X
حضور دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مراسم روز ملی عربستان در تهران، بهانه‌ای شده است تا حجت‌الاسلام احمد کوثری، مدیرگروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در یادداشتی، نسبت میان دیپلماسی، تقریب مذاهب و ملاحظات راهبردی جمهوری اسلامی را بررسی کند. نویسنده با اشاره به جایگاه مجمع تقریب و شرایط پرتنش منطقه، این پرسش را مطرح می‌کند که مرز میان تعامل دیپلماتیک و فاصله گرفتن از مبانی و اهداف تقریب کجاست.
در این یادداشت، محمدجواد فلاح با طرح این پرسش که «وحدت حول چه چیزی و با چه معیاری؟» به بررسی مفهوم وحدت و نسبت آن با حقیقت و ارزش‌های دینی می‌پردازد. نویسنده با استناد به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، تأکید می‌کند که وحدت حقیقی باید بر محور «حبل‌الله» شکل بگیرد و نباید به بهانه حفظ انسجام، ارزش‌های دینی یا حق نقد و مطالبه‌گری نادیده گرفته شود.
گسترش تلفن همراه و اینترنت، پیمایش‌های تلفنی و آنلاین را به ابزاری سریع و کم‌هزینه برای شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل کرده است؛ اما سهولت دسترسی به پاسخ‌گویان، لزوماً به معنای دستیابی به تصویری دقیق و نماینده از جامعه نیست. ضعف در چارچوب نمونه‌گیری، عدم پاسخ‌گویی و تفاوت گروه‌های حاضر و غایب در نمونه می‌تواند نتایج پیمایش را با سوگیری مواجه کند؛ مسئله‌ای که در موضوعات حساس فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
احمد کوثری مدیر کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) در این یادداشت با بررسی عملکرد بخش علمی مجمع تقریب مذاهب اسلامی در چهلمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی، از فاصله گرفتن «تقریب» از مسائل واقعی و راهبردی جهان اسلام انتقاد می‌کند. نویسنده با اشاره به ضعف در حضور و گفت‌وگوی مستقیم با علمای اهل‌سنت، فقدان گفتمان روشن درباره وحدت و سردرگمی در تشخیص تهدیدها و فرصت‌های جریان‌های اسلامی، بر ضرورت عبور از همایش‌های تشریفاتی و حرکت به سوی تقریبِ راهبردی، اجتماعی و عملیاتی تأکید دارد.
یادداشت | حبیب‌الله اسداللهی
یادداشت | محمد باغچقی پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
یادداشت | محمد باغچقی عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام) قم
یادداشت | احمد کوثری
این یادداشت، با نگاهی به آیین باشکوه وداع با «امام شهید»، این رخداد را فراتر از یک مراسم تشییع و نمادی از پیوند عمیق ملت با آرمان‌های اسلام، ایران و مقاومت روایت می‌کند. نویسنده با تبیین شخصیت امام شهید به‌عنوان معمار بیداری امت اسلامی، تأکید دارد که مجاهدت، استقامت و مردم‌داری، سرمایه‌ای ماندگار آفرید که بازتاب آن را می‌توان در حضور پرشور ملت ایران، همراهی ملت‌های منطقه و ادای احترام جهانی به این شخصیت تاریخی مشاهده کرد.
یادداشت | احمد کوثری مدیر گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)
یادداشت | مهدی افراز
در این یادداشت، نویسنده با تمرکز بر نسبت «شجاعت روشنفکری» و مواجهه اندیشمندان با شرایط بحرانی، به بازخوانی نقش اهل فکر در میدان‌های اجتماعی و سیاسی می‌پردازد. او با تفکیک میان روشنفکران منفعل و روشنفکران صریح و حق‌گو، شجاعت علمی و اخلاقی را به‌مثابه امری درونی و برخاسته از عقل و وجدان معرفی می‌کند که در بزنگاه‌های تاریخی خود را آشکار می‌سازد.
در میانه جنگ ترکیبی دشمن که میدان اصلی آن از مرزها به ذهن‌ها و روابط اجتماعی منتقل شده است، پیام اخیر رهبر انقلاب با تأکید بر «جان‌فدایی» و پرهیز از تبدیل اختلاف به تنازع، نقشه راهی راهبردی برای صیانت از مهم‌ترین سرمایه کشور، یعنی انسجام اجتماعی و نخبگانی، ارائه می‌دهد.
یادداشت | سیدعلی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه
کتاب «برای تغییر جهان؛ نظریه ایرانی مقاومت» نوشته سیدجواد طاهایی، با تمرکز بر ابعاد فلسفی، تاریخی و اجتماعی مفهوم مقاومت و نسبت آن با تاریخ و اندیشه ایرانی، به‌تازگی توسط انتشارات پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) منتشر شد.
در نشست بررسی کتاب «تکوین حزب‌الله» سخنرانان درباره نقش شرایط اجتماعی و سیاسی لبنان، انقلاب اسلامی ایران و مبانی فکری در شکل‌گیری جنبش حزب‌الله دیدگاه‌های خود را مطرح کردند.
