرم برخواسته از ذخیره و انباشت فرهنگی جامعه خواهد بود. وی خاطر نشان کرد راوی این رویا متفکران و رهبران اجتماعی هستند که این رویا را تبدیل به بسیج سیاسی می نمایند و به عالم تحقق و تعین نزدیک می کنند. در واقع رویای اجتماعی مولود قرار گرفتن یک جامعه در یک مجموع از بن بست هاست. در بن بستها است که سراغ رویا می رویم و وضعیت نامطلوب است که ما را دعوت به رویا می کند. رویای اجتماعی فرزند اعتراضهای بنیادین و فراگیری است که ساحت خیالی و مثال را آبستن یک رویا میکند. زاده حضور در شرایط آستانگی است. از یک طرف مایوس هستیم و از سوی دیگر چشم انتظار و امیدوار به یک روشنایی رو به فردا. تعبیری که حضرت آیت الله خامنه ای در تحلیل آیه 110 سوره یوسف دارند این است که در زمان یأس رسل هست که نصرت الهی نازل می شود و نزول نصرت باعث جهش می شود. از یک سو یک یأس فراگیر وجود دارد و از یک سو هم رهبران از یک امید قابل تحقق حرف می زنند و ایمان دارند. اینجاست که میتوانیم از یک رویا صحبت کنیم. در علم سیاست دو نوع رویا داریم یک رویای اتوپیک هست و یک رؤیا که تبدیل به چشم انداز شده است. در رؤیای اتوپیک دنبال تحقق نیستید و میدانند که محقق شدنی هم نیست مانند آنچه در اندیشه فارابی و افلاطون هست، که بیشتر جنس عالم مثالی دارد و شما تنها به آن تقرب می جویید و تحققش دست شما نیست. اما در ادبیات حکمرانی رؤیا از جنس چشم اندازاست که آن را می توان تبدیل به پروژه نمود. و برای رسیدن به آن برنامه ریزی عملیاتی کرد. هر دو نوع رؤیا در رؤیای ایرانی وجود دارد. رؤیایی که در عصر ظهور محقق میشود و ما به آن تقرب می جوییم. و رؤیایی که با عنوان تمدن نوین اسلامی رؤیای تحقق پذیر ایرانیان می تواند باشد. دکتر طاهری تصریح کرد جامعه نمونه اسلامی که محقق شده رؤیای اجتماعی مورد مطالبه است مگر بشرط تحقق دولت اسلامی شدنی نیست. در گرو تعیّن دولت مطلوب میتوان انتظار ساخت جامعه نمونه را داشت. بنا براین رؤیای اجتماعی بنابر ادبیات فلسفهی اسلامی، متعلق به خیال جمعی یک جامعه است و در عالم مثالی جامعه و ساحت قلبی آن سامان پیدا میکند. تحقق این رؤیا، یعنی حضور پدیدهی خیالی در عالم حس، فرآیندی است که میتوانیم آن را تاؤیل رؤیا بنامیم و نهادی را در جامعه پیجویی کنیم که نقش او، تاؤیل رؤیای جامعه باشد. این نهاد محقق کننده رؤیا دولت مطلوب است. دولتی که نوع جدیدی از مناسبات را رقم میزند که فراتر از الگوهای موجود و بر محوریت بسط اراده عمومی و زمینه ساز توسعه اختیار انسانها بنا نهاده شده است که با عنوان دولت اختیار شناخته میشود.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
کتاب «ایلسو؛ روایت تبلیغ عشایری» نوشته سعید احمدی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر مجموعهای از روایتها و خاطرات مرتبط با تبلیغ دینی در میان عشایر است که در کنار بازگویی تجربههای مبلغان در مناطق دوردست، به زندگی عشایری، فرهنگ بومی و جایگاه این مردمان در حفظ هویت و میراث فرهنگی ایران میپردازد.
کتاب «نظریه مقاومت؛ گفتمان عقلانیت در برابر اباحهگری» نوشته سید یحیی حسینی، از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با تبیین مبانی نظریه مقاومت و مقایسه آن با نظریه لیبرالدموکراسی، به بررسی تفاوتهای این دو گفتمان در موضوعاتی همچون آزادی، عقلانیت، جایگاه انسان، نسبت فرد و جامعه، توحید و حکمرانی میپردازد.
کتاب «هدیه شروع؛ تجربهنگاری مؤسسه خیریه بنیان ازدواج قزوین» نوشته خدیجه خدابنده، توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد. این اثر با بررسی تجربه شکلگیری، تداوم و پیشرفت یک مؤسسه خیریه فعال در حوزه ازدواج، به دنبال شناسایی سازوکارهای مؤثر در فعالیت تشکلهای مردمنهاد و ارائه الگویی برای ارتقای عملکرد این مجموعهها در زمینه تسهیل ازدواج و تحکیم بنیان خانواده است.