به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، در این نشست دکتر محمد محمدینیا به تبیین مفهوم تابآوری و نقش خانواده در مواجهه با بحرانهای ترکیبی امروز پرداخت و با اشاره به اینکه تابآوری صرفاً یک مهارت روانشناختی لحظهای نیست، اظهار کرد: تابآوری مجموعهای از رفتارهای کوچک، تکرارشونده و روزمره است که در زندگی عادی شکل میگیرد و انسان را در برابر بحرانها مقاوم میسازد؛ از نحوه گفتگو و قدردانی گرفته تا نظم در خواب، تغذیه و سبک مصرف اخبار.
وی با تأکید بر اینکه بحرانهای امروز صرفاً نظامی نیستند، افزود: جامعه در وضعیت ترکیبی از فشارهای اقتصادی، جنگ رسانهای، جنگ شناختی، ناامنی روانی و تحولات پرشتاب قرار دارد و در چنین شرایطی، خانواده مهمترین «سامانه مقاومت اجتماعی» است که میتواند سرمایههایی مانند امید، انسجام و توان ادامه زندگی را تولید و حفظ کند.
دکتر محمدینیا در ادامه با تشریح مفهوم تابآوری جمعی در خانواده، گفت: احساس «با هم بودن»، گفتگوی صادقانه، تقسیم مسئولیتها، مدیریت مصرف اخبار، حفظ مناسک و عادات خانوادگی و شکلدهی به معنای مشترک از مهمترین پایههای تابآوری در شرایط بحران است؛ چراکه سکوت، ابهام و انزوا میتواند به مراتب مخربتر از خود بحران باشد.
وی همچنین با اشاره به ابعاد اقتصادی تابآوری خاطرنشان کرد: پذیرش واقعیت بدون انکار یا تسلیم، مدیریت انتظارات، پرهیز از مقایسههای مخرب، استفاده از شبکههای حمایتی اجتماعی و تقویت امید واقعبینانه از جمله راهکارهای اساسی برای حفظ پایداری خانواده در شرایط فشار معیشتی و تورم است.
این استاد حوزه خانواده در بخش دیگری از سخنان خود به نقش کودکان و نوجوانان در بحران پرداخت و تصریح کرد: کودکان بیش از آنکه نیازمند اطلاعات پیچیده باشند، به احساس امنیت نیاز دارند و والدین باید با زبان مناسب، مشارکت دادن کودک در امور ساده، حفظ بازی و شادی، نامگذاری احساسات و تقویت پیوند عاطفی، زمینه شکلگیری تابآوری را در نسل آینده فراهم کنند.
وی در ادامه با اشاره به نقشهای کلیدی اعضای خانواده گفت: پدر بهعنوان منبع امنیت، مادر بهعنوان کانون عاطفه و امید، زوجین بهعنوان محور گفتگو و تصمیم مشترک و فرزندان بهعنوان عامل مسئولیتپذیری و خودکنترلی، هر یک نقش مهمی در تقویت تابآوری خانوادگی دارند.
محمدینیا همچنین با تأکید بر اینکه تابآوری صرفاً در سطح فردی معنا نمیشود، افزود: اگر شبکههای حمایتی و اجتماعی پیرامون خانواده فعال نباشند، حتی خانوادههای منسجم نیز در برابر فشارهای طولانیمدت دچار فرسایش میشوند؛ از همین رو پیوند با مسجد، هیئت، خویشاوندان و گروههای اجتماعی نقش مهمی در تقویت ظرفیت تابآوری دارد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود مدیریت هیجانات در فضای رسانهای را یکی از ضرورتهای جدی امروز دانست و اظهار کرد: مصرف بیرویه اخبار و مواجهه بدون پالایش با شایعات و عملیات روانی، میتواند به اختلال شناختی در خانوادهها منجر شود؛ بنابراین تنظیم مصرف رسانهای و گفتگوی آگاهانه درباره اخبار از الزامات سبک زندگی مقاوم است.
این استاد حوزه خانواده در بخش پایانی سخنان خود تأکید کرد: تابآوری در نهایت به معنای توان ادامه زندگی در شرایط دشوار با حفظ امید، معنا و پیوندهای انسانی است؛ بهگونهای که خانواده بتواند در عین مواجهه با فشارها، کارکرد تربیتی، عاطفی و اجتماعی خود را حفظ کرده و به عنوان یک «هسته مقاومت اجتماعی» عمل کند.
دکتر محمدینیا در جمعبندی مباحث خود تأکید کرد: در جنگ شناختی و اقتصادی امروز، خانواده صرفاً یک واحد عاطفی نیست، بلکه یک سامانه مقاومت اجتماعی است که با رفتارهای کوچک روزمره، همدلی، مدیریت اخبار، حفظ نظم زندگی و تقویت امید واقعبینانه میتواند نقش تعیینکنندهای در عبور از بحرانها ایفا کند.
گفتنی است، سلسله نشستهای مجازی «جنگ و قرارگاه خانواده» با محور «مسئولیتهای خانواده در وضعیت جنگ» از سوی کارگروه مطالعات خانواده پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع) در حال برگزاری است.