دوازدهمین نشست پیش‌همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «تجربه‌های عرفانی در مواجهه با چالش‌های نوین علوم شناختی» با ارائه حجج اسلام دکتر آذریان و دکتر افشارپور، اعضای هیئت علمی جامعةالمصطفی العالمیه، و دبیری علمی دکتر حسن رضایی، پژوهشگر مؤسسه شناخت، برگزار شد.
در نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های تخصصی «تبیین رابطه حقوقی و سیاسی کاربر، سکو و دولت» که به همت گروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) برگزار شد، دکتر محمد محمدی‌نیا به بررسی «رژیم حاکمیت در پلتفرمی‌شدن جامعه چین» پرداخت و ابعاد حقوقی و سیاسی حکمرانی در جامعه پلتفرمی چین را مورد بحث و بررسی قرار داد.
در ادامه سلسله‌نشست‌های «روایت کتاب» پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، نشست روایت و بررسی کتاب «تکوین حزب‌الله» روز دوشنبه ۶ مهرماه در کتابستان باران رضوی برگزار می‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر عباسی، مدرس حوزه و دانشگاه و حجت‌الاسلام زین‌العابدینی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، در یازدهمین نشست پیش‌همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با تأکید بر پیوند فقه، اخلاق و عرفان، بر ضرورت حضور تربیت عرفانی در عرصه اجتماعی و حکمرانی تأکید کردند.
نشست علمی «منطق راهبردی وحدت در قرآن؛ از همگرایی امت تا نفی بنیان‌های تکفیر» به همت کارگروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع) و مؤسسه تخصصی سراج منیر برگزار می‌شود.
دهمین نشست پیش‌همایش «امتداد اجتماعی عرفان در ساحت تمدنی» با موضوع «افزایش اضطراب و فرسودگی روانی در عرفان‌های نوپدید در برابر عرفان حقیقی و توحیدی با نگاه حکمرانی تمدنی» با ارائه حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر جعفریان، عضو گروه عرفان و مدیر گروه شیعه‌شناسی مجتمع حکمت و ادیان جامعه‌المصطفی(ص)، برگزار شد.
نخستین نشست از سلسله نشست‌های «روایت کتاب» با محوریت کتاب «پناه پدر» نوشته محمدجواد فلاح و با حضور نویسنده اثر برگزار شد. در این نشست، اهمیت رابطه پدر و دختر، آسیب‌های ناشی از ضعف یا اختلال این رابطه و مهارت‌هایی که پدران برای تعامل با دختران در موقعیت‌های مختلف به آن نیاز دارند، تشریح شد.
گروه امت و تمدن پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) نشست علمی «وحدت؛ راهکار مقابله با تکفیر و تحقق تمدن نوین اسلامی» را با حضور پژوهشگران و استادان حوزه و دانشگاه برگزار می‌کند.
نخستین شماره کتاب‌مجله «آورد» با عنوان «موشک ایرانی» به صاحب‌امتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) منتشر شد. این اثر به مدیرمسئولی و سردبیری امیر سعادتی منتشر و راهی بازار نشر شد.
در ادامه سلسله‌نشست‌های «روایت کتاب»، نشست معرفی و بررسی کتاب «پناه پدر؛ مهارت‌های اخلاقی و عاطفی در رابطه پدر ـ دختری» با حضور نویسنده اثر برگزار می‌شود.
راهبردی که رهبر معظم انقلاب در 19 دی امسال برای مقابله با سیاست خارج کردن مردم از صحنه ترسیم فرمودند؛ «کشاندن مردم به صحنه‌ی مبارزه با جهت‌دهی دقیق و با توان‌بخشی معرفتی» است. در راستای این راهبرد، الگوی گفتگو با مردم مبتنی بر روایت دقیق و عمیق، جهت تبیین و تولید افکار عمومی ارائه می شود.
رضا سامان
بخش دوم
چگونه سه قید «جهت‌دهی»، «دقیق و نقطه زن بودن» و «توان‌بخشی معرفتی» در قالب روایت قابل تحقق است؟ پیش از پاسخ به این سؤال، یک مرور اجمالی بر بیانات رهبری در دیدار مداحان و دیدار مردم قم داشته باشیم تا منظور صحیح از این سه قید روشن شود. در دیدار با مداحان، رهبری دو شاخص مطرح می‌کنند: «توانایی برانگیختن و حرکت آفریدن» و «هدف‌گیری دقیق» و این‌گونه توضیح می‌دهند: «این دو شاخص را در نظر داشته باشید: یکی اینکه ببینید آنچه شما ارائه می‌دهید چقدر قدرت برانگیختن دارد، چقدر می‌تواند دل را تکان بدهد، چقدر می‌تواند حرکت ایجاد کند، و دوّم اینکه چقدر دقیق است؛ دقّت در حرکت خیلی مهم است. گاهی اوقات می‌خواهیم کار خوبی بکنیم، یک حرفی می‌زنیم، دقّت نمی‌کنیم در خصوصیّات این حرف، [لذا] در هنگامی که دنیای اسلام نیاز به اتّحاد دارد اختلاف ایجاد می‌کنیم، شکاف ایجاد می‌کنیم؛ این عدم دقّت است.» (13/10/1402)
در دیدار با مردم قم نیز ضمن اشاره به بیانات در دیدار با مداحان فرمودند: «کشاندن مردم به صحنه‌ی مبارزه باید با جهت‌دهی دقیق و با توان‌بخشی معرفتی باشد. من چند روز قبل هم یک صحبتی اینجا کردم، همین نکته را گفتم. یعنی همان‌طوری که موشک‌های شما نقطه‌زن و دقیق هستند، شما که وسط میدان ایستاده‌اید و مردم را دعوت می‌کنید، هدفتان باید مشخّص باشد، دقیق باشد... هدف عبارت است از حاکمیّت اسلام، عزّت ملّی، صلاح کامل ملّت ایران، اعتلای ملّت ایران و مقابله‌ی با استکبار؛ هدف اینها است... امثال مطهری‌ها کارشان این بود که [هدف را] مشخّص کنند و معرفت لازم به مردم داده بشود. توان‌بخشی معرفتی خیلی مهم است؛ این کار اصلی است. طلبه‌ی ما، فاضل ما، روشنفکر ما، دانشگاهی ما، استاد ما باید در این زمینه حرکت بکنند؛ معرفت‌بخشی کنند، توان‌بخشی معرفتی کنند.» (19/10/1402)
بنابراین: الف- منظور از «جهت‌دهی»، توانایی برانگیختن و حرکت آفریدن است. در مقایسه رویکردهای موجود بیان شد که روایت، از توانایی بالاتری در برانگیختن و حرکت آفرینی برخوردار است.
ب- منظور از «دقیق و نقطه زن بودن»، تعیین دقیق هدف است، طوری که توانایی برانگیختن و جهت‌دهی به‌صورت نقطه زن عمل کند و اطراف را تخریب نکند. به عبارتی بصیرت در حرکت وجود داشته باشد. بعد از آنکه توانایی روایت در تأثیرگذاری و حرکت آفرینی روشن شد، مسئله‌ی بعدی آن است که آیا هر روایتی دقیق و نقطه زن است؟ خیر چنین نیست. روایت در صورتی نقطه زن است که اهداف انقلاب را به‌خوبی بشناسد و الا چه‌بسا دعوت به مشارکت به‌گونه‌ای روایت شود که عزت و صلاح کشور را در نظر نگیرد. مانند آنکه بیان شود: «مشارکت اساساً به نفع اشخاص قدرت‌طلب است تا صاحب کرسی شوند؛ ولی چه کنیم که اگر رأی ندهیم امنیت کشور به خطر خواهد افتاد.» این بیان چه‌بسا به مشارکت ختم شود؛ اما هدف‌گیری دقیق نبوده است و مشارکت را در راستای پیشرفت و اعتلای کشور تعریف نمی‌کند و آن را تخریب می‌کند.
ج- منظور از «توان‌بخشی معرفتی» که به‌عنوان کار اصلی در بیان رهبری بیان شده است. ارائه محتواهای عمیق و باورهای بنیادین است که در چگونه دیدن صحنه بسیار مؤثر است؛ بنابراین پیش‌فرض‌ها، باورها و معرفت‌های به‌کاررفته در روایت باید اصیل و عمیق باشد و این معرفت‌ها را از مکتب امامین انقلاب می‌توان یافت. گاه هدف‌گیری دقیق است؛ اما به علل مختلف از گزاره‌های سطحی، زرد و جذاب در روایت استفاده می‌شود که معرفت مردم را افزایش نمی‌دهد. اگر گزاره‌ها معرفتی باشد، توان تعقل، بصیرت و انتخاب صحیح در مخاطب افزایش پیدا خواهد کرد؛ اما اگر گزاره‌ها سطحی باشد، تأثیر آن بیشتر احساسی و از نوع ایجاد جو و اقناع خواهد بود و توان مخاطب را چندان بالا نخواهد برد.
بنابراین از این سه قید مدل روایت‌پردازی دقیق و عمیق استخراج می‌شود. آنگاه در جنگ روایت‌ها باید با این روایت دقیق، روایت مخالف را به چالش کشید. متن کامل
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[ مشاهده کل متن ]ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «امت و تمدن»، به صاحب‌امتیازی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، با مدیرمسئولی و سردبیری دکتر احمد کوثری منتشر شد.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم؛ بررسی تطبیقی توحید ربوبی در نگاه امامیه و وهابیت» به همت پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیه‌السلام منتشر شد؛ اثری که با رویکردی علمی و تطبیقی، یکی از مهم‌ترین مباحث اعتقادی اسلام را از منظر امامیه و وهابیت بررسی و تحلیل می‌کند.